WOESER – dichteres zonder angst

Woeser

Tsering Woeser is een Tibetaans-Chinese schrijfster, dichteres en dissident blogster. Ze werd in 1966 geboren in Lhasa en stamt uit een gezin van fervente maoïsten. Haar jeugdjaren bracht ze door in Sichuan en stonden volledig in het teken van de Communistische Partij. In een recent interview met The New York Review of Books verklaarde ze lang een ‘rode’ kijk op de Tibetaanse kwestie te hebben gehad. Een reeks gebeurtenissen bracht daar geleidelijk aan verandering in. Zo studeerde ze literatuur aan de universiteit van Chengdu, waar ze zelf gediscrimineerd werd voor haar Tibetaanse afkomst. Ook kwam ze in contact met verboden literatuur zoals een Chinese versie van “In Exile from the Land of Snows” van John Avedon en de biografie van de Dalai Lama. Na de dood van haar vader begin jaren ‘90, zocht ze troost in de kloosters van Lhasa waar ze te werkgesteld was als redactrice. Ze won het vertrouwen van de monniken en hoorde hun versie van de rellen in 1989. Dit betekende het kantelmoment in haar schrijven en haar Tibetaans bewustzijn.

ONZICHTBAAR

Met de publicatie van “Notes on Tibet” in 2003 trapte ze op de tenen van de autoriteiten. Ze verloor haar job en verhuisde naar Beijing. Dankzij de anonimiteit van de grootstad en de geneugten van het internet zette ze haar werk verder. Op haar blog “Invisible Tibet” schuwt ze de controverse niet en bericht ze uitgebreid en kritisch over de situatie van de Tibetanen. Haar werk leverde, naast verschillende internationale prijzen en onderscheidingen, de volle en constante aandacht van Chinese veiligheidsdiensten op. Publicatieverbod, pesterijen en huisarrest volgden elkaar in sneltempo op, maar konden de verspreiding van haar artikels en boeken niet tegengaan.

Wang Lixiong_Ilham Tohti_Woeser

Woeser woont met haar man, Wang Lixiong, in de Chinese hoofdstad Beijing. Als geschiedkundige en sociaal theoreticus is Wang begaan met de situatie van etnische minderheden in het algemeen en het lot van de Tibetanen in het bijzonder. Zijn uitgesproken mening en dissidente houding leverde hem eveneens een plaatsje op de zwarte lijst op. Het koppel ondertekende als een van de eersten Charta 08, het democratiseringspamflet opgesteld door Nobelprijswinnaar voor de Vrede Liu Xiaobo. De internetpetitie verscheen in 2008, riep op tot politieke hervomingen binnen de Volksrepubliek en werd ondersteund door honderden Chinese prominenten en intellectuelen, waaronder voormalige partijleden.

HUISARREST

In 2011 kreeg Woeser de Prins Claus Prijs “voor haar moed om te spreken voor de mensen die worden onderdrukt of verzwegen, voor de aansprekende combinatie van literaire kwaliteit en politieke verslaglegging in haar werk, voor haar documentatie van en steun voor de Tibetaanse cultuur en voor haar actieve strijd voor zelfbeschikking, vrijheid en ontwikkeling in Tibet”. De Prins Claus Prijs eert individuen voor hun uitzonderlijke bijdrage aan cultuur en ontwikkeling. Het prijzenprogramma richt zich op experimenteel, moedig en belangrijk werk dat de vrijheid en ontwikkeling vergroot in gebieden waar mensen en ideeën worden onderdrukt of verzwegen. Huisarrest belette haar echter om de prijs uit handen van de Nederlandse ambassadeur in Beijing in ontvangst te nemen.

Woeser brengt haar boeken uit in het Chinees (hoewel ze Tibetaans spreekt, heeft ze de taal nooit leren lezen en schrijven, nvdr.) waarvan een groot deel reeds vertaald is naar o.a. het Engels, Frans en Tibetaans. Haar kritische houding zorgde ervoor dat haar blogs en gedichten verboden zijn in China. In het Westen wordt ze gelauwerd en geprezen en biedt ze een unieke kijk op de Tibetaanse problematiek. Tibetoloog Robert Barnett omschreef haar als “een dichteres die vergeten is bang te zijn”. Een greep uit haar werk:

Voices from Tibet: Selected Essays and Reportage

Voices from TibetMet een verzameling van verhandelingen en reportages bespreekt “Voices from Tibet” de omwentelingen van de Chinese groei en de impact op Tibet en haar inwoners. Het boek werpt een licht op de lokale frustraties en de gevolgen hiervan: de onrusten in 2008 en de Chinese veiligheidsmaatregelen als reactie hierop. Het schrijven van Woeser en haar man Wang Lixiong vertegenwoordigt een zeldzame (Chinese) kijk op de Tibetaanse zaak.

Uitgeverij Univ Hawaii Pr (2014) – 136 pagina’s – ISBN 978-0824839512

 

Immolations au Tibet

Immolations au Tibet: La Honte du monde
In dit kleinnood, geïllustreed door de Chinese kunstenaar Ai Weiwei, gaat Woeser dieper in op de golf van Tibetaanse zelfverbrandingen. Aan de hand van (gesproken en geschreven) citaten van de slachtoffers ontleedt ze de achterliggende oorzaken en redenen van deze wanhoopsdaden.

Uitgeverij Indigène (2013) – 48 pagina’s – ISBN 979-1090354494

 

Memoire interdite: Témoignages sur la Révolution culturelle au Tibet

Mémoire interditeNa de dood van haar vader, een legerofficier in het Volksbevrijdingsleger, probeerde ze een beeld te schetsen van een van de minst gekende perioden uit de Chinese geschiedenis: de Culturele Revolutie. Het sociaal experiment dat een einde betekende voor oude waarden en tradities, richtte tussen 1966 en 1976 een ware ravage aan in China en Tibet. Naast de publicatie van een fotoboek – ze erfde honderden foto’s uit die periode gemaakt door haar vader – volgde een verzameling van Tibetaanse en Chinese getuigenissen, overlevenden van de Culturel Revolutie.

Uitgeverij Gallimard (2010) – 566 pagina’s – ISBN 978-2070131150


Bronnen en bijkomende informatie:

  • High Peaks Pure Earth (www.highpeakspureearth.com)
  • The New York Review of Books – Beyond the Dalai Lama: An interview with Woeser and Wang Lixiong (nybooks.com)
  • Pen International (pen-international.org)
  • Prince Clause Fund for Culture and Development (princeclausfund.org)
  • Avedon John, In Exile from the Land of Snows, Uitgeverij Harper Perennial, 1997, 512 pagina’s, ISBN 978-0060977412

  • tekst © Han Vandenabeele – Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine, jaargang 2, uitgave 3, maart 2015.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s