Tibetan Protests in the EU capital on the occasion of International Human Rights Day

DSC_0509 - kopie (2)

BRUSSELS, December 10 – Under the organization of the Tibetan Community in Belgium and The Representative Office of His Holiness the Dalai Lama in Brussels, Tibetans, European Tibet supporters and international representatives gathered today on the occasion of International Human Rights Day. With an early afternoon timing, the demonstration started at the Schuman roundabout, the heart of the EU institutions. A large crowd, consisting of more than 250 Tibetans, Europeans and international friends of Tibet gathered on the square, in order to express their support for freedom and justice, for the respect of human rights in Tibet and to declare their feelings of empathy with those suffering in Tibet.

The rainy weather did not discourage the participants, but, on the contrary, eager Tibetans and internationals were holding numerous signs with slogans, posters as well as Tibetan, EU and Belgian national flags. Their symbols aimed to express solidarity with the human rights injustice happening in Tibet and to promote their appeal for a more decisive international approach towards China in the Sino-Tibetan human rights dialogue.

The demonstration was opened with the National Anthem of Tibet and with a minute of silence for the people who self-immolated. Flyers were delivered on behalf of International Campaign for Tibet (ICT), who projected an image onto the EU Council building of the Dalai Lama and Xi Jinping meeting in order to convey a strong message of the urgent need for such an event. Vincent Metten, EU Policiy Director of ICT, stated: “There has been no meeting between Chinese officials and representatives of the Dalai Lama since January 2010, the longest period since dialogue re-started between the two sides in 2002. While the Chinese government has sought to downplay the situation, the self-immolations expose a crisis in the Beijing leadership’s Tibet policy.”

The participants got to hear the Statement of the Sikyong – the speech of Dr. Lobsang Sangay, which was delivered on the occasion of the 23rd Anniversary of the Conferment of the Nobel Peace Prize to His Holiness the Dalai Lama.

DSC_0458On this occasion, his speech was delivered to the demonstrators, friends and supporters of Tibet by Mr. Ngodup Dorjee, The Representative of His Holiness the Dalai Lama in the Office of Tibet in Brussels. In his statement, Mr. Dorjee accentuated the role of His Holiness as the ultimate and respectfully acknowledged symbol of compassion and non-violence, while he similarly expressed deep sorrow for the ongoing crisis and the self-immolations in Tibet. As he expressed by the words of Dr. Sangay, Tibetans have shown their non-acceptance of unjust and humiliating policies through various means since the 1960s, however, the self-immolations since 2008 marked the time of the largest and most intense unrest. Since then, thousands of Tibetans from all walks of life protested against hardline Chinese policies, standing for a sustained non-violent Tibetan resistance against the occupation of Tibet and the repression against Tibetans.

As Mr. Dorjee continued further, Dr. Sangay called on all Tibetans and friends to make 2012 a Tibet Lobby Year and expressed his thanks to the many Tibetans and Tibet support groups for their continuous collaboration. Thanks to their work and thanks to many Tibetans’ activism abroad, significant official statements of support were signed, resolutions in parliaments and congress in the EU, France, Italy and the United States were adopted, while several statements were proclaimed by parliamentarians in Australia, Brazil, Canada, EU, France, Germany, Italy, India, Japan, South Africa and others.

By thanking to the international community for all of its efforts, Mr. Ngodup Dorjee called for launching a ‘Solidarity with Tibet’ campaign for the year 2013 and called for declaring May 17th the Solidarity Day for Tibet, in line with the words of Dr. Sangay.

Following the transmission of the statement of the Prime Minister of the Tibetan Exile Government, Mr. Ngodup Dorjee thanked the participants, Tibetans as well as new and old friends of Tibet for their ongoing fundamental support and expressed continued good health for His Holiness the Dalai Lama.

DSC_0514

Also Inge Hermans, President of Friends of Tibet – Tibet Support Group Belgium, addressed the people in a passionate way: “Today marks the  64th International Human Rights Day but it’s no reason for a celebration. It is more a day of deep shame. Still, we want to use this occasion to expose the destructive and dishonorable situation in China and Tibet regarding human rights. As we speak there have been 95 cases of self-immolations inside Tibet.

After the messages, the crowd started its organized march towards the Chinese Embassy, where the end rally was held, shouting slogans like ‘UNO, Wake Up’, ‘Long live Dalai Lama’ and ‘Release Panchen Lama’.


1. text © Erika Patho,
2. photo’s © Han Vandenabeele, december 2012

Europese Unie door het vuur voor Tibet?

Derde EU-conferentie ‘Tibet in Flames’ doet hoop in rook op gaan

28 maart – Lobsang Sherab een 20-jarige monnik uit het Ganden Tenpeling klooster in Ngaba steekt zichzelf in brand. Als negenjarige trad hij toe tot een klein klooster gelegen in de provincie Sichuan. Oktober vorig jaar trok de jonge man naar Kirti om er verder te studeren. Twee dagen na zijn  terugkeer in zijn geboortedorp overgiet hij zich met benzine en steekt het vuur aan de lont. Lobsang sterft ter plaatse.

Dezelfde ochtend blaast ook Jamphel Yeshi zijn laatste adem uit. Voor het oog van honderden landgenoten en media koos hij twee dagen eerder voor een laatste daad van verzet in hartje Delhi. De toon voor het bezoek van de Chinese president Hu Jintao aan India was gezet. Jamphel Yeshi haalde de krantenkoppen, de Tibetaanse wijk  werd afgezet, Hu trok zijn schouders op en de wereld draaide door.

Die woensdag werd in de Europese Unie wel stilgestaan bij het stijgende aantal zelfverbrandingen in Tibet, waarvan de teller toen op 35 levens stond (momenteel is dit aantal gestegen tot 51, nvdr). ALDE of de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa organiseerde de conferentie ‘Tibet in Flames: the unfolding personal and collective tragedy of the Tibetan people’ in het Europees Parlement. Het seminarie was aan zijn derde proefstuk toe en stond onder leiding van Europarlementariërs Edward McMillan-Scott, vice-president inzake Democratie en Mensenrechten, en Kristiina Ojuland, lid van de Estse Hervormingspartij, als moderators van dienst.

Sir McMillan-Scott stak in het verleden zijn steun voor Tibet en de mensenrechten in China – het meest repressieve regime ter wereld, aldus de vice-president – nooit onder stoelen of banken. In 2009 bezocht hij de Tibetaanse hongerstakers van het Youth Congress voor de Chinese ambassade in Brussel. Vorig jaar kwam hij zijn steun betuigen aan Dr. Lobsang Sangay tijdens diens bezoek aan de EU. Hij bracht al meerdere bezoeken aan China en was de eerste politicus die in 1996 Tibet kon bezoeken na een driejarig verbod: “I followed the unfolding tragedy of the Tibetan people ever since. Sinds de Chinese bezetting verloren al 1,2 miljoen Tibetanen hun leven. In het laatste jaar is de situatie nog tragischer geworden met de zelfverbrandingen van meer dan 30 Tibetanen. Gebeurtenissen uit 2011 die volgens Time Magazine de minste publiciteit kregen, en dat blijft zo anno 2012. De beelden van de 27-jarige Jamphel Yeshi in New Delhi waren schokkend. Hij stierf  deze ochtend. Hopefully his sacrifice was not in vain. Daarom vraag ik een minuut stilte uit respect voor zij die zich opofferden, zij zijn geen slachtoffers.

