REBELSE GEDACHTEN – De denkwereld van Lhasang Tsering

Lhasang Tsering_1

Wie zijn weg kent in McLeod Ganj, India, weet boekhandel Bookworm en eigenaar Lhasang Tsering vast en zeker te vinden. Twee jaar geleden interviewde ik hem in Dharamsala een gesprek dat nazinderde. Het contact bleef en ik ontving met plezier de laatste publicatie van de dichter/schrijver.

De voormalig guerrillastrijder liet de winkel ondertussen in goede handen van zijn familie, wat hem des te meer tijd gaf tot nadenken. Tevens het uitgangspunt van zijn meest recente werk ‘RANDOM – ideas & opinions of a rebel’. Willekeurige gedachten opgedaan tijdens zijn wandelingen in ballingschap, zo weet hij te vertellen.

Willekeurig – maar wel tekenend voor een auteur die niet van enige controverse gespaard is. Eind jaren tachtig was Lhasang de eerste Tibetaan die zich openlijk uitsprak tegen de Middenweg van de Dalai Lama. Totale onafhankelijkheid, zonder compromis. Een mening die hem niet in dank werd afgenomen door de Tibetaanse goegemeente. Ook professioneel liet het zijn sporen na. Zijn compromisloze strijd voor complete onafhankelijkheid is vandaag misschien minder controversieel, de boeklancering van RANDOM gingen daarom niet minder vlot over de tong.

Lhasang Tsering_2

Vuur

In het kleinnood – 81 pagina’s – passeren algemene thema’s zoals liefde, geluk en eerlijkheid de revue maar de werkelijkheid is nooit veraf. “Je moet voor het beste hopen maar ik heb de harde realiteit aanvaard. China zal, nooit of te nimmer, eenzijdig en vrijwillig Tibet teruggeven aan de Tibetanen”, schrijft Lhasang. Een harde realiteit waar hij de Tibetaanse regering in ballingschap medeverantwoordelijk voor acht. Het vuur laait dan ook op bij meer beladen onderwerpen.

“In Tibet strijden ze voor vrijheid en bekopen het met hun leven. Hoe kunnen onze leiders dan niet langer in een vrij Tibet geloven? In een democratie zou enkel het volk het doel van de strijd mogen veranderen. Politici daarentegen, als de tijdelijk verkozen vertegenwoordigers van het volk, bepalen slechts de weg tot dat streefdoel.”

Poëzie

Zijn verschillende opvattingen worden aangevuld met gedichten uit vroegere uitgaves zoals ‘TOMORROW and Other Poems’ en meer recent ‘Three Nevers’. Mooi meegenomen – zijn ouder werk is moeilijk te verkrijgen. Het boekje, uitgegeven door TibetWrites.net, bewandelt  verschillende paden doorheen het leven van de auteur. Daarbij kijkt hij de obstakels die hem kruisen – zowel persoonlijke als algemene – recht in de ogen. Een steekt er met kop en schouders bovenuit: Free Tibet. Pretentieloos en to the point.

Tibet is the land where –              Tibet is het land waar –
Where I was born;                          Waar ik ben geboren;
Tibet is the land to which –          Tibet is het land waarbij –
To which I belong;                          Waarbij ik hoor;
Tibet is the only land that –         Tibet is het enige land dat –
That belongs to me;                      Dat bij mij hoort;
Tibet is the one land –                   Tibet is het land –
The one land where I wish –       Het land waar ik wens –
I wish to live and die.                    Ik wens te leven en sterven.


1. Tekst en foto’s © Han Vandenabeele, 2015.
2. Gedicht © Lhasang Tsering, Tomorrow and other Poems, 2007.
3. Een versie van dit artikel verscheen eerder in Tibet.nu, december 2015, het magazine van de TSG-NL over Tibet in al zijn facetten.

Dorje Shugden – zuiver op de graad of wraakzuchtige geest?

Shugden (1)

Wie vorig jaar aanwezig was tijdens het bezoek van de Dalai Lama aan de Rotterdamse Ahoy kon er niet omheen: een groep van driehonderd, hoofdzakelijk westerse, demonstranten scandeerden anti-Dalai Lama slogans. Ze noemden zichzelf de International Shugden Community (ISC) en eisten dat de Tibetaanse leider stopt met liegen. Een van de activisten beschuldigde hem van schending van de mensenrechten en religieuze discriminatie. Om zijn standpunten kracht bij te zetten schuifde hij me nog enkele borchures toe met ronkende titels als ‘De ergste hedendaagse dictator’ en ‘De valse dalai lama’. De spil van deze controverse draait rond Dorje Shugden of Dolgyal, een dharma-beschermer binnen de gelugpa-traditie van het Tibetaans boeddhisme.

Ontstaansmythe

Aanhangers beschouwen Shugden als een verlichte boeddha en voorvechter van de ‘pure’ leer die teruggaat op grondlegger Tsongkhapa (1357 – 1419). Tegenstanders, waaronder de Dalai Lama, beschouwen hem als een wereldlijke en wraakzuchtige geest, schadelijk voor het welzijn van Tibet en Zijne Heiligheid. Om de huidige problematiek beter te begrijpen keren we terug naar het Tibet van de 17de eeuw en de manifestatie van Shugden. Na jaren van burgeroorlog en religieuze strijd slaagde de Vijfde Dalai Lama er – dankzij Mongoolse steun – in om het land zowel wereldlijk als geestelijk te regeren. Met hem werd de gelug, een van de vier boeddhistische stromingen (nyingma, sakya, kagyu en gelug, nvdr.) in Tibet, de dominante school.

De machtspositie van de Grote Vijfde zorgde eveneens voor interne spanningen binnen het gelup-establisment. Sommige fracties streefden naar een zuivere beoefening van de leer, zonder inmening van andere scholen, soms met een ware beeldenstorm als gevolg. De Dalai Lama als leider van alle Tibetanen – en dus pragmatischer – voerde ook rituelen van andere tradities uit. Tulku Dragpa Gyaltsen, een belangrijk lama met veel aanzien die naast de titel van vijfde Dalai Lama greep, fungeerde hier als belangrijkste antagonist. De rivaliteit tussen beide entourages leidde naar verluid tot de vroegtijdige dood van Dragpa Gyaltsen. Vermoord door aanhangers van de Dalai Lama of zelfmoord? Hoe dan ook, zijn gewelddadig overlijden triggerde de verschijning van Dorje Shugden als een beschermheilige van de orginele gelugpa.

Shugden (3)

Fundamentalisme

Een beschermheilige die zonder verpinken over lijken gaat, zo leert de geschiedenis ons. Intimidatie, geweld en zelfs moord achtervolgen de sekte rond Dorje Shugden doorheen de eeuwen na zijn manifestatie. Tijdens en na het leven van de Dertiende Dalai lama (1876 – 1933) flakkerde het interreligieuze conflict opnieuw op. De politieke motieven waren dan ook niet veraf: een sterke en oecumenische Dalai Lama aan het roer bedreigde – opnieuw – de status-quo op het dak van de wereld. Zijn pogingen tot maatschappelijke hervorming en modernisering vormden een bedreiging voor de bestaande gelugpa-heerschappij. Een tegenbeweging onder leiding van de invloedrijke lama Pabongka zette Shugden niet alleen terug op de kaart, maar gaf de – tot dan toe – lagere godheid een ereplaats binnen het boeddhistisch pantheon. Shugden werd gepromoveerd tot de beschermer van de gelugpa, met gewelddadige krachten ter beschikking. De charismatische Pabongka kon rekenen op een grote aanhang en onderrichtte een hele generatie volgelingen, waaronder voormalige leerkrachten van de huidige Dalai Lama.

Shugden manifesteerde en ontwikkelde zich vierhonderd jaar geleden. In zijn biografie beschreef de Grote Vijfde reeds de schadelijke effecten van de geest. Shugden staat gelijk aan sektarisme. In bepaalde Tibetaanse regio’s hebben zijn aanhangers zelf afbeeldingen van godheden zoals Guru Rinpoche, die een belangrijke plaats inneemt binnen de nyingma, verbrand,” verklaarde de Dalai Lama tijdens de persconferentie in Shiphol vorig jaar. “Ik promoot harmonie tussen alle geloofstradities. We moeten nu eenmaal samenleven. Als boeddhist neem je toevlucht tot de drie Juwelen (de Boeddha, de Dharma-leer en de Sangha of geloofsgemeenschap, nvdr.) en niet tot gewone geesten of godheden. Dat is gewoon verkeerd. De Boeddha leerde ons dit en verplichtte niemand om zich te bekeren.”

Verbod

Het voorheen intern conflict bereikte de buitenwereld na de vlucht van Zijne Heiligheid in ballingschap. Onder invloed van zijn leermeesters reciteerde ook de jonge Dalai lama gebeden voor de godheid: “In mijn eigen onwetenheid vereerde ik Shugden tussen 1951 en 1970. Ik kende de ernst van de situatie noch de relatie tussen Shugden en de Vijfde en Dertiende Dalai Lama niet. Een persoonlijk onderzoek en diepgaande gesprekken met een Shugden (2)twintigtal boeddhistische meesters uit de verschillende scholen bracht klaarheid. Allen, met uitzondering van een lama, erkende het negatieve karakter van de godheid. Het was dan ook mijn verantwoordelijkheid om me hier over uit te spreken. Of mensen daar ook naar luisteren is volledig hun eigen beslissing.”

Halverwege de jaren zeventig maakte de Dalai Lama zijn bezorgdheid voor het eerst openbaar en distantiëerde zich van de cultus. Tot een officieel verbod kwam het niet, hoewel hij iedereen adviseerde zich niet langer met dergelijke praktijken in te laten. Doorheen de jaren werd zijn advies kritischer: wie zich inlaat met Shugden kon niet langer religieus onderricht ontvangen van hem. Uiteraard leidden zijn uitspraken tot de nodige spanningen binnen de Tibetaanse gemeenschap en op sommige plaatsen ging het er heet aan toe. Bepaalde kloosters, winkels en zelf sommige overheidsdiensten van de regering in ballingschap trokken de lijn verder en weigerden de toegang voor Shugden-aanhangers. Olie op het vuur.

Het conflict bereikte in ‘97 een luguber hoogtepunt met de driedubbele moord van enkele vertrouwelingen van de Dalai Lama. De slachtpartij – de monniken werden brutaal om het leven gebracht met minstens vijftien messteken op slechts een steenworp verwijderd van zijn residentie in Dharamsala – was een duidelijk signaal. Harde bewijzen ontbraken en arrestaties bleven uit, maar velen zagen hier de hand van Shugden (of beter gezegd zijn volgelingen) aan het werk.

Vrije meningsuiting

In 1991 exporteerde Geshe Kelsang Gyatso de Shugden-cultus naar onze contreien. Dat deed hij niet zonder succes. Zijn New Kadampa Tradition (NKT) functioneert volledig onafhankelijk van de andere scholen – de gelugpa inclusief – en vereert Shugden als de manifestatie van de bodhisattva van volmaakte wijsheid. De organisatie claimt vele afdelingen in Amerika en Europa, waaronder ook in Brussel en Amsterdam. Kelsang Gyatso, als de ultieme spirituele leider en zijn nieuwe kadampa’s vormen de drijvende kracht achter de ISC en de protesten tegen de Dalai Lama. Dankzij een fanatieke harde kern en de nodige finaniciële middelen (met ook giften uit China) mobiliseert de ISC/NKT zijn demonstranten in het spoor van Zijne Heiligheid. Een ware kruistocht om hem te ‘ontmaskeren’ als leugenaar en bedrieger. De Dalai Lama van zijn kant ligt niet wakker van de beschuldigingen.

shugden
Reuters publiceerde op 21 december 2015 een artikel die de samenwerking tussen de CCP en de Shugden-aanhangers blootlegde. Kort daarop maakte de International Shugden Community bekend haar anti-Dalai Lama activiteiten te staken. Zie: “China co-opts a Buddhist sect in global effort to smear Dalai Lama” – http://www.reuters.com/investigates/specialreport/china-dalailama 

“Een protestgroep ter bescherming voor een geest? Terwijl een geest eigenlijk de mensen moet beschermen. Haha! Nu vinden ze dat ik moet stoppen met liegen. Waarover heb ik gelogen? Breng maar eens een bezoek aan Zuid-India waar er enorme Shugden-kloosters zijn met meer dan duizend monniken. Ik heb niets verboden – die macht heb ik trouwens niet – maar laat je vooral niet leiden door emoties. Het interesseert me niet wat ze over me zeggen, ze hebben vrijheid van meningsuiting. Maar die heb ik ook (lacht). Nu, we moeten mededogen tonen voor hen. De demonstranten begrijpen de echte situatie niet en worden misleid.” 