GEEN WOORDEN MAAR DADEN

In het eerste deel van de conferentie ging het panel dieper in op de aard van zelfverbranding en de situatie ter plaatse. Ms Rigzin Genkhang van het Tibetbureau in Brussel vertegenwoordigde de Tibetaanse regering en gaf de aftrap. Ms Genkhang was van mening dat ze net wel het slachtoffer zijn van zes decennia lang Chinees wanbeleid. “Je moet niet ver kijken om de échte oorzaak te zien. Deze jonge mensen zijn geboren en opgegroeid onder de Chinese vlag. Het zijn geen verstotene of terroristen zoals de Chinese overheid beweert. De Tibetaanse regering en Zijne Heiligheid de Dalai Lama betreuren de zelfverbrandingen. Ze hebben verschillende malen opgeroepen om het leven te respecteren en niet over te gaan tot dergelijke extreme acties. Desondanks blijven Tibetanen zichzelf in brand steken. Beijing neemt zijn verantwoordelijkheid niet op zoals het een echte overheid betaamt en duidt de Dalai Lama aan als schuldige. Zijne Heiligheid is deel van de oplossing, niet van het probleem.“ Ms Genkhang onderstreepte de steun van de internationale gemeenschap als uitermate belangrijk voor de Tibetanen en de geweldloze strijd. Tot slot riep ze op voor de aanstelling van een speciale coördinator voor Tibetaanse zaken binnen de EU. Een agendapunt dat al enkele jaren op de tafel ligt maar waar tot op heden weinig gehoor werd aangegeven. Andere panelleden schaarden zich achter deze gedachte.

“Al drie jaar opeenvolgend worden deze seminaries gehouden dankzij de inzet van verschillende EU-parlementariërs. Ik heb de kans gekregen aan alle drie deel te nemen, als spreker of panellid. Daarom zou ik een tussentijdse evaluatie willen maken inzake het verloop en de beoogde doelen: er zijn weinig geboekte resultaten! Aan de ene kant zijn dergelijke initiatieven goed en geven ze de nodige morele steun. Aan de andere kanten lossen zo’n highlevel events weinig verwachtingen in. Sinds 2008 vragen we om een onafhankelijke delegatie naar Tibet te sturen. Vorig jaar werden de fundamenten gelegd voor een dergelijk missie. In Dharamasala hadden de vluchtelingen, Tibetaanse leiders en activisten hoge verwachtingen. Kort daarop werd het bezoek van het EP aan Tibet geannuleerd met als reden: de grote hoogte van het Tibetaans plateau zou gezondheidsproblemen met  zich kunnen meebrengen”, aldus journalist en auteur Roy Strider.

De Estlandse mensenrechtenactivist schreef reeds meerdere boeken over Tibet en is columnist voor ‘Tibet Sun’ en ‘Postmees’, de grootste krant in Estland. Hij woonde een tijdlang in Nepal en reisde uitvoerig door Tibet en India.Ondertussen staken meerdere Tibetaanse monniken, nonnen en burgers zichzelf in brand. Een noodkreet dat niet gehoord wordt. Hoeveel Tibetanen moeten er nog branden vooraleer conferenties overschakelen van woorden naar daden. We hebben het punt bereikt waarbij lobbyen met woorden geen zin meer heeft. We moeten lobbyen met acties. De vraag is niet of de Europese Unie groot of klein is in de wereld maar of ze eigenlijk wel iets kan betekenen. Vandaag moeten we reageren, er is geen tijd meer voor uitstel. Alstublieft, stuur een onderzoekscommissie naar Tibet.” Strider eindigde zijn discours met een passage uit de afscheidsbrief van Jamphel Yeshi.

“My beloved fellow countrymen- inside Tibet and in exile. What I want to convey here is the concern of the six million Tibetans. At a time when we are making our final move toward our goal – if you have money, it is the time to spend it; if you are educated it is the time to produce results; if you have control over your life, I think the day has come to sacrifice your life. The fact that Tibetan people are setting themselves on fire in this 21st century is to let the world know about their suffering, and to tell the world about the denial of basic human rights. If you have any empathy, stand up for the Tibetan people. We demand freedom to practice our religion and culture. We demand freedom to use our language. We demand the same right as other people living elsewhere in the world. People of the world, stand up for Tibet. Tibet belongs to Tibetans. Victory to Tibet!”

DE TAAL VAN VERZET

Lama Jabb groeide op in het noordoosten van Tibet en werkt als onafhankelijk onderzoeker. Hij studeerde en heeft eveneens les aan de Universiteit van Oxford. Lama Jabb plaatste de zelfverbrandingen in een historische context. Volgens Jabb beschouwen velen de recente golf van opstanden als ongezien in de Tibetaanse geschiedenis maar schept het verzet uit de jaren ’50 en ’60 een duidelijk precedent dat vaak over het hoofd wordt gezien. Verzet tegen China is er immers altijd geweest: “De meeste mensen kennen de grote uprising in Lhasa en de vlucht van de Dalai Lama die daar op volgde. Weinig mensen weten dat voor ’59 de provincies Amdo en Kham massaal in opstand kwamen. De ongeregeldheden bereikten een hoogtepunt na de invoering van zogenaamde democratische hervormingen. Maatregelen die het traditionele sociale systeem bedreigden. Dit zijn dezelfde gebieden waar nu de zelfverbrandingen voorkomen. De geschiedenis herhaalt zich. Vijftig jaar geleden vochten de Tibetanen in naam van de dharma en voor hun welzijn. Vandaag klimmen ze op de barricades voor het behoud van hun taal en identiteit. Het falen van het Chinese bestuur is dan ook de oorzaak van de recente golf zelfverbrandingen.”

Vervolgens ging Dechen Pemba dieper in op het internetgebruik  en bloggedrag in Tibet en China. Ze werd geboren in Groot-Brittannië en verhuisde in 2006 naar Beijing om er Chinees te studeren aan de universiteit. Tijdens haar verblijf reisde ze verschillende malen naar Tibet tot ze in 2008 terugkeerde naar Europa.

Momenteel is Dechen Pemba hoofdredactrice van de website ‘High Peaks Pure Earth’ (www.highpeakspureearth.com) , een site die Tibetaanse en Chinese blogs vertaalt naar het Engels. Ze liet weten dat de zelfverbrandingen niet goed gedocumenteerd werden online, mede door de zware internetcensuur. Enkel Woeser vormt hierop de uitzondering met haar blog ‘Invisible Tibet’. Daar rapporteert ze op dagelijkse basis over de verschillende gevallen van zelfverbranding en maakt daarvoor gebruik van de beschikbare berichtgeving uit zowel mainstream media als sociale netwerken. Haar blog is echter niet toegankelijk binnen China, idem voor Facebook en Twitter.

Toch zijn er volgens Pemba verschillende mogelijkheden om zich uit te drukken, namelijk door poëzie en proza. “Via woordspelingen en allerhande metaforen maken Tibetanen hun mening kenbaar op het net. Dan kan je lezen hoe groot het respect is voor hen die hun leven hebben opgegeven. Dergelijke stemmen ontbreken vaak in het internationale debat: de stemmen in Tibet. Helaas zijn veel blogs een kort leven beschoren. In februari dit jaar waren deze en gelijksoortige websites niet meer toegankelijk en van het net gehaald. Maar het leeft. Wij proberen zoveel mogelijk teksten te vertalen zodanig dat ze een groter publiek bereiken. Een van de gedichten over zelfverbranding heet ‘Mourning’ of ‘Rouwen’, geschreven door Sengdor in oktober vorig jaar.

“The sadness of living is more painful than death
Unbearable sorrow turned you all into glowing red skeletons
The mouth quivers with flames
The hands are pierced with flames
Flames burn in the breast
Rosary beads of fire scatter to the ground
Look at the smoke rising from the monastery’s golden roof
Look at the doors of each monk’s cell
In every moment
After a storm bursts on one grassland
Another storm bursts on the other grassland
Following the direction of the wind
Dark shadows move accordingly”

Professor Françoise Robin trok de lijn verder en focuste op de heropleving van de Tibetaanse taal en de protesten die ermee gepaard gaan. Al jaren doet ze onderzoek in Tibet rond de hedendaagse Tibetaanse literatuur, film en het internet. “De Tibetaanse taal heeft een heel lange geschiedenis en het alfabet kent haar ontstaan in de 7de eeuw. Je mag gerust stellen dat het een van de rijkste literaire schatkamers van de wereld is. Taal is een fundament van hun identiteit en civilisatie. Het Chinese beleid heeft aanleiding gegeven tot  twee grote, taalgerelateerde opstanden.

De eerste periode dateert van 2010 toen leerkrachten en leerlingen in Amdo op straat kwamen tegen de aangekondigde ‘tweetalige’ schoolhervormingen. De geplande hervormingen deelde het Tibetaans een ondergeschikte rol toe ten opzichte van het Mandarijns. De schoolgemeenschappen in Gansu en Qinghai eisten respect voor hun identiteit en wensten in het onderwijs het Tibetaans als hoofdtaal. Honderden mensen kwamen op straat. Eind 2011 en begin dit jaar lieten studenten opnieuw van zich horen. Protesten met 500 tot 1000 demonstranten. Dat zijn grote groepen als je weet dat Tibet slechts 2 inwoners per vierkante kilometer kent. Het algemeen ongenoegen en de onrust zorgden ervoor dat ook nu de ‘taalkaart’ werd gespeeld. In die gebieden heerst een sterk gevoel van zelfbewust zijn.

Maar het zijn niet enkel studenten die demonstreren, ook tal van ‘grassroots’ organisaties zijn actief. Zo wordt er binnen verschillende organisaties geijverd om enkel Tibetaans te spreken onder elkaar. Ook op officieel niveau zijn er initiatieven. De Qinghai Nationalities University zendt vrijwilligers naar Hualong om er de lokale bevolking hun taal terug te geven. De regio is hoofdzakelijk moslimgebied maar de bevolking bestaat voor een derde uit Tibetanen, volledig gesiniseerd in de laatste vijf decennia. Al 2000 studenten namen deel aan het project.”

Er ontstaat volgens Professor Robin een groter burgerlijk bewustzijn onder de bevolking wat zorgt voor een tegenreactie van de overheid: organisaties krijgen het aan de stok met officiële instanties, websites worden gesloten en tal van intellectuelen, dichters en ecologisten worden gearresteerd en verdwijnen.

EUROPESE BEPERKINGEN

Daarmee liep de eerste helft van de conferentie op zijn einde. In het tweede deel werd de respons van de EU betreffende de Tibetaanse crisis verder toegelicht door verschillende leden van het Europees Parlement. Kristiina Ojuland leidde het panel in: “Het afgelopen jaar heeft ons parlement via enkele resoluties getracht een sterk signaal te geven omtrent de Tibet kwestie. Toch moet ik toegeven dat de inspanningen langs de kant van de Europese Raad en Commissie niet zo duidelijk en scherp omlijnd zijn. Natuurlijk willen we snel resultaten maar we moeten de capaciteiten van de EU in rekenschap nemen. Het EEAS (European External Action Service, het departement binnen de Commissie dat het crisisbeleid regelt, nvdr.) is nog maar een jaar effectief in werking. We blijven achter de aanstelling van een Tibet-coördinator staan. Ook het idee om een Europese delegatie te sturen, zoals eerder vernoemd, is nog niet volledig dood gebloed. We moeten deze ideeën blijven pushen.”

Eerst kwam de Tibet Intergroup aan bod met Thomas Mann en Eva Lichtenberger, respectievelijk voorzitter en vice-voorzitter. De groepering telt meer dan 100 parlementsleden en zorgt ervoor dat Tibet op de Europese agenda blijft. Vooral Eva Lichtenberger had interessante doch alarmerende commentaren te delen. Naast haar jarenlange participatie in de Intergroup maakt ze eveneens deel uit van de delegatie voor betrekkingen met de Chinese Volksrepubliek. “Dat verbaast sommigen misschien, maar het creëert extra kansen om Tibet aan te kaarten met onze Chinese tegenpartij. Wat ik dan ook doe. Het was in deze hoedanigheid dat ik Tibet bezocht en voor zij die het zich afvragen: we hebben het overleefd! Het is dus absurd om de grote hoogte als excuus te gebruiken. Natuurlijk werd het bezoek in ‘goede’ bannen geleid en China toonde wat ze wenste te tonen. Desondanks waren de problemen niet weg te steken en zichtbaar voor iedereen die het wilde zien.

Een ad hoc delegatie alleen is niet voldoende. Er moeten ook  specialisten inzake mensenrechten aan deel nemen, met kennis van dossiers. De reden waarom we nu de banden aanhalen met de Mensenrechtencommissie, to join forces. Helaas heeft de president van de China-delegatie, hoe zeg ik dit beleefd, weinig oren naar mensenrechten. Dit bevordert de situatie uiteraard niet. De Europese lidstaten kennen een niet geziene angst voor de economische macht van China. De steun voor Tibet binnen Europa staat op een dieptepunt. Er wordt enkel gekeken naar de korte termijn opbrengsten waardoor de Tibetaanse zaak op de achtergrond verdwijnt.

Last but not least was het de beurt aan Dr Gerhard Sabathil, Director for Strategy, Coordination and Analysis. Het panel hoopte dat de aanwezigheid van het EEAS de nodige duidelijkheid zou komen scheppen over de rol van Europa binnen de Sino-Tibetaanse kwestie. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen. “De EU betreurt de situatie in Tibet en het stijgende aantal zelfverbrandingen. We zijn ons bewust van de stijgende repressie en strakke controle in de kloosters. Op een consistente manier brengen we de problematiek ter sprake met de Chinese autoriteiten. Keer op keer kaarten we dit aan, bij elke gelegenheid. Onze bedenkingen worden echter telkens weg gezwaaid. China benadrukt de ontwikkeling en vooruitgang in Tibet en wijst  externe krachten aan als reden van de onrust.

Een speciale coördinator zou geen meerwaarde kunnen betekenen aan de reeds geleverde inspanningen. Dergelijk persoon zou waarschijnlijk geen toegang krijgen tot de regio. Ook de Amerikaanse afgevaardigde is nog nooit toegelaten. We hopen dat de dialoog tussen de gezanten van de Dalai Lama en Beijing terug worden opgestart (het laatste onderhoud dateert van januari 2010, nvdr.). Enkel deze gesprekken kunnen tot een constructieve oplossing leiden. De aanstelling van coördinator is voor ons dus geen streefdoel want we streven naar resultaten. Een afgevaardigde zou China tegen de haren kunnen strijken en het diplomatische proces tegenwerken.”

CHINA LAAT ZICH HOREN

Uitspraken die de nodige reacties los maakten uit het publiek. Het EEAS bleef herhalen dat een aanstelling niet opportuun is en een meerwaarde zou betekenen aan het Tibet-dossier. Misschien moeten ze het dossier nog eens van naderbij bekijken?

Daags voor de conferentie schreef de Chinese staatskrant Xinhua een scherp artikel waarin de Dalai Lama vergeleken werd met Hitler en de Nazi’s. Beschuldigingen die het lijstje van ‘jakhals’ en ‘wolf in schapenvacht’ vervolledigen. Een reactie op recente uitspraken van de Dalai Lama over migratiestop en het belang van de eigen taal. “The remarks of the Dalai Lama remind us of the cruel Nazis during the Second World War” en “How similar it is to the Holocaust committed by Hitler on the Jews!” sprak de officiële website.