Bronnen en achtergrondinformatie:

  • The Dalai Lama and the King Demon, Raimondo Bultrini, 2013, Tibet House US
  • The Shukden affair: Origins of a Controversy, Georges Dreyfus, 1999, Williams College
  • Tibetan and Zen Buddhism in Britain, David N. Kay, 2004, RoutledgeCurzon
  • dalailama.com 
  • dalailamaprotesters.info
  • internationalshugdencommunity.com
  • kadampa.org 
  • Tekst en foto’s © Han Vandenabeele – © Tibet.nu. Een versie van dit artikel verscheen eerder in Tibet.nu nummer 15 – december 2015, het magazine van de TSG-NL over Tibet in al zijn facetten.

“Alle religies delen de boodschap van liefde en mededogen”

De Dalai Lama aan het woord over verplichtingen, geweldloosheid en Shugden

DSC_0029Een bezoek van de Dalai Lama gaat nooit onopgemerkt voorbij. Hoewel hij sinds enkele jaren op politiek pensioen is, blijft zijn naam de nodige tumult opwekken. Traditiegetrouw gaat Beijing op zijn achterste poten staan waarop het gastland, helaas, steeds vaker verkondigt dat er geen officiële ontmoeting zal plaatsvinden tussen de overheid en Zijne Heiligheid. Niets nieuws onder de zon tijdens zijn laatste bezoek aan Nederland op 10 en 11 mei 2014. Volgens de Dalai Lama zelf niet meer dan een storm in een glas water: “De ene keer ontmoet ik politici, de andere keer niet. Geen enkel probleem als ze zich willen verstoppen (lacht). Het is de gewone bevolking die me wil ontmoeten. Behalve in Wasington en Brussel hebben mijn bezoeken geen enkele politieke betekenis. De media wil mijn bezoek altijd politiseren. Misschien een manier om hun overheid te bekritiseren.” Een combinatie van de nodige credibiliteit, een beetje geluk, doorzettingsvermogen en wie weet welke goede karma leverde onze redactie een plaatsje op tijdens de persconferentie in Schiphol. Ook voor ons geen alledaagse bezigheid. Daarom een kort relaas.

Wie niet waagt, niet wint. Een alomgekend spreekwoord dat wij maar wat graag wilden testen. “Beste, de afgelopen weken heeft u belangstelling getoond voor het bezoek van de Dalai Lama aan Nederland. Alleen op basis van correcte gegevens wordt uw accreditatie beoordeeld. Een kopie of scan van uw ID en perskaart of een brief van een erkend medium.” Een identiteitskaart, dat hadden we. Een brief van een medium, wel, die schreven we natuurlijk zelf. Twee van de drie moest volstaan om campagnebureau BKB, dat instond voor de mediaverzoeken rond het bezoek, te overtuigen van de noodzaak van onze aanwezigheid. Enkele weken later, twee dagen voor ons vertrek naar Rotterdam, kregen we het verlossende bericht: “… langs deze weg verlenen we u de nodige accredidatie … zaterdag 10 mei om 11.30 uur voor een persconferentie … 11 mei in de Ahoy voor een drietal fotomomenten tijdens de publieke lezing.”

Een zekere euforie was ons niet vreemd. Zijne Heiligheid in levenden lijve zien blijft hoe dan ook een intense gebeurtenis. Ook voor een niet-boeddhist èn zonder zweverig te worden. Ons activisme voegt er uiteraard nog een extra dimensie aan toe. We waren weliswaar niet aan ons proefstuk toe, al varieerden de omstandigheden: van Sportpaleis over Dharamsala tot Europees Parlement. Op de grond zittend omringd door Tibetanen of op een stoeltje tussen het grote publiek, zodra hij de ruimte betreedt, of beter nog ‘aanwezig’ is verandert de atmosfeer. Een zekere gloed overspoelt de aanwezigen en een glimlach verschijnt op ieders gezicht. Nobelprijs voor de Vrede, zeg je? Daar kunnen we inkomen.

EXCELLENT

Het regende pijpenstelen toen we die ochtend de gordijnen van het Grand Hotel Central opentrokken. Na een verkwikkende douche en een licht ontbijt (redelijk zenuwachtig, nvdr.) vertrokken we vanuit Rotterdam richting Nederlandse luchthaven. De ontvangen instructies waren eenvoudig: “Rij de Schiphol Boulevard op en neem vervolgens de eerste links.” Het bordje ‘VIP-center’ leidde ons verder de luchthaven binnen. Deze maal niet het vliegtuig op of verre reis, maar zeker niet minder een avontuur. Ik las de afgeprinte mail nog eens door en controleerde de tijd. De digitale klok sloeg kwart voor elf. Mooi op tijd reden we parking Excellence op, al was het parkeerticketje achteraf net iets minder excellent. ‘Persconferentie’ en ‘Dalai Lama’ raceten door onze gedachten wanneer we de buzzer van de eerste toegangspoort induwden. Een vrouw aan de andere kant van de lijn verifieerde naar ons medium. “Lungta Magazine – geschreven pers en fotografie”. Met deze magische woorden zoemde de poort het slot uit waarna een volgende deur ons toelachte. Na een persoonsidentificatie en een ritje door de scanner werden we goed bevonden. De sfeer was gemoedelijk maar alert, een beetje zoals de hoofdgast van de persconferentie. Vriendelijk werden we richting de lift gewezen, op naar de derde verdieping.

persconferentie

VIERDE MACHT

Daar stonden we dan tussen de pro’s van ondermeer Agence France Press en NRC Handelsblad en sloegen het rondje ‘ons kent ons’ geamuseerd gade. Gewapend met onze – beduidend kleinere – fotocamera en bandopnemer verzamelden we met een twintigtal in de persruimte. De media wordt soms de vierde macht of de waakhond van de samenleving genoemd. Nadat we ons installeerden in het midden van de tweede rij kraamde iemand het volgende uit: “Waar woont ie nou alweer, die Dalai Lama?” Bedenkelijk wierpen we elkaar een blik toe. Iedereen in de ruimte eiste zijn plaats op met of zonder blad voor de mond. Vooral de fotografen lieten zich gelden. Na een korte uiteenzetting over het verloop van de persconferentie was het moment aangebroken. De eerder vernoemde ‘warme gloed’ maakte plaats voor fel geflits en onophoudelijk geklik. Als motten op het licht vlogen de fotografen rond de Dalai Lama, elkaar vertrappelend voor de perfecte foto. Komisch… en best genant.

PLICHT

Om het ijs te breken prees de Dalai Lama allereerst de Hollandse tulpen om vervolgens lands grote godsdienstolerantie in de bloemetjes te zetten. “Waar ik ook ga en wie ik ook ontmoet, haal ik mijn drie verplichtingen aan. Ten eerste denken velen dat de sleutel voor een gelukkig leven bestaat uit materiële rijkdom. Dit is niet correct. Zowel blijheid, tevredenheid en liefde maken deel uit van de oplossing. Vervolgens ben ik een boeddhistische monnik. De verschillende religies en geloofsovertuigingen met elk hun eigen filosofie bezitten hezelfde potentieel voor innerlijke vrede. Allen delen dezelfde boodschap van liefde en mededogen. Het mooiste voorbeeld hiervan is India waar alle grote religies samenleven. Uiteraard zijn er nu en dan problemen, maar dit is eerder kleinschalig. Grote groepen hindoes en moslims wonen er al meer dan duizend jaar naast elkaar. Daarom is doden in de naam van god ongeloofelijk triest en maak ik er een punt van religieuze harmonie te promoten. Tenslotte ben ik ook Tibetaan en ondanks mijn politiek pensioen gaat dit gepaard met een bepaalde verantwoordelijkheid. Wij, Tibetanen, hebben een rijke boeddhistische geschiedenis en achtergrond die we moeten uitdragen naar de wereld. Onze cultuur van geweldloosheid en vrede is de moeite waard om te conserveren.

In zijn kenmerkende stijl wees de Dalai Lama ook de vertegenwoordigde pers terecht en liet het niet na de media op haar verplichtingen te wijzen. “Ook jullie hebben de verantwoordelijkheid om de bevolking op te voeden. Innerlijke waarden zijn zeer belangrijk voor de creatie van gelukkige individuen, families en gemeenschappen. Ongeacht of je gelovig bent of niet. Daarom, beste mensen van de media, probeer ook eens positieve zaken te belichten. Als het grote publiek enkel slecht nieuws krijgt voorgeschoteld, wordt hun wereldbeeld natuurlijk negatief. We mogen ons vertrouwen en optimisme niet verliezen. De mens is in essentie positief, zelfs wetenschappers onderschrijven dit. Jullie kunnen met andere woorden een significante bijdrage leveren aan de harmonie in de wereld. Journalisten zouden een lange neus zoals een olifant moeten hebben om zowel voor als achter zich te ruiken. Zeker in democratische landen bestaat de gelegenheid om de realiteit te kennen en om eerlijk en oprecht bij te dragen tot de samenleving. Aangezien ik hier ben uitgenodigd, wou ik dit toch even kwijt (lacht). Maar nu is het natuurlijk jullie beurt.”

DSC_0051

GEWELDLOOSHEID

Sinds het laatste bezoek van Zijne Heiligheid aan Nederland, nu vijf jaar geleden, is de mensenrechtensituatie in Tibet er niet op vooruit gegaan. De protesten tijdens de aanloop van de Olympische Spelen in Beijing haalden de krantenkoppen – of toch voor even – en ondertussen staken 136 mannen en vrouwen zichzelf in brand als protest tegen de Chinese bezetting.

Door de zeer strakke controle is het gevoel van angst enorm toegenomen. In onze hoofdstad Lhasa vind je op elke hoek van de straat videocamera’s waardoor de bewoners zich als gevangenen voelen. Bekrompen Chinese hardliners beschouwen het Tibetaans boeddhisme als een bron van separatisme. Ik raad iedereen aan om naar Tibet gaan! Het mag misschien aan de dure kant zijn, leen dan wat geld van een vriend (lacht)! Je moet het met je eigen ogen zien en beleven. Er is veel repressie, ook bij andere minderheden. Serieus, kijk naar de zelfverbrandingen. De tijd is aangebroken om op onderzoek te gaan en de oorzaken bloot te leggen. Wij blijven ondertussen het pad van geweldloosheid volgen totdat de Tibetaanse cultuur en het boeddhisme volledig dood zijn. Wat er daarna zal gebeuren, weet niemand. Onze Chinese vrienden zouden zich gelukkig moeten prijzen met onze geweldloze strijd. Ook de golf van zelfverbrandingen: buiten zichzelf doen ze geen anderen pijn.

SHUGDEN

Tegenwoordig kan de Dalai Lama in het Westen geen teaching meer geven of hij wordt opgewacht door aanhangers van Dorje Shugden. Ook tijdens zijn bezoek aan de Rotterdamse Ahoy stond een groep van driehonderd, hoofdzakelijk westerse, demonstranten anti-dalai lama slogans te scanderen. Als deity of godheid beschouwt Dorje Shugden zichzelf als een soort beschermheilige van de gelugpa. Deze dominante strekking binnen het Tibetaans boeddhisme, met de Dalai Lama aan het hoofd, moet volgens Shugden gevrijwaard worden van vreemde invloeden en in zijn pure vorm worden beoefend. Een gedachtengoed dat lijnrecht tegenover de Dalai Lama zijn opvatting van openheid en anti-sektarisme staat. Tot de jaren zeventig vereerde Zijne Heiligheid zelf Shugden, totdat de negatieve gevolgen voor Tibet en zichzelf duidelijk werden. Tot een officieel verbod kwam het niet, hoewel de Dalai Lama iedereen aanraadde zich niet verder met dergelijke praktijken in te laten, wat leidde tot nodige spanningen binnen de Tibetaanse gemeenschap.

Wij zijn boeddhisten en de Boeddha onderrichtte om geen toevlucht te nemen tot gewone deities of spirits. Dat is gewoon verkeerd. Shugden manifesteerde en ontwikkelde zich in de 17de eeuw, tijdens het leven van de Vijfde Dalai Lama. In zijn geschriften beschreef de Grote Vijfde de schadelijke effecten. Shugden vertegenwoordigt sektarisme en in bepaalde Tibetaanse regio’s hebben zijn aanhangers zelf afbeeldingen van godheden binnen andere tradities, zoals Guru Rinpoche, verbrand. In de laatste vier eeuwen heeft Shugden veel controle gehad.”

shugden (2)

Ook ikzelf, in mijn eigen onwetenheid, heb hem tussen 1951 en 1970 aanboden. Ik kende de ernst van de zaak noch de relatie tussen Shugden en de Vijfde en Dertiende Dalai Lama niet. Alles werd me duidelijk na een persoonlijk onderzoek en diepgaande gesprekken met mijn leraars, een twintigtal boeddhistische meesters uit de verschillende strekkingen (gelug, kagyu, sakya en nyingma, nvdr.). Iedereen, behalve een, erkende het negatieve karakter van de godheid. De protestgroep is ontstaan als bescherming voor deze spirit. Terwijl een spirit eigenlijk de mensen moet beschermen. Haha! Nu roepen de demonstranten dat ik moet stoppen met liegen. Waarover ik heb gelogen? Geen idee. Maar het is mijn taak om mijn zorgen te uiten. Of mensen er naar luisteren is volledig hun beslissing. Breng maar eens een bezoek aan Zuid-India waar er enorme Shugden-kloosters zijn met meer dan duizend monniken. Ik heb niets verboden, maar laat je niet leiden door emoties.”