Enige tijd later was de Engelse versie van het artikel niet meer te bezichtigen. Vreemd… Ook de zelfverbrandingen werden de ‘dalai clique’ aangewreven, zoals te lezen staat op chinatibet.people.com, eveneens een officiële staatskrant:

“Now it is clear that the self-immolations are nothing but staged scenes directed by the Dalai Lama group, serving
their separatist motive and agenda. In any sense, self-immolation is violent, brutal and extreme, going against human nature, morality and tenets of Buddhism. Reasonable people won’t endorse such behaviors. However, instead of condemning self-immolations, the Dalai Lama honored these innocent victims as heroes and martyrs, glorifying self-immolation as a non-violent means to seek the so-called justice and freedom.”

Ondanks dergelijke uitspraken en 35 zelfverbrandingen later acht Europa het duidelijk niet nodig om extra maatregelen te treffen en houd ze vast aan haar strategie. Tibet blijft een heet hangijzer binnen de wandelgangen van de Europese Unie. Zo warm dat niemand het durft of wil aanraken. Roy Strider sloeg de nagel op de kop met de vraag ‘of de Europese Unie, groot of klein, überhaupt iets kan betekenen.


Text and photo’s © Han Vandenabeele, march 2012

“Nomaden hebben het Tibetaanse plateau leefbaar gemaakt, alleen zij weten hoe het moet”

Tibet-activist en academicus Gabriel Lafitte over de noodzaak van verantwoorde ontwikkeling in Tibet

In maart keurde het Chinese Volkscongres het nieuwe vijfjarenplan goed, een reeks economische doelstellingen dat aan zijn 12de editie toe is. Voor het eerst gelanceerd in 1953, kort na de oprichting van de Volksrepubliek, creëerden de doelstellingen doorheen de decennia zowel voorspoed als catastrofes, zoals het tweede vijfjarenplan of de Grote Sprongvoorwaarts. In de volgende vijf jaar zal Beijing zijn pijlen voornamelijk richten op een ecologisch verantwoorde economie, kernenergie en meer sociale gelijkheid. Hoog op de agenda staat ook het terugdringen van broeikasgassen met 17 procent. China neemt dan ook een vijfde van de wereldwijde uitstoot voor haar rekening en ondertekende – net zoals de VS – het Kyoto-protocol niet. Daarnaast moet de binnenlandse consumptie gestimuleert en de import afgeremd worden. Ander belangrijk punt is het verkleinen van de sociale ongelijkheid – uit angst voor sociale onrust misschien – waardoor de verstedelijking moet aangewakkerd worden. Dit gaat gepaard met de creatie van 45 miljoen jobs en de constructie van 36 miljoen woningen voor families met een laag inkomen. De komende vijf jaar zijn volgens premier Wen Jiabao dan ook van cruciaal belang voor de economische transformatie van moederland China.

Enkele weken later – op 1 april – vond in Brussel een seminarie plaats waar het vijfjarenplan uit de doeken werd gedaan voor een internationaal publiek. Onder de aanwezigen bevond zich de Australische academicus en Tibetoloog Gabriel Lafitte. Als independent scholar en public policy analyst werkt hij al meer dan 30 jaar met Tibetanen en schreef tal van artikels en publicaties over geschikte ontwikkelingsmodellen voor Tibet, de exploitatie van grondstoffen, nomaden en urbanisatie. Als expert inzake milieu en ontwikkeling is hij dan ook een veelgevraagde gastspreker en -schrijver. Naast een professionele carriere als docent Aziatische studies aan de universiteit van Melbourne, waar hij recent op pensioen ging, vervult Gabriel Lafitte reeds meerdere jaren de rol van consulent van de Environment & Development Desk (EDD). Het EDD is het departement van de Tibetaanse Regering in Ballingschap dat milieu en ontwikkeling in Tibet monitort en de publieke opinie hierover informeert. Diezelfde 1 april, in de late namidag, hadden wij een onderhoud met Gabriel in het Tibetbureau in Brussel. Bij zijn intrede stak hij meteen van wal.

“Er was een grote diplomatieke delegatie uit China te gast in Brussel met als doel de ‘verkoop’ van hun nieuw jarenplan. Niet alleen aan EU-parlementariërs maar ook aan politieke analysten, journalisten en allerhande inlichtingenbureaus, al heb ik geen flauw idee over welke inlichtingen het ging (lacht). Ik had de mogelijkheid, wat de meeste Tibetanen nooit zullen krijgen, om een vraag omtrent Tibet te stellen aan een Chinese minister. Dergelijke kansen zijn me dierbaar. Maar je kent hun typische antwoorden èn toch zei hij iets interessant. Mijn vraag sneed het thema ‘water’ aan: China gebruikt water uit Tibet zonder de Tibetanen hiervoor te compenseren. Hij erkende dat de gebieden – en dus de mensen die hun voordeel halen uit het water – lager liggen dan het Tibetaanse plateau. Die manier van denken komt meer en meer voor in het debat rond klimaatsverandering en conservatieprojecten. In theorie noemen ze dit Payment for Environmental Services. Als ik mijn bossen en rivieren puur en niet-ontwikkeleld wil houden en mijn buurman plukt daar de vruchten van, dan moet daar iets tegenover staan. In de praktijk is dit niet zo simpel en moet er nagegaan worden hoe het mechanisme in elkaar zit: wie betaalt, wie incaseert… het roept vele vragen op. Maar het is een goed teken dat die Chinese minister het argument aanhaalde.”

“Ik heb juist een week Berlijn en enkele dagen Kopenhagen achter de rug. Nu doe ik Brussel aan en er volgen nog London en Wenen. Ik ben continue aan het spreken over milieu en ontwikkeling. De laatste 12 jaar werk ik op de EED in Dharamsala. Elk jaar ga ik voor enkele maanden naar India en werk er samen met de nieuwe generatie jonge Tibetanen. Zij moeten de wereld inlichten over Tibet hoewel ze geboren zijn in ballingschap. Ze hebben de kans niet om Tibet te bezoeken, wat het extra moeilijk voor hen maakt. In het begin was ik van plan te helpen met het zoeken naar inkomsten en het analyseren van rapporten. Iedereen op het bureau heeft minimum een universitair diploma uit India en vaak nog een tweede aan een westerse universiteit behaald. Een zeer mooie verwezelijking van deze generatie. Het enige probleem is dat ze gewoon waren essays te schrijven maar om een groot publiek te bereiken moet je schrijven met een zekere passie, with heart. Uiteindelijk werd een deel van mijn job hen aan te moedigen hun teksten meer te Tibetaniseren (lacht).”

Nomaden

“De meesten denken bij Tibet aan steden zoals Lhasa, de potala en de kloosters maar er is weinig urbanisatie in Tibet. In de 14de en 15de eeuw waren zelf kloosters traditioneel gezien tenten. Als je vandaag in Tibet rondrijdt en een berg overgaat zie je vaak maar een gebouw in de vallei, een klooster. Het maakt geen deel uit van een stad en bevindt zich ver weg van de drukte en het verkeer. De gebouwen staan geïsoleerd met enkel wat nomadententen in de nabijheid. Het is goed om mensen er aan te herinneren hoe het Tibetaanse landschap er uitziet.”

“Het zijn deze graslanden die volgens China in verval zijn geraakt en de oplossing voor dit probleem is het verplaatsen van nomaden. Archeologen hebben ontdekt dat nomaden al 9000 jaar in Tibet wonen. Dus met uitzondering van de laatste vijftig jaar, they seem to be doing alright. Volgens het 12de vijfjarenplan zullen ze allemaal verdwenen zijn tegen 2013. Daarom moeten we nu iets ondernemen en daarom ben ik in Brussel.”

Op het Tibetaanse plateau leven 2.5 miljoen nomaden die gedwongen worden zich te vestigen in barakken en betonenen blokken. Dit proces verloopt op een gigantische schaal. In the middle of nowhere springen dergelijke nederzettingen als paddestoelen uit de grond. In hun nieuwe omgeving zijn hun traditionele skills compleet nutteloos en China voorziet niet in aangepaste scholing. Mensen gaan van een betekenisvol naar een betekenisloos leven en dit met alle gevolgen vandien: alcoholisme, huishoudelijk geweld… kortom vernielde levens. Het gaat hier om een mobiel volk en het is juist die mobieliteit dat hen in staat stelt duurzaam te leven.”

“Nomaden hebben niet de know-how voor een stadsleven. Je kunt mensen niet zomaar veranderen en zeker niet op die manier. Weet, ik ben Australiër en het beleid doet met sterk denken aan de manier waarop wij vroeger de aboriginals behandelden, 100 jaar geleden.Toen zeiden we ook dat het voor hun eigen goed was. Jullie mensen zijn aan het uitsterven, jullie kunnen niet overleven in de woestijn. Gelukkig is er veel veranderd. Nu zouden we ze niet verplaatsen maar met hen samenwerken, met de nodige finaniciële steun en technische hulp. De nomadenkinderen zijn de toekomst van Tibet, maar het is een uitzichtloze.”

“De Chinese propaganda machine doet dan ook het nodige om de nomaden een aangenaam leven voor te spiegelen. De posters en affiches adverteren comfort: mooie woningen met elektriciteit, negen jaar basisonderwijs voor de kinderen en toegang tot de moderne economie. Een heel nieuwe en spannende wereld die voor hen opengaat. In realiteit zijn er heel veel settlements waar er geen school is en het enige publieke gebouw is een politiekantoor. Sommigen vallen mee, bij anderen is de situatie zeer triestig. Het varieert erg en er zit geen rechtlijnigheid in hun aanpak en beleid. In de jaren ’80 waren er nochtans mobiele scholen. Vroeger begreep men dat het niet noodzakelijk was de nomaden te settelen om de kinderen van een opleiding te voorzien. In Mongolië, ten tijde van de Sovjet-Unie, bereikten de nomadenkinderen een niveau van ongeveer 100% geletterheid. Er werd zwaar geïnvesteerd in onderwijs zoals goede kostscholen en een schoolrooster ingedeeld volgens het leven van de nomaden.”

Wetenschappelijk bewijs

“China heeft wetenschappelijke onderzoekcentra verspreid over het Tibetaanse plateau op plaatsen waar de kwaliteit van het gras zeer slecht is. Die gebieden worden nauwkeurig afgebakkend en dieren mogen er niet meer grazen wat resulteert in meer gras. Ze formuleren dit op de typische marxistische manier: de dialectiek tussen gras en dieren. Hoe meer dieren je hebt, hoe minder gras en omgekeerd. Tibetanen zien dit anders en zijn er altijd in geslaagd evenwicht te behouden.”

“Volgens de Chinezen zijn nomaden primitief, dom en ongeciviliseerd. Vanuit Chinees standpunt begint beschaving op de graslanden door het gras naar de dieren te brengen. Omgekeerd ben je primitief en een slaaf van de natuur. De samenleving begint wanneer je plant, oogst, voorraad opslaat en dieren gevangen houdt. Dit is de allereerste stap op de lange ladder naar beschaving en – uiteraard – staat bovenaan de communistische partij als voorbeeld voor iedereen. Beijing is geobsedeerd door het woord ‘beschaving’. Tijdens de briefing vandaag kwam het constant aan bod. Nu streven ze vooral naar ‘ecologische’ beschaving. Hun doel de beste te zijn is nogal dominerend (lacht).”

“De meeste grote internationale organisaties blijven weg van dergelijke projecten en geven zeker geen rechtstreekse steun. In het verleden zijn er wel enkele bedrijven op een negatieve manier betrokken geweest. Zo financieerde een Duitse firma de vergiftiging van heel wat dieren op de graslanden zoals marmotten en stokstaartjes. Volgens Chinese wetenschappers zijn dergelijk ongedierte een oorzaak van de degradatie van de graslanden. Internationale wetenschappers beweren juist dat ze een gevolg of een symptoom zijn van verval. Volgens hen zijn die bepaalde dieren keystone species en staan ze in het centrum van het ecosysteem. Ze eten de wortels in de grond maar zorgen door het omwoelen dat er lucht in de aarde komt. Maar als je hen vergiftigd zullen grote dieren zoals wolven, beren en gieren ook vergiftigd worden. Er is gelukkig weinig internationale betrokkenheid hierbij maar aan de andere kant is er ook weinig internationale interesse voor dit onderwerp.”

“De nomaden hebben altijd in evenwicht met hun omgeving geleefd waardoor de impact op het eco-systeem gering was. Als mobiel volk maakten ze extensief gebruik van het land: ze gebruikten alles behalve de meren en de bergtoppen boven de sneeuwlijn. China koos voor een intensief landgebruik: urbanisatie, treinen, industrie… kortom geconcentreerde ontwikkeling. Gebieden zonder menselijk nut moeten ontvolkt worden. Op het Chinese binnenland in mindere mate en heb je nog steeds grote boederijdorpen.”

“De nomaden hebben het Tibetaans plateau leefbaar gemaakt doorheen de eeuwen en zij zijn de enigsten die weten hoe ze dat moeten doen. Tibet moet terug een beschermd gebied worden. Dit is ook wat de Dalai Lama in 1989 in Straatsburg verkondigde. Hij verklaarde dat Tibet een refuge of toevluchtsoord moest worden voor de wereld. Een plaats dat ‘natuurlijk’ moet blijven en tegelijk een mooie economische toekomst zou hebben met toeristen van over de hele wereld.”

Global warming

“China heeft zich altijd terughoudend opgesteld tegenover internationale verdragen over broeikasgassen, de uitstoot van koolstofdioxide en vervuiling. Volgens Chinese wetenschappers heeft de opwarming van de aarde ook zijn voordelen. Als je hedendaags China opdeelt in verschillende klimaatzones dan vermindert de vegetatie naarmate je dichter bij Tibet komt. Chinese studies wijzen aan dat bij een klimaatstijging van 4 graden -hoewel er internationaal wordt gestreeft voor een maximale stijging van 2 graden – Tibetaanse gebieden in aanmerking zouden komen voor agricultuur. Zelfs met een daling van 10 procent regenval dan nog zou Tibet uiterst geschikt zijn voor Chinese agricultuur.”

“Opeens zou Tibet ‘beschikbaar’ zijn, wat zeer belangrijk is in het Chinese denken. Van alle 55 nationale minderheden zijn de Tibetanen samen met de Oeigoeren uit Xinjiang de enige twee die nog niet geassimileerd zijn. De Tibetanen zitten als een visgraat vast in de keel van China, die niet in staat is ze door te slikken of er vanaf te geraken. Een pijnlijke zaak voor alle partijen en niemand weet wat te doen. Een van de fundamtale redenen waarom China er nog niet in slaagde Tibet volledig te absorberen is het falen van hun klassieke strategie. Bij de kolonisatie van Binnen-Mongolië, maar ook in de 18de en 19de eeuw tijdens de verovering van Sichuan en Yunnan, gebruikten ze een dubbelledige aanpak: soldaten en boeren. Ze stuurden hun soldaten om te veroveren en hun boeren om voedsel te voorzien. De boeren creëerden een Chinese bevolkingslaag met een eigen markt, een zelfbedruipende economie voor de Chinese kolonisten. Er is een groot verschil tussen veroveren en heersen. Veroveren kan vanop het paard maar om echt te heersen moet je afstappen en iets doen. Alleen in Tibet was die strategie niet succesvol. Om simpele klimatologische redenen. Het is gewoon te koud in Tibet voor Chinese agricultuur. In de jaren ‘50 probeerden de Chinezen verschillende soorten gewas te planten maar alles mislukte, met een ongeziene hongersnood als gevolg.”