VREDE EN GELUK

Na een handvol vragen van de media maakten de mensen van BKB duidelijk dat het tijd was om af te ronden. Zijn boodschap kunnen delen met anderen, zo benadrukte de Dalai Lama, is zijn belangrijkste missie. “Innerlijke vrede en geluk, daar gaat voor mij om. Ik concentreer me op de boeddhistische boodschap zowel tijdens mijn publieke optredens zoals hier in Rotterdam als in mijn gespreken met andere religieuze figuren. Mijn bezoeken zijn nu apolitiek.” Tijdens zijn afscheid nam de Dalai Lama de tijd om de aanwezigen persoonlijk te bedanken. Ook wij kregen de gelegenheid om Zijne Heiligheid ons respect te betuigen. We overhandigen onze khata’s die we gezegend terugkregen en konden enkele woorden uitwisselen. Een moment om nooit te vergeten. De obligatoire foto zorgde voor het perfecte slot van een inspirerende dag.


Tekst en foto’s © Han Vandenabeele. Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine, jaargang 2, uitgave 3/maart 2015.

WOESER – dichteres zonder angst

Woeser

Tsering Woeser is een Tibetaans-Chinese schrijfster, dichteres en dissident blogster. Ze werd in 1966 geboren in Lhasa en stamt uit een gezin van fervente maoïsten. Haar jeugdjaren bracht ze door in Sichuan en stonden volledig in het teken van de Communistische Partij. In een recent interview met The New York Review of Books verklaarde ze lang een ‘rode’ kijk op de Tibetaanse kwestie te hebben gehad. Een reeks gebeurtenissen bracht daar geleidelijk aan verandering in. Zo studeerde ze literatuur aan de universiteit van Chengdu, waar ze zelf gediscrimineerd werd voor haar Tibetaanse afkomst. Ook kwam ze in contact met verboden literatuur zoals een Chinese versie van “In Exile from the Land of Snows” van John Avedon en de biografie van de Dalai Lama. Na de dood van haar vader begin jaren ‘90, zocht ze troost in de kloosters van Lhasa waar ze te werkgesteld was als redactrice. Ze won het vertrouwen van de monniken en hoorde hun versie van de rellen in 1989. Dit betekende het kantelmoment in haar schrijven en haar Tibetaans bewustzijn.

ONZICHTBAAR

Met de publicatie van “Notes on Tibet” in 2003 trapte ze op de tenen van de autoriteiten. Ze verloor haar job en verhuisde naar Beijing. Dankzij de anonimiteit van de grootstad en de geneugten van het internet zette ze haar werk verder. Op haar blog “Invisible Tibet” schuwt ze de controverse niet en bericht ze uitgebreid en kritisch over de situatie van de Tibetanen. Haar werk leverde, naast verschillende internationale prijzen en onderscheidingen, de volle en constante aandacht van Chinese veiligheidsdiensten op. Publicatieverbod, pesterijen en huisarrest volgden elkaar in sneltempo op, maar konden de verspreiding van haar artikels en boeken niet tegengaan.

Wang Lixiong_Ilham Tohti_Woeser

Woeser woont met haar man, Wang Lixiong, in de Chinese hoofdstad Beijing. Als geschiedkundige en sociaal theoreticus is Wang begaan met de situatie van etnische minderheden in het algemeen en het lot van de Tibetanen in het bijzonder. Zijn uitgesproken mening en dissidente houding leverde hem eveneens een plaatsje op de zwarte lijst op. Het koppel ondertekende als een van de eersten Charta 08, het democratiseringspamflet opgesteld door Nobelprijswinnaar voor de Vrede Liu Xiaobo. De internetpetitie verscheen in 2008, riep op tot politieke hervomingen binnen de Volksrepubliek en werd ondersteund door honderden Chinese prominenten en intellectuelen, waaronder voormalige partijleden.

HUISARREST

In 2011 kreeg Woeser de Prins Claus Prijs “voor haar moed om te spreken voor de mensen die worden onderdrukt of verzwegen, voor de aansprekende combinatie van literaire kwaliteit en politieke verslaglegging in haar werk, voor haar documentatie van en steun voor de Tibetaanse cultuur en voor haar actieve strijd voor zelfbeschikking, vrijheid en ontwikkeling in Tibet”. De Prins Claus Prijs eert individuen voor hun uitzonderlijke bijdrage aan cultuur en ontwikkeling. Het prijzenprogramma richt zich op experimenteel, moedig en belangrijk werk dat de vrijheid en ontwikkeling vergroot in gebieden waar mensen en ideeën worden onderdrukt of verzwegen. Huisarrest belette haar echter om de prijs uit handen van de Nederlandse ambassadeur in Beijing in ontvangst te nemen.

Woeser brengt haar boeken uit in het Chinees (hoewel ze Tibetaans spreekt, heeft ze de taal nooit leren lezen en schrijven, nvdr.) waarvan een groot deel reeds vertaald is naar o.a. het Engels, Frans en Tibetaans. Haar kritische houding zorgde ervoor dat haar blogs en gedichten verboden zijn in China. In het Westen wordt ze gelauwerd en geprezen en biedt ze een unieke kijk op de Tibetaanse problematiek. Tibetoloog Robert Barnett omschreef haar als “een dichteres die vergeten is bang te zijn”. Een greep uit haar werk:

Voices from Tibet: Selected Essays and Reportage

Voices from TibetMet een verzameling van verhandelingen en reportages bespreekt “Voices from Tibet” de omwentelingen van de Chinese groei en de impact op Tibet en haar inwoners. Het boek werpt een licht op de lokale frustraties en de gevolgen hiervan: de onrusten in 2008 en de Chinese veiligheidsmaatregelen als reactie hierop. Het schrijven van Woeser en haar man Wang Lixiong vertegenwoordigt een zeldzame (Chinese) kijk op de Tibetaanse zaak.

Uitgeverij Univ Hawaii Pr (2014) – 136 pagina’s – ISBN 978-0824839512

 

Immolations au Tibet

Immolations au Tibet: La Honte du monde
In dit kleinnood, geïllustreed door de Chinese kunstenaar Ai Weiwei, gaat Woeser dieper in op de golf van Tibetaanse zelfverbrandingen. Aan de hand van (gesproken en geschreven) citaten van de slachtoffers ontleedt ze de achterliggende oorzaken en redenen van deze wanhoopsdaden.

Uitgeverij Indigène (2013) – 48 pagina’s – ISBN 979-1090354494

 

Memoire interdite: Témoignages sur la Révolution culturelle au Tibet

Mémoire interditeNa de dood van haar vader, een legerofficier in het Volksbevrijdingsleger, probeerde ze een beeld te schetsen van een van de minst gekende perioden uit de Chinese geschiedenis: de Culturele Revolutie. Het sociaal experiment dat een einde betekende voor oude waarden en tradities, richtte tussen 1966 en 1976 een ware ravage aan in China en Tibet. Naast de publicatie van een fotoboek – ze erfde honderden foto’s uit die periode gemaakt door haar vader – volgde een verzameling van Tibetaanse en Chinese getuigenissen, overlevenden van de Culturel Revolutie.

Uitgeverij Gallimard (2010) – 566 pagina’s – ISBN 978-2070131150


Bronnen en bijkomende informatie:

  • High Peaks Pure Earth (www.highpeakspureearth.com)
  • The New York Review of Books – Beyond the Dalai Lama: An interview with Woeser and Wang Lixiong (nybooks.com)
  • Pen International (pen-international.org)
  • Prince Clause Fund for Culture and Development (princeclausfund.org)
  • Avedon John, In Exile from the Land of Snows, Uitgeverij Harper Perennial, 1997, 512 pagina’s, ISBN 978-0060977412

  • tekst © Han Vandenabeele – Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine, jaargang 2, uitgave 3, maart 2015.

Er is leven na de dood

DE DALAI LAMA ALS INZET VOOR DE TOEKOMST VAN TIBET

DSC_0225 - kopie

De vraag die op menig lippen brandt nu de Dalai Lama een jaartje ouder wordt is prangend: what’s next? Als we de Chinese autoriteiten mogen geloven zou het overlijden van het boegbeeld van de Tibetaanse zaak alle problemen op het dak van de wereld van de baan ruimen. Het respect en aanzien dat Tenzin Gyatso, de 14de Dalai Lama, wereldwijd geniet staat in schril contrast met de mening die China toebedeeld is. Van ‘separatist’ over ‘wolf in monnikspij’ tot zelfs ‘nazi’: China’s standpunt spreekt boekdelen. Als boeddhist aanvaardt Zijne Heiligheid de eindigheid van het huidige leven zonder verpinken, maar erkent hij evenzeer de gevolgen van een toekomstige dood. Zijn opvolging is dan ook een veel besproken onderwerp. Sinds hij uit Tibet vluchtte in maart 1959 staat zijn leven in ballingschap in het teken van vooruitgang en modernisering. Zo democratiseerde de voormalige leider van Tibet zijn regering en deed hij in 2011 – na een traditie van meer dan 370 jaar – afstand van de politieke macht. Zelfs op het vlak van reïncarnatie achtte de Dalai Lama de tijd rijp voor een update van een eeuwenoud systeem.

De erkenning van tulku’s of gereïncarneerde lama’s is een van de belangrijkste karakteristieken van het Tibetaans boeddhisme. In essentie staat een verlicht leraar zijn plaats in het nirvana af en keert vrijwillig terug naar het aardse leven uit mededogen voor het lijden van alle levende wezens. De traditie wil dat de overleden lama aanwijzingen en tips nalaat om zo de weg te wijzen richting zijn opvolger. Aan de hand van voorspellingen, dromen en raadplegingen van orakels begint enkele jaren na zijn dood de zoektocht naar potentiële kandidaten. Fysieke kenmerken, opmerkelijke uitspraken en het vermogen om voorwerpen van de gestorven lama aan te duiden zijn doorslaggevend om een bepaald kind te erkennen. De jongens, vaak niet ouder dan 4 à 5 jaar, worden nadien officieel ingehuldigd, gevolgd door jarenlange studie en meditatie.

Dalai Lama (2)De toewijzing gaat natuurlijk ook gepaard met de nodige rechten en plichten. De nieuwe reïncarnatie erft niet alleen het aanzien en de bezittingen van zijn voorganger, maar krijgt ook de verantwoordelijk over diens volgelingen en de geloofsgemeenschap. Het gebruik, geworteld tot diep in de 13de eeuw, verzekert zo de continuïteit binnen en het gezag van een bepaalde boeddhistische school of klooster. In een diepgelovige samenleving zoals de Tibetaanse is de invloed van de klerikale bovenlaag dan ook niet gering. Deze machtspositie en de – tot voor kort – versmelting van religieuze en wereldlijke macht leidde in het verleden echter ook tot misbruik en nepotisme. Een tulku als stroman bracht ook China op ideeën, zowel vroeger als nu.

De Dalai Lama windt er geen doekjes om: hij alleen heeft het beslissingsrecht over zijn wedergeboorte. Zolang Tibet niet vrij is zal zijn opvolger sowieso buiten China geboren worden want, zo liet hij reeds meermaals weten, de 15de Dalai Lama moet het werk van de vorige verderzetten. Indien de situatie het vereist, bestaat zelfs de mogelijkheid de successielijn stop te zetten. Om meer duidelijkheid te scheppen publiceerde Zijne Heiligheid in september 2011 een verklaring omtrent zijn reïncarnatie.

Reïncarnatie 2.0

Het grootste probleem waarmee de opeenvolgingen te kampen hebben is het ontstaan van een machtsvacuüm van gemiddeld twintig jaar: de tijdsspanne nodig vooraleer een nieuwe dalai lama de volwassen leeftijd bereikt. In het verleden vulde een regent de lacune op, maar die periodes stonden meestal te boek als politiek onstabiel en corrupt. Om dit te vermijden – het zou nefast kunnen zijn voor de huidige Tibetaanse vrijheidsstrijd – bewandelt de Dalai Lama verschillende pistes die afwijken van de traditionele gang van zaken.