“Als je kijkt welke invloed de klimaatsveranderingen nu reeds op Tibet hebben dan is dat rampzalig. Zo is er in de maanden september en oktober al een stijging in neerslag. Dat is de de periode van het oogsten. Teveel neerslag kan leiden tot het rotten van de oogst. De stijging van het klimaat zorgt er weer voor dat de permafrost sneller begint te smelten. Normaal begint dit in de lente, wanneer de wortels in de aarde schieten en het ijs omgezet wordt in water. Wanneer dit proces vroeger start is het water reeds gesmolten voordat de wortels groot genoeg zijn. Op deze manier zullen de vele draslanden – China noemt ze moerassen – die Tibet rijk is stilaan verdwijnen.”

Water

“Volgens Chinese berekeningen zit er dankzij de opwarming van de aarde nog een giganische bonus aan te komen dankzij de smeltende gletsjers. Voor de rest van de eeuw zou dit een stijging van zeker 20 procent meer water met zich meebrengen. Waarom zouden ze verdragen moeten ondertekenen om het klimaat onder controle te krijgen? China als grote vervuiler kreeg natuurlijk al de nodige kritiek van de internationale gemeenschap. Daarop creëerden ze tal van groene zones en nationale parken… die allemaal in Tibet liggen. Het beschermd gebied in Tibet is groter dan alle nationale parken in China samen. Aan een kant is dit goed nieuws want en deel daarvan moet beschermd worden. Zoals de Chang Tang, een woestijn op grote hoogte dat niet bewoond is en waar de dieren in de zomer hun jongen komen baren. Maar China heeft het beschermd gebied enorm uitgebreid met een regio waar alle grote rivieren beginnen en waar de nomaden wonen. Voor hen is het wetenschappelijk noodzakelijk om alle nomaden te verplaatsen. Om meer gras te laten groeien en de watervoorziening van China te beschermen.”

“Je hebt nog een andere regio in de provincie Yunnan waar de Three Parallel Rivers stromen. Je vindt er de Yangtze en de meest internationale rivier van Azië, de Mekong, terug. China overtuigde Unesco ervan de regio te erkennen als werelderfgoed maar pakte het slim aan. Enkel de diepe dalen waar de rivieren in stromen werden beschermd, de feitelijke rivierbedding niet. Daar worden nog steeds hydrodammen gebouwd. De constructie van dammen in Tibet is aan haar tweede hoogtepunt toe. In de jaren ‘60 vond de eerste piek plaats maar weinig mensen weten dit. In die periode was China compleet paranoïa en zag overal vijanden waaronder Amerika en de Sovjet-Unie. Ze kozen Tibet uit als minst bereikbare plaats voor de andere grootmachten. Als voorbereiding op een derde wereldoorlog voltrok zich een ware industriële en militaire revolutie in Tibet. Het grootste meer van Tibet vormde het bouwwerf voor de nucleaire raketten van hun duikboten. Dat is nauwkeurig vastgelegd door Amerikaanse historici. Meer zelfs, wat de Chinezen vroeger ‘Atomic city’ noemden is nu een gigantische attractie. Uiteraard niet voor westerlingen, maar voor patriotische Chinezen. Er is een grote markt voor dergelijk ‘rood’ toerisme.”

Mijnbouw

“In het 12de vijfjarenplan neemt ook mijnbouw een prominente plaats in. Hoewel dit reeds op grote schaal voorkomt staan er drie specifieke mijnen aan te komen, allemaal koper en goud. De mijnen bevinden zich in de omgeving van de grootste steden van de Tibetaans Autonome Regio: Shigatse, Chamdo en Lhasa. Het gaat hier over een sterk ontwikkelde mijnindustrie. Niet alleen zal er voor miljoenen tonnen opgehaald worden maar de sites zijn ook voorzien van een smelterij waar alles chemische geconcentreerd zal worden tot puur metaal. Dit gebeurt met de hulp van een Canadees bedrijf dat medeëigenaar is. Dergelijke industrie zorgt uiteraard voor veel afval. De rijkste opslagplaatsen in de wereld bevatten minder dan 1 procent koper of nog minder voor goud. Per definitie moet je 100 ton stenen opgraven, vervolgens vermalen tot poeder en gedurende een week chemisch koken om een concentraat te verkrijgen dat uit 25 procent koper bestaat. Gigantische hoeveelheden elektriciteit zetten het concentraat om in puur metaal. In de gesteenten zitten ook grote hoeveelheden lood en zink die niet gerecupereerd worden. Je blijft dus zitten met afval van zware metalen dat in de omgeving wordt begraven lang nadat de werken zijn afgelopen. Het ergste is dat al de opslagplaatsen zich in een straal van 5 kilometer van de Yarlung Tsongpo bevindt, op de rand van Tibets grootste rivier. Voordat het mijnen van start ging hebben wetenschappers van de universiteit van Oost-Finland het water van verschillende rivieren getest. Ze concludeerden dat er op natuurlijke wijze al veel zware metalen in het water zitten want Tibet is een jong land dat nog steeds aan het rijzen is.”

“Naast goud en koper wordt er ook op grote schaal lithium ontgonnen. Jaarlijks wordt er 1000 ton lithium gerecupereerd uit de droge zoutmeren voor de productie van mobiele telefoons, digitale camera’s, raketten en zelfs antidepressiva. Zo is er een Chinees bedrijf dat zich toelegt op de bouw van elektrische wagens, waar je veel batterijen en dus lithium voor nodig hebt Het bedrijf kondigde aan dat ze over een monopolie beschikte van een zoutmijn in het verre westen van Tibet. Een zeer ontoegankelijk gebied. Je zou even goed zout kunnen gaan winnen op de Noordpool. Zo zijn ze zelfs in geslaagd hun aandeelprijs op de Hongkong Stock Exchange op te krikken. In de zoutmeren van Qinghai is het probleem veel erger. Het klimaat wordt droger en zorgt voor de verdamping van het water wat resulteert in gewoon zout. Het zout kan kristaliseren op verschillende manieren wat kan leiden tot sodium, magnesium en potassium, de basis van chemische meststoffen. Zout is niet alleen noodzakelijk voor menselijke voeding maar is eveneens een basiscomponent in de plastiekproductie. Samen met olie en gas zorgt dit ervoor dat alle ingrediënten voor een petrochemische industrie aanwezig zijn. En Tibet heeft een giganistche petrochemie, ook al willen de meeste westerlingen daar niets over weten! We hebben graag een romantisch beeld van Shangri la.”

Wereldbank & Nationale Geheime Dienst

“Naar aanleiding van het 9de vijfjarenplan had China een waslijst van verbeteringen opgesteld voor het wegwerken van de armoede. Ze overtuigde de Wereldbank een project te financiëren: de hervestiging van 60.000 moslims in de provincie Qinghai. In een afgelegen gebied, waar olie en zoutmijnen aanwezig zijn, planden ze een dam waardoor irrigatie mogelijk zou worden zodanig dat een grote groep Han Chinezen er een nieuw leven konden stichten. De Wereldbank wist niet dat het over een etnisch Tibetaans gebied ging want het maakte geen deel uit van de TAR. De Tibetanen konden dit niet zelf tegenhouden. Daarom moest een groep westerlingen dit onderzoeken. We hebben de Wereldbank geconfronteerd en hoewel ze vastberaden waren om het project te steunen begon de twijfel toe te slaan. Het was dan ook een controversieel plan van China en er kwam een compromis. In theorie gingen ze doorgaan met het project maar in praktijk moest er ter plaatse onderzocht worden. Ze legden de nodige druk op China en een onderzoekscommissie zou toegelaten worden en met de lokale bevolking kunnen praten.”