In plaats van te wachten tot na zijn dood, sluit Zijne Heiligheid niet uit op voorhand een plaatsvervanger aan te duiden via het proces van emanatie. Dit principe komt er enerzijds op neer dat, dankzij hoge spirituele prestaties, een persoon hetzelfde bewustzijn bereikt als de lama en daardoor, ante mortem, erkend wordt als zijn reïncarnatie. Anderzijds bestaat de mogelijk erin om iemand aan te duiden op basis van een persoonlijke band of aansluiting met het levenswerk van zijn voorganger. Een derde en laatste vorm van emanatie staat een selectie middels zegening en aanstelling toe.

Emanatie kan vergeleken worden met de reflectie of een uitvloeiing van de essentie van een tulku, terwijl reïncarnatie de volgende stap betekent in de kringloop van wedergeboortes. Op deze manier zou een volwassen 15de Dalai Lama verkozen worden tijdens het leven van de huidige, maar ook kunnen delen in zijn credibiliteit en van zijn persoonlijke begeleiding genieten. De praktijk is niet ongewoon en kent zijn precendent bij de erkenning van verschillende boeddhistische geestelijken. Tot op heden werd het principe nooit eerder toegepast binnen de lijn van dalai lama’s door de vermenging van Kerk en Staat. De officiële overdracht van de politieke macht aan Sikyong Lobsang Sangay, de eerste minister van de Tibetaanse regering in ballingschap, effende hiervoor het pad.

Toen Zijne Heiligheid jong was droeg de regent de politieke macht aan hem over. Sinds zijn aankomst in India was het de droom van de Dalai Lama om een seculiere, democratische maatschappij te vormen. Dat gebeurde systematisch: jaar na jaar en decenium na decenium. Nu volg ik hem op als democratisch verkozen leider. Op het vlak van zijn religieuze opvolging zijn er twee mogelijkheden: reïncarnatie of emanation. Uiteraard zal China zijn eigen kandidaat naar voren schuiven. De Panchen Lama is hier het bewijs van (In 1995 erkende de Dalai Lama de nieuwe 11de  Panchen lama zonder medeweten/goedkeuring van ChinDSC_0207a, dat op zijn beurt de aanstelling onwettig verklaarde en een eigen kandidaat naar voren schoof, nvdr.) De Chinese Panchen Lama zit echter meer in Beijing dan in Lhasa en spendeert meer tijd op politieke meetings dan met het lezen van boeddhistische teksten. De Chinese Communistische Partij mag dan anti-religieus zijn, toch heeft ze een enorme interesse in reïncarnatie. Misschien moeten ze maar eens beginnen met de wedergeboorte van Mao en andere revolutionaire leiders te zoeken. De Dalai Lama loopt altijd tien stappen voor op de rest en liet weten binnen 12 jaar een beslissing te nemen”, aldus Lobsang Sangay.

Tulku tombola

Mao bestempelde religie dan wel als een vergif, intussen beseffen de leiders in Beijing dat via godsdienst de harten van de Tibetanen gewonnen worden. Chinese inmenging in het selectieproces van tulku’s is niets nieuws onder de zon en gaat terug tot het keizerrijk van de Mantsjoes (Qing-dynastie 1644 – 1911). Wanneer een Nepalese Gurkha-invasie eind 18de eeuw Tibet bedreigde snelden imperiale troepen te hulp. Als gevolg van deze interventie kreeg de Tibetaanse regering een reeks richtlijnen voorgeschoteld om tekortkomingen binnen het overheidsapparaat weg te werken. Met de introductie van de Gouden Vaas hoopte China haar invloed te laten gelden in de zoektocht naar reïncarnaties. Via deze loterij werd de uitverkorene getrokken uit een gouden vaas met verschillende kandidaten, onder mandaat van de keizer. Hoewel hoofdzakelijk pro forma, bepaalde het gebruik de keuze van ondermeer de 11de en 12de Dalai Lama.

Atheïstisch China ging nog een stap verder en lanceerde ‘State Order No. 5: Managment Measures for the Reincarnation of Living Buddhas in Tibetan Buddhism’. In een ultieme inspanning om de religieuze gemeenschap te controleren heeft Beijing het finale woord bij de identificatie van gereïncarneerde lama’s. Een verwoede poging om loyale (lees: Chinees gezinde) aanhangers in het zadel te hijsen en beslissingen van Dharamsala te ondermijnen. Om State Order No. 5 te legitimeren beroept China zich op de historische traditie van de loterijprocedure.

Wolvin in monnikskledij

Het uiteindelijke besluit oPanchen Lamamtrent zijn reïncarnatie zal vallen wanneer Zijne Heiligheid de leeftijd van ongeveer 90 jaar heeft bereikt. Daarbij zal de hij de verschillende Tibetaans boeddhistische scholen – Kagyü, Nyingma, Sakya en Gelugpa – en de bevolking raadplegen. Dit betekent eveneens een stijlbreuk met het verleden, want het instituut van de dalai lama viel vooralsnog onder het alleenrecht van gelupa of geelkaporde. Hiermee wordt niet alleen komaf gemaakt met het sektarisme binnen het Tibetaans boeddhisme, maar streeft de Dalai Lama evenzeer naar goedkeuring van de volledige geloofsgenootschap.

Jongstleden liet de Tibetaanse leider nog uitschijnen misschien wel terug te keren als vrouw. Het vrouwelijke mededogen zou het ideale tegengewicht bieden voor de morele crisis van ongelijkheid waarmee onze huidige samenleving te kampen heeft. Zijn eigen moeder is hiervan een stichtend voorbeeld. Om de Chinese gedachtengang te volgen komt er mogelijkerwijs dus een wolvin in monnikskleed. Zeker en vast vooruitstrevend, maar met de Panchen Lama in het achterhoofd weet de Dalai Lama als geen ander wat er op het spel staat.


Bronnen

  1. Reïncarnation statement of His Holiness the Dalai Lama, September 24, 2011, http://www.dalailama.com/biography/reincarnation.
  2. Interview met Lobsang Sangay, Dharamsala, 09/08/2012.
  3. New State Regulations on Recognition of Tibetan Reincarnates, International Campaign for Tibet, Briefing paper 2007.09.25 http://savetibet.de/fileadmin/user_upload/content/berichte/Briefing_Papier_Reinkarnationsgesetz.pdf.
  4. Nieuwe dalai lama kan best een vrouw zijn, Trouw, 13/06/2013, http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/3458071/2013/06/13/Nieuwe-dalai-lama-kan-best-vrouw-zijn.dhtm
  5. Tekst en foto’s © Han Vandenabeele. Een versie van dit artikel verscheen eerder in Tibet.nu – magazine over Tibet in al zijn facetten – nummer 12, juni 2014. Zie http://www.tibet.nu voor meer info.

In de ban van de mijn

In 2015 loopt China’s 12de vijfjarenplan op zijn einde. Kort na de oprichting van de Volksrepubliek werden deze economische doelstellingen in het leven geroepen en creëerden ze zowel voorspoed als catastrofes. Zo veroorzaakte de Grote Sprongvoorwaarts – het meest pijnlijke voorbeeld – een enorme industriële boost, maar verwaarloosde de landbouw met ongeziene hongersnood als gevolg. In het huidige ontwikkelingsplan richt Beijing zijn pijlen voornamelijk op een ecologisch verantwoorde en duurzame economie. Bijkomend belangrijk punt is het verkleinen van de sociale ongelijkheid door o.a. het aanwakkeren van de verstedelijking. De creatie van 45 miljoen jobs en de constructie van 36 miljoen woningen voor arme families moeten hier de klus klaren. In de Tibetaanse regio’s vertaalde dit zich in de ‘Comfortable Housing Policy’, waarbij tot op heden meer dan twee derden van de totale bevolking binnen de Tibetaans Autonome Regio (TAR) – ongeveer 2 miljoen mensen – moesten verhuizen. In Qinghai, dat grotendeels overlapt met de Tibetaanse provincie Amdo, leeft ondertussen 90% van de nomaden en herders een sedentair bestaan ‘dankzij’ deze strijd tegen armoede. Of de lokale bevolking enige inspraak heeft in en gebaat is met deze maatregelen is een andere kwestie. Van de communes tot de hedendaagse (gedeeltelijke) vrijemarkteconomie: voor China tellen eenmaal de cijfers en quota’s.

DIGITAL IMAGE

In het 12de vijfjarenplan neemt ook mijnbouw een prominente plaats in. Het oude Tibet kende kleinschalige delving van edele metalen zoals goud en zilver, maar het ontbrak elke vorm van moderne infrastructuur – op uitzondering van een kleine elektriciteitscentrale en een munthuis na. Een belangrijke reden hiervoor had een religieuze grondslag. Volgens de overlevering introduceerde Guru Rinpoche of Padmasambhava niet alleen het boeddhisme, hij voorzag de regio eveneens van vele bodemschatten. De ontginning van grondstoffen zou, zo wil het volksgeloof, het klimaat beïnvloeden en op die manier de landbouw onwrichten. De komst van de Chinezen maakte een einde aan de natuurlijke symbiose tussen mens en omgeving. Het Rode leger, met in zijn kielzog een bataljon geologen, opende niet alleen de weg naar het socialisme, maar eveneens de Tibetaanse bodem.

Goudkoorts

Met de bezetting verwierf de Chinese staat het eigendom van alle natuurlijke rijkdommen – door het simpelweg te claimen – en implementeerde vrijwel onmiddellijk de bodemexploitatie in zijn vijfjarenplanning. In een eerste fase moest voorzien worden in de stijgende vraag naar fossiele brandstoffen, zoals steenkool en olie. Vervolgens focusde China zich op koper als basis voor de industrialisatie en ontwikkeling van het Chinese binnenland. Een van de grootste koperreserves binnen de Volksrepubliek bevindt zich in de TAR. Daarnaast vormen ook goud en zout belangrijke aanwinsten voor het spijzen van de Chinese economie. Enkel de onherbergzaamheid en de geïsoleerde ligging van het hoogplateau kunnen voorlopig ietwat weerwerk bieden tegen China’s ongebreidelde drang naar natuurlijke mineralen.

China Gold_logo

In de laatste vijftig jaar ontgon men, van alle grondstoffen die Tibet rijk is, het meest goud. China groeide uit tot ‘s werelds grootste consument, producent en importeur van het edele metaal. Kleinere bedrijven werden in de loop der jaren opgekocht en grote spelers, zoals de China National Gold Group, domineren nu de markt. China Gold bezit mijnen in twee van de vijf autonome regio’s binnen de Volksrepubliek: Binnen-Monoglië en Tibet. Beide mijnen doen het goed. Volgens de officiële website mogen we over enkele jaren een verdubbeling van productiviteit verwachten. Maar dergelijke werken op grote hoogte houden risico’s in. Vorig jaar vond een aardverschuiving plaats in de buurt van de Gyama-mijn en bedolf een kamp van arbeiders. Het getroffen gebied, op ruim 65 km van Lhasa, besloeg een lengte van drie kilometer met twee miljoen kubieke meter aan modder, stenen en puin. De ramp kostte het leven aan 83 mijnwerkers, waarbij 2 Tibetanen, en gaf aanleiding tot kritische vragen rond China’s mijnbouwbeleid. De propagandamachine draaide onmiddellijk op volle toeren en officieel was er dan ook geen verband tussen de ramp en de delvingsactiviteiten. Officieel luidde de ware toedracht van de aardverschuiving ‘a natural geological disaster’. En China Gold drilde lustig verder.

Bij het googlen naar ‘China’,‘Mining’ en ‘Accident’ vliegen de hits je om de oren en spreken de koppen boekdelen: “Four killed in China mine accident”, “10 miners killed”, “Coal mining, most deadly job in China” …  Toch is de Chinese overheid optimistisch want het aantal doden in koolmijnen kent een dalende trend dankzij betere veiligheidsmaatregelen: van 1.973 in 2011 tot 1.049 in 2013. De eigenlijke cijfers liggen beduidend hoger: mijnbouwbedrijven zijn vaak geneigd tot onderschatten. De quota’s en cijfers, steeds van belang.

Groene revolutie

Spoiling Tibet
‘Spoiling Tibet: China and resource nationalism on the roof of the world’ van Gabriel Lafitte werd vorig jaar uitgegeven door Zed Books en beschrijft in 216 pagina’s de gevolgen van mijnbouw in Tibet (ISBN 978 17 803 24357).

Recent stelde de Australische onderzoeker en milieudeskundige Gabriel Lafitte zijn boek ‘Spoiling Tibet: China and resource nationalism on the roof of the world’ voor. Al jaren bestudeert Lafitte de impact van het Chinese ontwikkelingsbeleid op het fragiele Tibetaanse ecosysteem in het algemeen en mijnbouw in het bijzonder. “Drie specifieke koper- en goudmijnen staan centraal. Allemaal in dichtbevolkte gebieden rond de steden Shigatse, Chamdo en Lhasa. Niet alleen halen de kompels er miljoenen tonnen op, maar de sites zijn ook voorzien van een smelterij waar alles chemische geconcentreerd wordt tot puur metaal. In de gesteenten zitten ook grote hoeveelheden lood en zink die niet gerecupereerd worden. Het restafval bestaat dan ook uit zware metalen die in de omgeving worden begraven lang nadat de werken zijn afgelopen. Het meest onrustwekkende is dat al de opslagplaatsen zich in een straal van 5 kilometer van de Yarlung Tsongpo bevindt, op de rand van Tibets grootste rivier.”