DSC_0008 - kopie

“We waren met drie personen, waaronder een Amerikaanse onderzoeker en een Tibetaanse vriend als lokale gids. Het was een zeer moedige beslissing van hem om zich kandidaat te stellen als tolk, wetende wat de risico’s konden zijn. Ik had hem 24u bedenking gegeven maar hij wilde enkel weten of we succesvol gingen zijn. Ik verzekerde hem dat de rest van de wereld zeker op de hoogte ging gebracht worden en dat we het project konden tegenhouden. Hij twijfelde geen minuut. Dus samen gingen we op missie naar China goed wetend dat de kans bestond dat de Chinezen hun beloftes niet gingen nakomen. We hebben het zeer openlijk aangepakt, ze wisten dat we kwamen en… natuurlijk arresteerden ze ons. Ik heb het plezier gehad om zeven nachten door de Chinese nationale geheime politie ondervraagd te worden.”

“Er werd me constant gevraagd waar ik exact geweest was sinds mijn aankomst in China. Telkens opnieuw om me uit te putten en telkens probeerden ze me te betrappen op tegenstrijdigheden. Uiteindelijk waren ze daar niet in geïntereseerd. Belangrijker waren mijn activiteiten in de Australische Tibet Support Group. Ik had zogezegd het verkeerde visa, was geen officiële afgevaardigde van de Wereldbank en had een verboden plaats gezien. We waren geen toeristen want we stelden te veel vragen en hadden daarom een journalisten visa nodig. Onze chauffeur – die ons toegewezen was – had ons langs een gevangenis gereden waardoor we een verboden plaats hadden gezien. Ik wou gerust schuldig pleiten want als westerling kunnen ze me alleen het land uitzetten. Ik had geen angst voor martelingen hoewel ze zeiden dat ze alles konden doen wat ze wilden. Was ik een Tibetaans, ik zou het echt geloven. Ik heb een klein beetje ervaren wat vele Tibeanen meemaken. Mijn Tibetaanse vriend, die nu in Dharamsala woont en werk voor Wildlife Trust India, is zeer bekwaam en intelligent en we hadden een strategie afgesproken in geval van arrestatie. Het was zeer simpel en de Chinezen zouden het wel aanvaarden: play stupid. Op een gegeven moment waren ze ons beu en werden we buitengezet. Mijn Amerikaanse vriend heeft ernstig geleden tijdens de ondervraging. Uiteindelijk viel hij uit het raam van de derde verdieping. Onze inspanningen zijn niet voor niets geweest en de Wereldbank zette het project still. Tibetanen in Tibet zien dit als een van hun grootste overwinningen. Het toont aan dat TSG en Tibetanen in Tibet succesvol kunnen zijn tegen Beijing.”


Bronnen en achtergrondinformatie:

1. Wie meer wil weten over het lot van de Tibetaanse nomaden en de ontwikkelingen in Tibet kan terecht op www.rukor.org. “Rukor is een woord dat zelfs veel Tibetanen niet kennen. Het wordt enkel gebruikt door de nomaden die daarmee een cirkel van tenten bedoelen. Het is een traditionele manier van beslissingen nemen. Als je kijkt hoe China te werk gegaan is met de nomaden, zit je tussen extremen. Van communes tot individuele gezinnen. Rukor is de middenweg. Voor Tibetanen is er altijd een Middle Way,” aldus Gabriel Lafitte. Extra informatie vind je ook terug op www.tibet.net waar rapporten van het DIIR terug te vinden zijn.
2. text and photo’s © Han Vandenabeele, juli 2011

“Herman en Barack hand in hand voor Tibet, dat zou toch mooi zijn?”

Politici aan het woord tijdens de Tibetan Uprising Day in Brussel

10 maart 2010 zal de geschiedenis ingaan als een droge, zonnige maar bar koude dag. Ook dit jaar kwamen honderden Tibetanen en sympathisanten samen in de hoofdstad om er de grote volksopstand van 1959 te herdenken. Grote afwezige dit jaar was echter de media. Als Tibet niet in lichterlaaie staat, zakt de belangstelling voor het land en zijn moeilijkheden onder het vriespunt. Toch lieten de massaal aanwezige sympathisanten duidelijk blijken dat ook zonder kranten- en tv-belangstelling de interesse in het dak van de wereld nog steeds even groot is. Onder de honderden sympathisanten bevonden zich ook tal van politici. Zowel de federale partijen als de kleinere Vlaamse groeperingen mengden zich onder de massa. We maakten van de unieke gelegenheid gebruik en schoven de micro onder de neus van onder andere senator Pol Van Den Driessche (CD&V), Vlaams volksvertegenwoordiger Marc Hendrickx (NV-A), federaal parlementslid Juliette Boulet (Ecolo) en senator Geert Lambert (SLP/Groen!).

–       Tibet is voor velen een ver-van-mijn-bed-show. Bovendien hebben jullie als politicus een drukke agenda. Waarom vinden jullie het dan toch belangrijk genoeg om hier vandaag aanwezig te zijn en de Tibetaanse problematiek in het daglicht te stellen?

Pol Van Den Driessche (PVDD): “Het is onze taak de EU er blijvend op te wijzen dat de mensenrechten geschonden worden in Tibet. Het is noodzakelijk de Unie bewust te maken dat dit anno 2010 echt niet meer kan aanvaard worden. Het is dan ook een duidelijk signaal dat deze herdenking hier in Brussel, waar de Europese Unie haar zetel heeft, door parlementsleden van verschillende politieke partijen wordt gesteund. En nog meer nu Herman Van Rompuy, die zelf Tibet al verschillende keren bezocht, president van de EU is en België door het rotatiesysteem voorzitter van de Unie wordt, moeten we de Tibetaanse kwestie op de agenda durven plaatsen.

Marc Hendrickx (MH): “Ik vind het mijn morele plicht als volksvertegenwoordiger om de mensen van Tibet een hart onder de riem te steken. Er zijn hier vandaag een paar honderden demonstranten aanwezig: een mooie opkomst. Dit toont toch aan dat er ook hier – ver van Tibet – voldoende mensen zijn die de strijd opvolgen. De Tibetaanse kwestie herinnert ons aan nationale trots en de strijd voor zelfdeterminatie. Zo’n gevoelens brengen mensen samen. Alleen al om deze reden moeten wij dan ook de Tibetaanse ballingen met de nodige egards ontvangen.”

Juliette Boulet (JB): “Sinds jaar en dag probeer ik aanwezig te zijn op de jaarlijkse herdenkingsdemonstratie. Als federaal parlementslid en lid van de commissie van Buitenlandse Zaken werk ik al lange tijd aan dossiers rond Tibet. Ik zie het dan ook als mijn taak om er voor te zorgen dat we Tibet niet vergeten. Vaak krijgen we de indruk dat Europa het Tibetaanse volk en de moeilijkheden die gepaard gaan met een onderdrukt leven volledig uit het oog verliest. De Tibetaanse kwestie is niet altijd levendig genoeg bij de Europese overheden en lidstaten. Daarom is het belangrijk dat we vandaag onze ongerustheid hierover uiten.”

Geert Lambert (GL): “Ik vind het belangrijk om een Tibet-organisatie te steunen. China onderdrukt de Tibetanen maar ook andere minderheden. We weten dit allemaal. Pro-China manifestanten gebruiken vaak het argument dat het instituut ‘Dalai Lama’ evenmin stoelt op democratische principes. Dit is uiteraard gemakkelijke kritiek, waar ik ook begrip kan voor opbrengen. Tibet kent echter een verleden van onafhankelijkheid. Daarom steun ik de vreedzame strijd voor het herstel van die autonomie.”