China heeft zich altijd terughoudend opgesteld tegenover internationale verdragen rond broeikasgassen, de uitstoot van koolstofdioxide en vervuiling. Met het laatste meerjarenplan trekt Beijing de ecologische kaart. Om te spreken van een ware groene revolutie is het echter nog wat vroeg. Op het Chinese to-do lijstje staan dan ook de usual suspects: de bestrijding van de klimaatsverandering, natuurbehoud en –bescherming, een verantwoord waterbeheer, de preventie van rampen en het managen van grondstoffen. Het fragiele ecosysteem op het Tibetaanse plateau heeft dan ook nood aan een doordacht eco- en ontwikkellingsbeheer.

Niet alleen het voortbestaan van een unieke biodiversiteit, maar ook de leefomgeving van 2 miljard mensen hangt er van af. De Brahmaputa, de Ganges, de Gele Rivier en de Mekong: allen kennen ze hun oorsprong in Tibet en voorzien ze Azië van water. In de laatste 40 jaar smolten 20% van de gletsjers. De wijziging van het klimaat heeft dan weer invloed op de moesson waar lager gelegen gebieden afhankelijk van zijn. Nomaden moeten gedwongen verhuizen om de graslanden te beschermen. Volgens overheidsspreekbuis Xinhua heeft onderzoek aangewezen dat ‘in Tibet there is basically no pollution of water or atmosphere’. Na zestig jaar vreedzame bevrijding ‘ecological conservation has been progressing rapidly and environmental protection is being strengthened all-round in Tibet.’ De meningen zijn duidelijk verdeeld, maar een ding is zeker: het land van Guru Rinpoche ondergaat een serieuze make-over.

Gabriel Lafitte
Gabriel Lafitte vervult al meerdere jaren de rol van consulent van de Environment & Development Desk (EDD), het departement binnen de Central Tibetan Administration dat milieu en ontwikkeling in Tibet monitort en de publieke opinie hierover informeert.

Naast goud en koper wordt er ook op grote schaal lithium ontgonnen. Jaarlijks wordt er zo’n 1000 ton lithium gerecupereerd uit de droge zoutmeren voor de productie van mobiele telefoons, digitale camera’s, raketten en zelfs antidepressiva. Zo is er een Chinees bedrijf dat zich louter toelegt op de bouw van elektrische wagens, waar je veel batterijen en dus lithium voor nodig hebt. Zout kristaliseert op verschillende manieren, wat kan leiden tot sodium, magnesium en potassium: de basis van chemische meststoffen. Zout is niet alleen noodzakelijk voor menselijke voeding, maar is eveneens een basiscomponent in de plastiekproductie. Samen met olie en gas zijn in Tibet alle ingrediënten aanwezig voor een petrochemische industrie”, aldus Gabriel Lafitte.

Eco-Protest

De lokale bevolking ondergaat de transformatie van hun thuisland niet lijdzaam. Waar ontginningswerken plaatsvinden, steken hoe langer hoe meer protesten de kop op. Recent, in april 2014, kwamen Tibetanen in de provinicie Gansu nog de straat op om hun ongenoegen te uiten. De inbeslagname van hun land voor de bouw van een wegennet, gelinkt aan gouddelving en industrie, zette kwaad bloed. Gewapend met banners en slogans spraken de demonstranten zich uit over de vervuiling en het spirituele belang van de regio. Enkele arrestaties later kwam er een eind aan de betoging die twee dagen stand hield.

In Kham, augustus 2013, werden de eco-protesten iets hardhandiger ontvangen toen 500 ordetroepen dreigden het vuur te open op de demonstranten. Meer dan 1000 Tibetanen werden bestookt met traangas en meermaals geslagen toen ze enkele boeddhistische sites probeerden te beschermen tegen geplande – illegale – mijnactiviteiten. Ook Gabriel Lafitte had de eer en het genoegen kennis te maken met de Chinese autoriteiten: “Naar aanleiding van het 9de vijfjarenplan stelde China het wegwerken van de armoede voorop. Beijing overtuigde de Wereldbank een project te financiëren: de verhuis van 60.000 moslims in de provincie Qinghai, etnisch Tibetaans gebied. We confronteerden de Wereldbank hiermee en mochten ter plaatse op onderzoek gaan. China wist dat we kwamen: natuurlijk arresteerden ze ons. Ik heb het plezier gehad om zeven nachten door de Chinese geheime politie ondervraagd te worden. Ik had het verkeerde visum, was geen officiële afgevaardigde van de Wereldbank en had een verboden plaats gezien. Ik wou gerust schuldig pleiten, want als westerling kunnen ze me alleen het land uitzetten. Ik had geen angst voor martelingen hoewel ze zeiden dat ze me alles konden maken. Was ik een Tibetaan, ik zou het echt geloven. Ik heb een klein beetje ervaren wat vele Tibeanen meemaken.”

Een jaar voor het afsluiten van het huidige vijfjarenplan kunnen we ons (retorisch) afvragen of China zijn targets van groene ontwikkeling en sociale stabiliteit zal bereiken? Of worden het de streefdoelen voor de komende vijf jaar?


Tekst en foto’s © Han Vandenabeele – Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine nr. 2 – http://www.lungtatibet.be

Voor Boeddha en vaderland

Zelfverbranding en repressie: een gesprek met Kirti Rinpoche

openingsfoto

De zomer ligt ondertussen alweer ettelijke maanden achter ons. Velen konden genieten van een welverdiende vakantie, soms naar verre en exotische bestemmingen. De thuisblijvers, waaronder ondergetekende, namen voldoening met dagdromen. Om toch ietwat in de vakantiesfeer te raken nam ik eens een kijkje bij enkele niet nadergenoemde Chinese touroperators om te zien welke reistips zij in petto hebben. Wat dacht je van een rondrit doorheen de voormalige Tibetaanse provincie Amdo, enkele pitstops in de regio van Ngaba (Chinees: Aba, nvdr.) met een bezoekje aan het Kirti klooster als cultureel hoogtepunt?

Tijdens deze trip beleef je de authentieke Amdo-Tibetaanse religie, cultuur en haar bevolking maar ook de prachtige natuurlijke omgeving van Aba in de Autonome Tibetaanse en Qiang Prefectuur van de provincie Sichuan. Je kunt er genieten van indrukwekkende landschappen, exotische minderheden en een rijk aanbod van toeristische trekpleisters. Deze ontdekkingstocht doorheen Aba geeft je de zeldzame kans deel te nemen aan diverse rituelen in verschillende tempels, samen met pelgrims en de plaatselijke bevolking. Tijdens het ochtendgebed zie je Tibetaanse gelovigen rituele wandelingen maken in het Kirti klooster. Het klooster werd gebouwd in 1870 en is een van de meest prominente centra van het Tibetaans boeddhisme. Na meer dan 100 jaar is het uitgegroeid tot het grootste klooster in Sichuan. Dagelijks kan je de meer dan 1000 monniken gadeslaan die heilige teksten reciteren.

Het klonk alvast als een aanlokkelijke reisbestemming en de verleiding was dan ook groot om niet op ‘Book Now’ te klikken. Zeker als je leest dat het desbetreffende Chinese agentschap haar sporen in het toerisme wel verdiend heeft: Discover your way since 1959. Het moet druk geweest zijn in ’59. Een korte impressie van een bezoeker zou je finaal over de streep kunnen halen:

On 14 March 2013 chirping birds broke the silence of the peaceful morning and started the day. On the Qiatang Street, western suburb of Aba County, shops were opened; booths were set up and began to display their numerous belongings as usual; and shop owners were ready to woo the pedestrians to stop and buy. The sun rose. In the nearby Kirti Monastery, the most prominent Tibetan Buddhism monastery in the county, Buddhist devotees began to take ritual walk and monks started their day peacefully, chanting Buddhist scripture.

Garantie op een fijne en zorgeloze vakantie, zou je kunnen denken. Ware het niet dat sinds 2009 een derde van de ondertussen 122 zelfverbrandingen plaats vond in Ngaba, waarvan 22 monniken uit het Kirti klooster. Op 14 maart waren het nog de tijlpende vogels die  het stilzwijgen van een vreedzame ochtend doorbraken, daags voordien en twee dagen later waren het de brandende lichamen van respectievelijk Kunchok Wangmo (31) en Lobsang Thogme (28).

Kirti, brandhaard van verzet

Ngaba en het Kirti klooster vallen buiten de Tibetaans Autonome Regio (TAR) en worden door China niet erkend als Tibetaans grondgebied. Het klooster staat gekend als een van de grootste en invloedrijkste van de regio, en huist een sterk gevoel van Tibetaanse identiteit. Voor 2008 volgden meer dan 2500 monniken er een religieuze opleiding, vandaag zijn dat er nog 600. In de aanloop van de Olympische Spelen in Beijing haalde Kirti voor het eerst de internationale krantenkoppen. Na de anti-Chinese rellen in Lhasa verspreidden de demonstraties zich al snel over de rest van het Tibetaanse plateau, waaronder ook Ngaba. De Chinese People’s Armed Police opende toen het vuur op vreedzame en ongewapende demonstranten. Er vielen minstens tien doden en meerdere gewonden. Een jaar later stak een twintigjarige monnik uit Kirti, Tapey, zichzelf in brand uit protest tegen het Chinese beleid. Hij was de eerste Tibetaan – uit een ondertussen lange lijst – die deze drastische beslissing nam. Een precedent werd geschapen.

foto 1

De golf van zelfverbrandingen raakte pas echt in een stroomversnelling in 2011. Op de verjaardag van de protesten drie jaar eerder ontnam Phuntsok zich van het leven. De dood van de 20-jarige monnik veroorzaakte een golf van paniek en verhoogde de spanning in het gebied. Honderden monniken en burgers kwamen op straat uit solidariteit voor de overleden jongeman. Uit angst voor verdere onlusten werd het klooster hermetisch afgesloten en zwaar bewapende patrouilles hielden het de klok rond in de gaten. Volgens bepaalde bronnen verlieten enkele honderden monniken het klooster en werden minstens 300 onder hen gearresteerd. Tot op vandaag wordt het klooster onderworpen aan een scherpe controle. De pijnlijke reeks zelfverbrandingen die hierop volgenden maken ondertussen deel uit van het collectief bewustzijn en de hedendaagse Tibetaanse geschiedenis.

De man die het zijn persoonlijke missie maakte de escalerende situatie in Tibet onder de aandacht te brengen is de hoofdabt van het Kirti klooster. Hij groeide op in Amdo en werd op vijfjarige leeftijd erkend als de reïncarnatie van de 10de Kirti Rinpoche. In het kielzog van de Dalai Lama ontvluchtte hij Tibet in 1959 richting India. Na jaren religieuze studie en toewijding in het Sera klooster in Zuid-India behaalde Kirti Rinpoche de hoogste academische graad binnen het Tibetaans boeddhisme van geshe (equivalent van doctor in de theologie, nvdr.). Net als vele andere kloosters uit Tibet kreeg ook Kirti een zusterafsplitsing in India om de traditie verder te zetten.

Drie generaties onderdrukt

In maart ondernam Kirti Rinpoche een Europese tour om de Tibetaanse zaak te bepleiten. Hij sprak ondermeer voor de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in Genève en ontmoette verschillende politici en ngo’s in Amsterdam, Berlijn en Londen. Ook Brussel werd vereerd met een bezoek. Zijn halt in de Belgische hoofdstad leidde tot protest van de Chinese ambassade. Niet zonder resultaat. Bepaalde afspraken met het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Senaat werden geannuleerd en gewijzigd op het laatste moment. Het Europees Parlement opende wel zijn deuren en Kirti Rinpoche kreeg de gelegenheid de toestand in Tibet aan te kaarten voor de Subcommissie Mensenrechten.

De vertegenwoordigers van de VN en de verschillende Europese en Belgische parlementariërs zijn goed ingelicht over de situatie in Tibet. Helaas zorgen de economische banden met China ervoor dat velen terughoudend zijn zich openlijk uit te spreken over de kwestie. Toch blijf ik hopen op echte steun. Ook met de Chinese autoriteiten zou ik graag in dialoog gaan, maar tot nog toe zijn ze niet ingegaan op mijn uitnodiging”, liet Kirti Rinpoche weten tijdens onze ontmoeting in Brussel.

Geografisch gezien vond het merendeel van de zelfverbrandingen plaats in Ngaba en de historische grens tussen China en Tibet. Volgens Kirti Rinpoche zijn ze het gevolg van drie generaties Tibetanen die extreem geleden hebben onder de Chinese repressie. In 1935 plunderde het Rode Leger tijdens de beruchte Lange Mars lokale kloosters en eiste de graanreserves op. Voor de eerste maal in de Tibetaanse geschiedenis teisterde hongersnood de bevolking. Ook de ouders en familie van de rinpoche werden hiermee geconfronteerd.

diagram3diagram2diagram1

Sinds 1959 voelde zijn generatie ten volle de impact van de Chinese bezetting. Zowel Kham als Amdo werden reeds in 1956 onderworpen aan democratische hervormingen die het einde betekenden van de traditionele samenleveing. Na de mislukte volksopstand in Lhasa volgde de rest van het Tibetaans plateau. Tot slot is er de huidige generatie van jonge Tibetanen, allen opgegroeid onder de Chinese vlag. Sinds 2008 hebben ook zij aan den lijve ondervonden waartoe China in staat is:

De jongeren hebben hun leven geofferd om aandacht te vestigen op hun benarde situatie, zowel voor de Chinese autoriteiten als voor de internationale gemeenschap. Ze hebben geen ander alternatief. Binnen het kader van geweldloos verzet is dit het enige dat hen nog rest zonder anderen te kwetsen.Wat niet wil zeggen dat we dit aanmoedigen. Sikyong Lobsang Sangay (eerste minister van de Tibetaanse regering in ballinschap, nvdr.) heeft op meerdere gelegenheden opgeroepen om niet zo’n extreme stappen te ondernemen. Maar ik heb de moed niet hen te vragen te stoppen zonder een waardige uitweg aan te bieden. Enkel afgaan op een bepaald gevoel of een emotie is onvoldoende. Het zouden slechts holle woorden zijn.”

Zelfverbranding uit naam van Boeddha

Kirti Rinpoche erkent dat China de regio economisch heeft ontwikkeld, maar stelt wel de vraag wie hier voordeel uit haalt. Volgens hem zorgt de infrastructurele vooruitgang er enerzijds voor dat ontgonnen grondstoffen gemakkelijk getransporteerd kunnen worden richting het binnenland. Anderzijds werkt het de toevoer van Chinese immigranten en militaire troepen in de hand. “De beperkingen op onze vrijheid van meningsuiting, religie en onze manier van leven leidden tot grote frustraties onder de bevolking. Jarenlange onderdrukking zonder enige uitlaatklep hebben deze drastische acties in de hand gewerkt.

Of zelfmoord niet indruist tegen de boeddhistische leer? Een argument dat China vaak aanhaalt om de zelfverbrandingen te veroordelen en te criminaliseren. Rinpoche verklaarde dat jezelf opofferen in dienst van anderen de basis is van de boeddhistische filosofie. Zelfdoding voor persoonlijke redenen, zoals een familiedrama, valt niet te rechtvaardigen. Maar de zelfverbrandingen staan in dienst van de 6 miljoen Tibetanen en zijn niet ingegeven door eigenbelang. In de geschiedenis van de Boeddha vinden we verhalen terug die dit ondersteunen.

De Tagmo Lujin vertelt hoe de Boeddha zijn lichaam opofferde om een hongerige tijger en haar jongen te voeden. Op Namo Buddha, een berg 40 kilometer ten oosten van Kathmandu, staat een oude stoepa om die gebeurtenis te herdenken. Het symbool voor de uiltieme menselijke opoffering is uitgegroeid tot een van de meest belangrijke perlgrimsoorden in Nepal.

Ondertussen staat Kirti nog steeds onder strenge controle. Hoewel het uitgangsverbod is opgeheven en een groot deel van leger zich heeft teruggetrokken, is de sfeer nog steeds gespannen. Politie in burger en de vele heropvoedingscampagnes moeten ervoor zorgen dat de monniken in het Chinese gareel lopen. “Alle klooster zijn onderworpen aan patriottische heropvoedingscampagnes. Monniken en nonnen zijn verplicht de Dalai Lama te verwerpen en moeten zowel de grondwet als het strafrecht bestuderen. Regelmatig worden ze verhoord en gevraagd of hun denkwijze gewijzigd is. Zo niet wordt er gedreigd met de vernietiging van het klooster. Gelukkig zijn er in Kirti nog steeds belangrijke lama’s zodat de monniken de kans krijgen hun studies te vervolledigen. In vele andere kloosters is dit niet meer het geval.

Dialoog en samenwerking

In de jaren 80 betekende de liberale opendeurpolitiek van Deng Xiaoping voor een radicale koerswijziging binnen de Volksrepubliek. Economische hervorming en de voorzichtige omschakeling van staats- naar markteconomie maakten China tot de huide economische grootmacht. Er kwam meer openheid naar de buitenwereld toe en toeristen kregen voor het eerst de mogelijkheid Tibet te bezoeken. Op die golf van vooruitgang kreeg ook Kirti Rinpoche de kans om door China en Tibet te reizen. Vrij gaan en staan was desondanks deze wind of change niet aan de orde.

foto 2

Het waren andere tijden en de restricties wogen zwaarder door dan vandaag. Het hele bezoek was tot in de puntjes voorbereid met geen ruimte voor afwijking. De lokale bevolking kon zich onmogelijk tegen China verzetten of uitspreken voor onafhankelijkheid. In ballingschap hadden we de vrijheidheid om onze stem te laten horen. Tijdens mijn bezoek vroeg een van onze Chinese begeleiders wat ik had geleerd. Ik antwoordde hem in het Chinees om niet te spreken, geen vragen te stellen en niets te doen. Dat was de gang van zaken. Het was ook mijn intentie om de 10de Panchen Lama te ontmoeten, hoewel ik dit niet op voorhand had aangekondigd. Na een maand wachten in Chengdu kreeg ik eindelijk de toestemming om naar Beijing te gaan voor een audiëntie. Eenmaal aangekomen bleek de Panchen Lama – toevallig – vertrokken te zijn. (lacht) Ik mocht hem wel contacteren via de telefoon met de garantie dat niemand zou meeluisteren.

Rinpoche benadrukt tot slot het belang van dialoog met China, hoewel hij niet kon bevestigen of er momenteel offieuze contacten plaatsvinden tussen Dharamsala en Beijing. De laatste officiële onderhandelingen dateren ondertussen van januari 2010. De regering in ballingschap staat open om de gesprekken terug op te starten, helaas zonder resultaat. “Het is zoals klappen met een hand. Zolang Beijing niet ingaat op de uitnodiging kunnen we weinig doen. Het verleden heeft onze landen verbonden. Door de eeuwen heen onderhielden we contacten met elkaar, met de priester-patroon relatie als fundament. We hebben dan ook niets tegenover de Chinese bevolking.”

Ook de verschillende support groepen (TSG) kunnen hier aan bijdragen. Door in dialoog te treden met Chinezen moeten we hen inlichten over de werkelijke situatie. Daarom is permanente scholing en verder onderzoek cruciaal volgens Kirti Rinpoche. “Jullie invloed is niet te onderschatten. Hoewel we al lang op jullie kunnen rekenen, moet de steun voor Tibet nog meer groeien, in kwantiteit en kwaliteit. Het is evenzeer belangrijk dat de verschillende TSG’s goede contacten met elkaar onderhouden en samenwerken. Probeer zoveel mogelijk Tibet te bezoeken om de situatie met eigen ogen te aanschouwen.” Dan toch maar een reis boeken richting Ngaba?


1. Tekst en foto’s © Han Vandenabeele
2. Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine – nr. 1 – http://www.lungtatibet.be

Tibetaanse Verklaring van Onafhankelijkheid

cropped-fah589-kopie.jpg

Op 13 februari zal het exact een eeuw geleden zijn dat de Dertiende Dalai Lama de onafhankelijkheid van Tibet uitriep. Deze historische gebeurtenis op de achtste dag van de eerste maand van het Water-Os jaar (1913) sneed een nieuw hoofdstuk in de turbulente Tibetaanse geschiedenis aan. Deze bekendmaking schetste een goed beeld van de toenmalige politieke verhoudingen tussen China en Tibet. In die periode werd tevens de Tibetaanse vlag zoals we die vandaag kennen in het leven geroepen, zij het als militaire vlag. De officiële afkondiging herstelde en leverde Tibet een de facto onafhankelijkheid op totdat de inval van het Chinese Volksbevrijdingsleger in 1949 hier een einde aan maakte. Wat volgt is een vertaling van de originele tekst die toen werd uitgegeven.

Ik, de Dalai Lama, meest alwetende bezitter van het boeddhistische geloof, waarvan de titel werd verleend door de heer Boeddha uit het glorieuze land van India, spreek tot u als volgt:

Ik richt me tot alle lagen van het Tibetaanse volk. De heer Boeddha, uit het prachtige land van India, voorspelde dat de reïncarnaties van Avalokitesvara, door middel van opeenvolgende heersers van de eerste religieuze koningen tot op heden, in zouden staan voor het welzijn van Tibet.

Scannen0002 Scannen0003

Sinds de tijd van Genghis Khan en Altan Khan van Mongolië, de Chinese Ming-dynastie en de Qing-dynastie van de Mantsjoe, werkten Tibet en China samen op basis van een patroon-priester relatie. Een paar jaar geleden trachtte de Chinese autoriteiten ons grondgebied in Szechuan en Yunnan te koloniseren. Ze brachten een groot aantal troepen in Centraal-Tibet samen om zogenaamd toezicht te houden op de handelsmarkt. Daarom ontvluchtte ik, samen met mijn ministers, Lhasa richting de Indo-Tibetaans grens. Via telegraaf probeerde ik de Mantsjoe keizer duidelijk te maken dat de bestaande verhouding tussen Tibet en China niet gebaseerd was op ondergeschiktheid van de ene aan de andere maar een patroon-priester relatie inhield. Ik had geen andere keuze dan de grens naar India over te steken want ik werd achtervolgd door Chinese troepen die de intentie hadden me gevangen te nemen, dood of levend.

Scannen0001Bij mijn aankomst in India heb ik verschillende telegrammen verzonden naar de keizer maar zijn antwoord op mijn vraag werd vertraagd door corrupte ambtenaren in Peking. Ondertussen viel het Mantsjoe-rijk uit elkaar. De Tibetanen werden aangemoedigd de Chinezen uit Centraal-Tibet te verdrijven. Ook ik keerde veilig naar mijn rechtmatig en heilig land terug en ben bezig de overgebleven Chinese troepen  in Do Kham, Oost-Tibet, buiten te krijgen. Momenteel vervaagt het Chinese voornemen om Tibet te koloniseren onder de patroon-priester verhouding als een regenboog aan de hemel. Nu dat we opnieuw een periode van geluk en vrede voor onszelf hebben bereikt, ben ik aangewezen om zonder nalatigheid voor iedereen de volgende taken uit te voeren:

1. Vrede en geluk in deze wereld kunnen alleen worden gehandhaafd door het behoud van het geloof in het boeddhisme. Het is daarom essentieel alle boeddhistische instellingen van Tibet in stand te houden, zoals de Jokhang-tempel en Ramoche in Lhasa, Samye en Traduk in zuidelijk Tibet, en de drie grote kloosters, enz.

2. De verschillende boeddhistische scholen in Tibet moeten in een heldere en zuivere vorm worden bewaard. Boeddhisme moet op gepaste wijze onderwezen, aangeleerd en gemediteerd worden. Met uitzondering van speciale personen hebben de beheerders van kloosters geen toestemming om handel te drijven, geld te lenen, vee te verhandelen en/of andermans onderdanen te onderwerpen.

Scannen0004Scannen0005

3. De burgerlijke en militaire ambtenaren van de Tibetaanse regering moeten op een eerlijke wijze belastingen innen en correct omgaan met hun burgers, zodat de belangen van de regering niet geschaad worden bij het uitvoeren van deze taken. Sommige overheidsambtenaren geplaatst in Ngari Korsum, West-Tibet, en in Do Kham, Oost-Tibet, dwingen hun onderdanen om commerciële goederen aan te kopen tegen hoge prijzen en transportkosten te betalen die de opgelegde limieten overschrijden. Huizen en landerijen van de burgers werden in beslag genomen na kleine schendingen van het gemeenschapsrecht. Bovendien werden amputaties van ledematen als straf uitgevoerd. Voortaan zijn dergelijke zware straffen verboden.

4. Tibet is rijk aan natuurlijke grondstoffen maar niet wetenschappelijk geavanceerd zoals andere landen. Wij zijn een kleine, religieuze en onafhankelijke natie. Om de rest van de wereld bij te blijven moeten we ons land verdedigen. Met het oog op vorige invasies door buitenlanders kunnen onze mensen bloot gesteld worden aan bepaalde problemen die ze moeten negeren. Om de onafhankelijkheid  van ons land te beschermen en te behouden moet eenieder op vrijwillige basis hard werken. Onze burgers die in de grensregio’s wonen moeten waakzaam blijven en de regering op de hoogte houden van eventuele verdachte ontwikkelingen via een speciale boodschapper. Onze burgers moeten grote confrontaties tussen de twee naties vanwege kleine incidenten vermijden.

Scannen0006

5. Tibet, hoewel dunbevolkt, is een uitgestrekt land. Sommige lokale ambtenaren en grondbezitters belemmeren, uit jaloezie, de ontwikkeling van beschikbaar land door anderen, hoewel ze het zelf ook niet doen. Mensen met dergelijke bedoelingen zijn vijanden van de staat en onze vooruitgang. Vanaf nu mag niemand verhinderd worden om beschikbare gronden te cultiveren. Grondbelastingen mogen pas geïnd worden nadat drie jaar verstreken zijn. Nadien zal de landbouwer elk jaar belastingen aan de regering en de verhuurder moeten betalen, evenredig met de huur. Het land zal toebehoren aan de landbouwer.

Uw verplichtingen aan de regering en het volk zullen bereikt worden wanneer u alles hebt uitgevoerd wat ik hier heb meegedeeld. Deze brief moet in elke district van Tibet aangekondigd en geplaatst worden en een kopie moet bewaard worden in de archieven van de kantoren in elk district.

Vanuit het Potala-paleis


Bronnen en afbeeldingen:

– Tibetan Paper Money: 10 Srang / 100 Srang
– Tibetan Coins: 1 Sho / 3 Sho / 5 Sho
– National Geographic Magazine September 1934 – Flags of the World
– Tobacco tradingcards ‘Flags of the Nations’ – published in 1936 / 1932 / 1916
– Vertaling uit het Engels door Tamara Foubert
– W. D. Shakabpa,Tibet: a political history, Potala Publications 1984, pag. 246-248
– Afbeeldingen prive-collectie Han vandenabeele

Europese Unie door het vuur voor Tibet?

Derde EU-conferentie ‘Tibet in Flames’ doet hoop in rook op gaan

28 maart – Lobsang Sherab een 20-jarige monnik uit het Ganden Tenpeling klooster in Ngaba steekt zichzelf in brand. Als negenjarige trad hij toe tot een klein klooster gelegen in de provincie Sichuan. Oktober vorig jaar trok de jonge man naar Kirti om er verder te studeren. Twee dagen na zijn  terugkeer in zijn geboortedorp overgiet hij zich met benzine en steekt het vuur aan de lont. Lobsang sterft ter plaatse.

Dezelfde ochtend blaast ook Jamphel Yeshi zijn laatste adem uit. Voor het oog van honderden landgenoten en media koos hij twee dagen eerder voor een laatste daad van verzet in hartje Delhi. De toon voor het bezoek van de Chinese president Hu Jintao aan India was gezet. Jamphel Yeshi haalde de krantenkoppen, de Tibetaanse wijk  werd afgezet, Hu trok zijn schouders op en de wereld draaide door.

Die woensdag werd in de Europese Unie wel stilgestaan bij het stijgende aantal zelfverbrandingen in Tibet, waarvan de teller toen op 35 levens stond (momenteel is dit aantal gestegen tot 51, nvdr). ALDE of de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa organiseerde de conferentie ‘Tibet in Flames: the unfolding personal and collective tragedy of the Tibetan people’ in het Europees Parlement. Het seminarie was aan zijn derde proefstuk toe en stond onder leiding van Europarlementariërs Edward McMillan-Scott, vice-president inzake Democratie en Mensenrechten, en Kristiina Ojuland, lid van de Estse Hervormingspartij, als moderators van dienst.

Sir McMillan-Scott stak in het verleden zijn steun voor Tibet en de mensenrechten in China – het meest repressieve regime ter wereld, aldus de vice-president – nooit onder stoelen of banken. In 2009 bezocht hij de Tibetaanse hongerstakers van het Youth Congress voor de Chinese ambassade in Brussel. Vorig jaar kwam hij zijn steun betuigen aan Dr. Lobsang Sangay tijdens diens bezoek aan de EU. Hij bracht al meerdere bezoeken aan China en was de eerste politicus die in 1996 Tibet kon bezoeken na een driejarig verbod: “I followed the unfolding tragedy of the Tibetan people ever since. Sinds de Chinese bezetting verloren al 1,2 miljoen Tibetanen hun leven. In het laatste jaar is de situatie nog tragischer geworden met de zelfverbrandingen van meer dan 30 Tibetanen. Gebeurtenissen uit 2011 die volgens Time Magazine de minste publiciteit kregen, en dat blijft zo anno 2012. De beelden van de 27-jarige Jamphel Yeshi in New Delhi waren schokkend. Hij stierf  deze ochtend. Hopefully his sacrifice was not in vain. Daarom vraag ik een minuut stilte uit respect voor zij die zich opofferden, zij zijn geen slachtoffers.

GEEN WOORDEN MAAR DADEN

In het eerste deel van de conferentie ging het panel dieper in op de aard van zelfverbranding en de situatie ter plaatse. Ms Rigzin Genkhang van het Tibetbureau in Brussel vertegenwoordigde de Tibetaanse regering en gaf de aftrap. Ms Genkhang was van mening dat ze net wel het slachtoffer zijn van zes decennia lang Chinees wanbeleid. “Je moet niet ver kijken om de échte oorzaak te zien. Deze jonge mensen zijn geboren en opgegroeid onder de Chinese vlag. Het zijn geen verstotene of terroristen zoals de Chinese overheid beweert. De Tibetaanse regering en Zijne Heiligheid de Dalai Lama betreuren de zelfverbrandingen. Ze hebben verschillende malen opgeroepen om het leven te respecteren en niet over te gaan tot dergelijke extreme acties. Desondanks blijven Tibetanen zichzelf in brand steken. Beijing neemt zijn verantwoordelijkheid niet op zoals het een echte overheid betaamt en duidt de Dalai Lama aan als schuldige. Zijne Heiligheid is deel van de oplossing, niet van het probleem.“ Ms Genkhang onderstreepte de steun van de internationale gemeenschap als uitermate belangrijk voor de Tibetanen en de geweldloze strijd. Tot slot riep ze op voor de aanstelling van een speciale coördinator voor Tibetaanse zaken binnen de EU. Een agendapunt dat al enkele jaren op de tafel ligt maar waar tot op heden weinig gehoor werd aangegeven. Andere panelleden schaarden zich achter deze gedachte.

“Al drie jaar opeenvolgend worden deze seminaries gehouden dankzij de inzet van verschillende EU-parlementariërs. Ik heb de kans gekregen aan alle drie deel te nemen, als spreker of panellid. Daarom zou ik een tussentijdse evaluatie willen maken inzake het verloop en de beoogde doelen: er zijn weinig geboekte resultaten! Aan de ene kant zijn dergelijke initiatieven goed en geven ze de nodige morele steun. Aan de andere kanten lossen zo’n highlevel events weinig verwachtingen in. Sinds 2008 vragen we om een onafhankelijke delegatie naar Tibet te sturen. Vorig jaar werden de fundamenten gelegd voor een dergelijk missie. In Dharamasala hadden de vluchtelingen, Tibetaanse leiders en activisten hoge verwachtingen. Kort daarop werd het bezoek van het EP aan Tibet geannuleerd met als reden: de grote hoogte van het Tibetaans plateau zou gezondheidsproblemen met  zich kunnen meebrengen”, aldus journalist en auteur Roy Strider.

De Estlandse mensenrechtenactivist schreef reeds meerdere boeken over Tibet en is columnist voor ‘Tibet Sun’ en ‘Postmees’, de grootste krant in Estland. Hij woonde een tijdlang in Nepal en reisde uitvoerig door Tibet en India.Ondertussen staken meerdere Tibetaanse monniken, nonnen en burgers zichzelf in brand. Een noodkreet dat niet gehoord wordt. Hoeveel Tibetanen moeten er nog branden vooraleer conferenties overschakelen van woorden naar daden. We hebben het punt bereikt waarbij lobbyen met woorden geen zin meer heeft. We moeten lobbyen met acties. De vraag is niet of de Europese Unie groot of klein is in de wereld maar of ze eigenlijk wel iets kan betekenen. Vandaag moeten we reageren, er is geen tijd meer voor uitstel. Alstublieft, stuur een onderzoekscommissie naar Tibet.” Strider eindigde zijn discours met een passage uit de afscheidsbrief van Jamphel Yeshi.

“My beloved fellow countrymen- inside Tibet and in exile. What I want to convey here is the concern of the six million Tibetans. At a time when we are making our final move toward our goal – if you have money, it is the time to spend it; if you are educated it is the time to produce results; if you have control over your life, I think the day has come to sacrifice your life. The fact that Tibetan people are setting themselves on fire in this 21st century is to let the world know about their suffering, and to tell the world about the denial of basic human rights. If you have any empathy, stand up for the Tibetan people. We demand freedom to practice our religion and culture. We demand freedom to use our language. We demand the same right as other people living elsewhere in the world. People of the world, stand up for Tibet. Tibet belongs to Tibetans. Victory to Tibet!”

DE TAAL VAN VERZET

Lama Jabb groeide op in het noordoosten van Tibet en werkt als onafhankelijk onderzoeker. Hij studeerde en heeft eveneens les aan de Universiteit van Oxford. Lama Jabb plaatste de zelfverbrandingen in een historische context. Volgens Jabb beschouwen velen de recente golf van opstanden als ongezien in de Tibetaanse geschiedenis maar schept het verzet uit de jaren ’50 en ’60 een duidelijk precedent dat vaak over het hoofd wordt gezien. Verzet tegen China is er immers altijd geweest: “De meeste mensen kennen de grote uprising in Lhasa en de vlucht van de Dalai Lama die daar op volgde. Weinig mensen weten dat voor ’59 de provincies Amdo en Kham massaal in opstand kwamen. De ongeregeldheden bereikten een hoogtepunt na de invoering van zogenaamde democratische hervormingen. Maatregelen die het traditionele sociale systeem bedreigden. Dit zijn dezelfde gebieden waar nu de zelfverbrandingen voorkomen. De geschiedenis herhaalt zich. Vijftig jaar geleden vochten de Tibetanen in naam van de dharma en voor hun welzijn. Vandaag klimmen ze op de barricades voor het behoud van hun taal en identiteit. Het falen van het Chinese bestuur is dan ook de oorzaak van de recente golf zelfverbrandingen.”

Vervolgens ging Dechen Pemba dieper in op het internetgebruik  en bloggedrag in Tibet en China. Ze werd geboren in Groot-Brittannië en verhuisde in 2006 naar Beijing om er Chinees te studeren aan de universiteit. Tijdens haar verblijf reisde ze verschillende malen naar Tibet tot ze in 2008 terugkeerde naar Europa.

Momenteel is Dechen Pemba hoofdredactrice van de website ‘High Peaks Pure Earth’ (www.highpeakspureearth.com) , een site die Tibetaanse en Chinese blogs vertaalt naar het Engels. Ze liet weten dat de zelfverbrandingen niet goed gedocumenteerd werden online, mede door de zware internetcensuur. Enkel Woeser vormt hierop de uitzondering met haar blog ‘Invisible Tibet’. Daar rapporteert ze op dagelijkse basis over de verschillende gevallen van zelfverbranding en maakt daarvoor gebruik van de beschikbare berichtgeving uit zowel mainstream media als sociale netwerken. Haar blog is echter niet toegankelijk binnen China, idem voor Facebook en Twitter.

Toch zijn er volgens Pemba verschillende mogelijkheden om zich uit te drukken, namelijk door poëzie en proza. “Via woordspelingen en allerhande metaforen maken Tibetanen hun mening kenbaar op het net. Dan kan je lezen hoe groot het respect is voor hen die hun leven hebben opgegeven. Dergelijke stemmen ontbreken vaak in het internationale debat: de stemmen in Tibet. Helaas zijn veel blogs een kort leven beschoren. In februari dit jaar waren deze en gelijksoortige websites niet meer toegankelijk en van het net gehaald. Maar het leeft. Wij proberen zoveel mogelijk teksten te vertalen zodanig dat ze een groter publiek bereiken. Een van de gedichten over zelfverbranding heet ‘Mourning’ of ‘Rouwen’, geschreven door Sengdor in oktober vorig jaar.

“The sadness of living is more painful than death
Unbearable sorrow turned you all into glowing red skeletons
The mouth quivers with flames
The hands are pierced with flames
Flames burn in the breast
Rosary beads of fire scatter to the ground
Look at the smoke rising from the monastery’s golden roof
Look at the doors of each monk’s cell
In every moment
After a storm bursts on one grassland
Another storm bursts on the other grassland
Following the direction of the wind
Dark shadows move accordingly”

Professor Françoise Robin trok de lijn verder en focuste op de heropleving van de Tibetaanse taal en de protesten die ermee gepaard gaan. Al jaren doet ze onderzoek in Tibet rond de hedendaagse Tibetaanse literatuur, film en het internet. “De Tibetaanse taal heeft een heel lange geschiedenis en het alfabet kent haar ontstaan in de 7de eeuw. Je mag gerust stellen dat het een van de rijkste literaire schatkamers van de wereld is. Taal is een fundament van hun identiteit en civilisatie. Het Chinese beleid heeft aanleiding gegeven tot  twee grote, taalgerelateerde opstanden.

De eerste periode dateert van 2010 toen leerkrachten en leerlingen in Amdo op straat kwamen tegen de aangekondigde ‘tweetalige’ schoolhervormingen. De geplande hervormingen deelde het Tibetaans een ondergeschikte rol toe ten opzichte van het Mandarijns. De schoolgemeenschappen in Gansu en Qinghai eisten respect voor hun identiteit en wensten in het onderwijs het Tibetaans als hoofdtaal. Honderden mensen kwamen op straat. Eind 2011 en begin dit jaar lieten studenten opnieuw van zich horen. Protesten met 500 tot 1000 demonstranten. Dat zijn grote groepen als je weet dat Tibet slechts 2 inwoners per vierkante kilometer kent. Het algemeen ongenoegen en de onrust zorgden ervoor dat ook nu de ‘taalkaart’ werd gespeeld. In die gebieden heerst een sterk gevoel van zelfbewust zijn.

Maar het zijn niet enkel studenten die demonstreren, ook tal van ‘grassroots’ organisaties zijn actief. Zo wordt er binnen verschillende organisaties geijverd om enkel Tibetaans te spreken onder elkaar. Ook op officieel niveau zijn er initiatieven. De Qinghai Nationalities University zendt vrijwilligers naar Hualong om er de lokale bevolking hun taal terug te geven. De regio is hoofdzakelijk moslimgebied maar de bevolking bestaat voor een derde uit Tibetanen, volledig gesiniseerd in de laatste vijf decennia. Al 2000 studenten namen deel aan het project.”

Er ontstaat volgens Professor Robin een groter burgerlijk bewustzijn onder de bevolking wat zorgt voor een tegenreactie van de overheid: organisaties krijgen het aan de stok met officiële instanties, websites worden gesloten en tal van intellectuelen, dichters en ecologisten worden gearresteerd en verdwijnen.

EUROPESE BEPERKINGEN

Daarmee liep de eerste helft van de conferentie op zijn einde. In het tweede deel werd de respons van de EU betreffende de Tibetaanse crisis verder toegelicht door verschillende leden van het Europees Parlement. Kristiina Ojuland leidde het panel in: “Het afgelopen jaar heeft ons parlement via enkele resoluties getracht een sterk signaal te geven omtrent de Tibet kwestie. Toch moet ik toegeven dat de inspanningen langs de kant van de Europese Raad en Commissie niet zo duidelijk en scherp omlijnd zijn. Natuurlijk willen we snel resultaten maar we moeten de capaciteiten van de EU in rekenschap nemen. Het EEAS (European External Action Service, het departement binnen de Commissie dat het crisisbeleid regelt, nvdr.) is nog maar een jaar effectief in werking. We blijven achter de aanstelling van een Tibet-coördinator staan. Ook het idee om een Europese delegatie te sturen, zoals eerder vernoemd, is nog niet volledig dood gebloed. We moeten deze ideeën blijven pushen.”

Eerst kwam de Tibet Intergroup aan bod met Thomas Mann en Eva Lichtenberger, respectievelijk voorzitter en vice-voorzitter. De groepering telt meer dan 100 parlementsleden en zorgt ervoor dat Tibet op de Europese agenda blijft. Vooral Eva Lichtenberger had interessante doch alarmerende commentaren te delen. Naast haar jarenlange participatie in de Intergroup maakt ze eveneens deel uit van de delegatie voor betrekkingen met de Chinese Volksrepubliek. “Dat verbaast sommigen misschien, maar het creëert extra kansen om Tibet aan te kaarten met onze Chinese tegenpartij. Wat ik dan ook doe. Het was in deze hoedanigheid dat ik Tibet bezocht en voor zij die het zich afvragen: we hebben het overleefd! Het is dus absurd om de grote hoogte als excuus te gebruiken. Natuurlijk werd het bezoek in ‘goede’ bannen geleid en China toonde wat ze wenste te tonen. Desondanks waren de problemen niet weg te steken en zichtbaar voor iedereen die het wilde zien.

Een ad hoc delegatie alleen is niet voldoende. Er moeten ook  specialisten inzake mensenrechten aan deel nemen, met kennis van dossiers. De reden waarom we nu de banden aanhalen met de Mensenrechtencommissie, to join forces. Helaas heeft de president van de China-delegatie, hoe zeg ik dit beleefd, weinig oren naar mensenrechten. Dit bevordert de situatie uiteraard niet. De Europese lidstaten kennen een niet geziene angst voor de economische macht van China. De steun voor Tibet binnen Europa staat op een dieptepunt. Er wordt enkel gekeken naar de korte termijn opbrengsten waardoor de Tibetaanse zaak op de achtergrond verdwijnt.

Last but not least was het de beurt aan Dr Gerhard Sabathil, Director for Strategy, Coordination and Analysis. Het panel hoopte dat de aanwezigheid van het EEAS de nodige duidelijkheid zou komen scheppen over de rol van Europa binnen de Sino-Tibetaanse kwestie. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen. “De EU betreurt de situatie in Tibet en het stijgende aantal zelfverbrandingen. We zijn ons bewust van de stijgende repressie en strakke controle in de kloosters. Op een consistente manier brengen we de problematiek ter sprake met de Chinese autoriteiten. Keer op keer kaarten we dit aan, bij elke gelegenheid. Onze bedenkingen worden echter telkens weg gezwaaid. China benadrukt de ontwikkeling en vooruitgang in Tibet en wijst  externe krachten aan als reden van de onrust.

Een speciale coördinator zou geen meerwaarde kunnen betekenen aan de reeds geleverde inspanningen. Dergelijk persoon zou waarschijnlijk geen toegang krijgen tot de regio. Ook de Amerikaanse afgevaardigde is nog nooit toegelaten. We hopen dat de dialoog tussen de gezanten van de Dalai Lama en Beijing terug worden opgestart (het laatste onderhoud dateert van januari 2010, nvdr.). Enkel deze gesprekken kunnen tot een constructieve oplossing leiden. De aanstelling van coördinator is voor ons dus geen streefdoel want we streven naar resultaten. Een afgevaardigde zou China tegen de haren kunnen strijken en het diplomatische proces tegenwerken.”

CHINA LAAT ZICH HOREN

Uitspraken die de nodige reacties los maakten uit het publiek. Het EEAS bleef herhalen dat een aanstelling niet opportuun is en een meerwaarde zou betekenen aan het Tibet-dossier. Misschien moeten ze het dossier nog eens van naderbij bekijken?

Daags voor de conferentie schreef de Chinese staatskrant Xinhua een scherp artikel waarin de Dalai Lama vergeleken werd met Hitler en de Nazi’s. Beschuldigingen die het lijstje van ‘jakhals’ en ‘wolf in schapenvacht’ vervolledigen. Een reactie op recente uitspraken van de Dalai Lama over migratiestop en het belang van de eigen taal. “The remarks of the Dalai Lama remind us of the cruel Nazis during the Second World War” en “How similar it is to the Holocaust committed by Hitler on the Jews!” sprak de officiële website.

Enige tijd later was de Engelse versie van het artikel niet meer te bezichtigen. Vreemd… Ook de zelfverbrandingen werden de ‘dalai clique’ aangewreven, zoals te lezen staat op chinatibet.people.com, eveneens een officiële staatskrant:

“Now it is clear that the self-immolations are nothing but staged scenes directed by the Dalai Lama group, serving
their separatist motive and agenda. In any sense, self-immolation is violent, brutal and extreme, going against human nature, morality and tenets of Buddhism. Reasonable people won’t endorse such behaviors. However, instead of condemning self-immolations, the Dalai Lama honored these innocent victims as heroes and martyrs, glorifying self-immolation as a non-violent means to seek the so-called justice and freedom.”

Ondanks dergelijke uitspraken en 35 zelfverbrandingen later acht Europa het duidelijk niet nodig om extra maatregelen te treffen en houd ze vast aan haar strategie. Tibet blijft een heet hangijzer binnen de wandelgangen van de Europese Unie. Zo warm dat niemand het durft of wil aanraken. Roy Strider sloeg de nagel op de kop met de vraag ‘of de Europese Unie, groot of klein, überhaupt iets kan betekenen.


Text and photo’s © Han Vandenabeele, march 2012

Lobsang Sangay, de politiek opvolger van de Dalai Lama te gast in ons land.

Op 8 augustus legde Dr. Lobsang Sangay de eed af als Kalon Tripa of eerste minister van de Tibetaanse regering in ballingschap. Op deze historische dag droeg de Dalai Lama officieel de politieke macht over aan zijn democratisch verkozen opvolger. Een unieke en opvallende gebeurtenis in de hedendaagse ges
chiedenis van Tibet. In tegenstelling tot zijn voorganger is Lobsang Sangay geen geestelijke maar een academicus en is daarmee de eerste Tibetaan die meer politieke macht heeft dan de spirituele leider. Op 21 november ving Dr. Sangay zijn 12-daagse Europese tournee aan waar hij na een bezoek aan oa. Zwitserland, Frankrijk en Duitsland ook België aandeed.

Het was de tweede maal dat hij Antwerpen bezocht: “Ik ben hier al eens geweest, tijdens de verkiezingscampagne vorig jaar. Toen kon ik geen tijd vrijmaken voor jullie, ik was hier voor de Tibetanen. Deze maal is het uitermate belangrijk dat we kunnen samenzitten. Ik wil jullie dan ook van harte bedanken om hier aanwezig te zijn.” Kalon Tripa Lobsang Sangay is een man die zijn prioriteiten weet liggen maar bescheiden en nuchter blijft: “Toen ik de officiële brief van het ontslag van de Dalai Lama las, moest ik toch even schrikken. De positie van Kalon Tripa kreeg er een enorme verantwoordelijkheid bij. I thought I was going to be under the guidance of His Holiness, was I wrong (lacht).

Hoewel het politieke pensioen van de Dalai Lama geen complete verrassing was, ging er een schok doorheen de Tibetaanse gemeenschap. Meermaals werd de Dalai Lama gevraagd om op zijn beslissing terug te komen, maar tevergeefs. Op 10 maart maakte hij het nieuws wereldkundig en duidde daarmee de eerste minister van de Tibetaanse overheid in ballingschap of de Central Tibetan Administration (CTA) aan als zijn opvolger.

Als jongste en minst ervaren kandidaat behaalde Lobsang Sangay tijdens de voorbereidende verkiezingen – in november 2010 – al een mooie voorsprong tegenover zijn medestanders. Om vervolgens in april het jaar erop officieel verkozen te worden met 55% van de ongeveer vijftigduizend Tibetaanse stemmen. “Toen ik me kandidaat wilde stellen vroeg ik de mening van mijn vrienden. Zij gaven me geen echt hoopvolle raad (lacht). Gezien mijn bekende en gerespecteerde tegenkandidaten kon ik maar beter zorgen voor een stijlvolle exit-strategie. En behalve enkele stemmen van vrienden moest ik niet te veel verwachten. These were thus my trusted friends.

De 43-jarige advocaat werd geboren in India nadat zijn ouders gevlucht waren uit Tibet. Na zijn middelbare school tussen de theeplantages in Darjeerling studeerde hij Engelse Literatuur en Recht aan de universiteit van Delhi. Harvard selecteerde hem vervolgens om met een studiebeurs verder te studeren in de Verenigde Staten. Met een thesis over boeddhisme en mensenrechten behaalde hij zijn master aan de befaamde Amerikaanse universiteit. Zijn doctoraat in 2004 maakte hem de eerste Tibetaan die het zo ver schopte op academisch vlak. Doorheen zijn studies specialiseerde hij zich in de relatie tu
ssen China en Tibet. Zijn ijver en toewijding leverde hem geen windeieren op en hij werd onderzoeker bij de International Commission of Jurist in Genève. Hij organiseerde verschillende conferenties tussen Tibetaanse, Chinese en Westerse geleerden over hedendaags Tibet en publiceerde oa. in Time, Wall Street Journal en Washington Post. In 2007 werd hij door de Asia Society verkozen als een van de beloftevolle jonge leiders van Azië.


Text and photo’s © Han Vandenabeele, november 2011