PVDD: “Voor elke democraat waar ook ter wereld is Tibet in de eerste plaats een mensenrechtenkwestie. Aangezien mensenrechten universeel zijn, moet de situatie in Tibet een bron van bezorgdheid blijven voor de internationale gemeenschap. En dat hoeft niet noodzakelijk hand in hand te gaan met de inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een land.”

–       Is er een rol weggelegd voor België of de Europese Unie in het China-Tibet conflict?

MH: “Met het nakende voorzitterschap heeft België de plicht de Tibetaanse kwestie op de agenda te plaatsen en andere lidstaten van de EU te overtuigen om aandacht te besteden aan deze strijd. Het is belangrijk de problematiek continue op te volgen. We moeten ook trachten om in China de mensen tot andere overtuigingen te brengen. Democratie en vrijheid kunnen niet bestaan zonder een gevoel van ‘natie’ en nationale solidariteit. De niet aflatende vreedzame strijd tegen het huidige Chinese bewind vormt de kern van de Tibetaanse vrijheidsbeweging en verschaft inspiratie voor gelijkaardige bewegingen over de hele wereld.”

PVDD: “Ik denk dat België en de EU zeker een positieve bijdrage kunnen leveren. De Belgen hebben toch een reputatie en traditie in het verdedigen van volkeren waar ook ter wereld: van Catalanen over Basken tot Tibetanen. We moeten dit blijven doen, zeker nu er een Belg president van de EU is en het EU-voorzitterschap voor ons land voor de deur staat. Door deze unieke omstandigheden zal de hele wereld naar hier afzakken en zullen er gesprekken plaatsvinden met de andere leden van de internationale gemeenschap. Hopelijk mogen we ook initiatieven verwachten die de Chinezen tot een dialoog kunnen inspireren. Ik hoop dat de Amerikaanse president na zijn opgemerkte ontvangst van de Dalai Lama in het Witte Huis (op 18 februari ging de ontmoeting tussen de geestelijke leider van de Tibetanen en Obama in Washington na wat protest toch door, nvdr) hieraan zal willen meehelpen. Herman en Barack, hand in hand voor Tibet, dat zou toch mooi zijn?”

JB: “België moet in de eerste plaats tijdens zijn voorzitterschap beslissen om bij de eerste conferentie voor Buitenlandse Zaken de Tibetaanse kwestie te agenderen. Er moet zeker gepraat worden over de aanstelling van een onafhankelijke EU-waarnemer die in gesprek gaat met zowel China als de Dalai Lama. Enkel op die manier kan Europa beide partijen bijstaan om in alle sereniteit een dialoog te voeren en een oplossing te vinden.”

GL: “Ook als ‘buitenstaander’ moeten we blijvend druk uitoefenen op China. We mogen niet toegeven aan de politieke en diplomatieke dreiging zoals die er recent in de Verenigde Staten opnieuw was naar aanleiding van het bezoek van de Dalai Lama. Dit is onaanvaardbaar. De goede handelsrelaties die België onderhoudt met de Volksrepubliek spelen zowel in het voordeel van ons land als van China. Daar kunnen we zeker gebruik van maken. Ook in China zijn een aantal dingen aan het bewegen. China vormt in de ogen van het Westen vaak een monotoon blok, maar dit moet genuanceerd worden. De verschuivingen die er plaats vinden moeten we optimaal aanwenden. De Europese Unie als groepering met haar 27 lidstaten vormt uiteindelijk de grootste markt van de wereld. Vanuit economisch standpunt beschikken we toch over een zekere macht die we met beide handen moeten grijpen en aanwenden waar nodig.”

–       Denkt u dan dat economische sancties de Volksrepubliek tot concessies zouden brengen?

GL: “Ik denk echt dat er potentieel zit om te ageren. Vroeger zei men dat het geen zin had om een land als Zuid-Afrika te boycotten. Maar toen het wel gebeurde heeft het vruchten afgeworpen. We zouden een zelfde houding moeten aannemen voor Tibet, maar ook voor bijvoorbeeld het conflict Israël-Palestina. Ik maak me geen illusies: dergelijke moeilijke situaties verander je niet van de ene op de andere dag. Er is natuurlijk ook een andere kant aan dergelijk verhaal: in het geval van een boycot tegen China – wat uiteindelijk niet echt een haalbare kaart is, dat besef ik wel – zou dit door het regime in Beijing volledig uitgewerkt worden op de gewone bevolking. Ik ben er me heel goed van bewust dat zo’n consequenties perfide zijn. Je kunt jezelf dan afvragen of we dit wel moeten doen. Maar in de longrun – dit is uiteindelijk internationale politiek- moet je durven investeren in de toekomst en dat zou zeker resultaat opleveren.”

–       Mr. Van Den Driessche, op 28 januari vond de 9de gespreksronde tussen China en de afgevaardigden van de Dalai Lama plaats. Naar aanleiding hiervan vroeg u een woordje uitleg aan de Minister van Buitenlandse Zaken.

PVDD: “Inderdaad, ik wou nagaan of ons land – net als Amerika of Groot-Brittannië – begaan was met het constructieve verloop van de onderhandelingen. Ook op Europees niveau is het belangrijk dat de verschillende lidstaten een gelijkaardige verklaring afleggen gericht op een zinvolle oplossing. Uiteindelijk was het antwoord braaf en diplomatisch: ik weet dat vanuit de Chinese ambassade druk werd uitgeoefend om de vraag zelfs niet te kunnen stellen. Gelukkig heeft onze regering en Minister van Buitenlandse Zaken aan deze vraag geen gehoor gegeven. Voor de duidelijkheid: we hebben een werkgroep binnen het parlement met vertegenwoordigers van allerlei partijen om te kunnen onderhandelen met zowel de vertegenwoordigers van de Dalai Lama als die van de Volksrepubliek. Wij willen dat er een vreedzame oplossing komt en dat het vooruit gaat. Nu hebben we de indruk dat er niets gebeurt.”

–       Senator Lambert, hoe sta jij tegenover deze onderhandelingen?

GL: “Ik hoop dat er toekomst zit in de gesprekken tussen China en de afgevaardigden van de Dalai Lama: De vredevolle aanpak waarmee de Dalai Lama de kwestie probeert op te lossen is wat mij gewonnen heeft voor de Tibet-zaak. Gesprekken zijn uiteindelijk het enige middel. Als regionalist en iemand die zich blijft inzetten voor culturele – en minderheidsrechten heb ik me altijd verzet tegen gewelddadige en terroristische groeperingen zoals in het Baskenland en Noord-Ierland. Hoewel ik het einddoel misschien wel zou ondersteunen, keur ik de manier van aanpakken niet goed. Op dat vlak is Tibet en de houding van de Dalai Lama, wetend dat daar ook soms problemen voorkomen, een goede zaak.”

–       Mevr. Boulet, u nam in november vorig jaar deel aan de 5th World Parliamentarians’ Convention on Tibet in Rome. Dit initiatief bracht 200 parlementariërs van 29 verschillende landen die betrokken zijn bij Tibetaanse zaken samen (zie onderaan).

JB: “De conventie was een belangrijke gebeurtenis. Aan de ene kant kregen we de kans om te praten met mensen die kwamen getuigen over het dagelijkse leven in Tibet. Aan de andere kant was er de gelegenheid om de belangrijkste problemen in Tibet aan te duiden: zowel politiek, sociologisch als ecologisch. De gevolgen van het conflict tussen China en Tibet zijn enorm, niet enkel voor de onmiddellijk betrokken partijen maar voor de hele wereld. De conferentie was zeer belangrijk om ons te verzamelen rond een gemeenschappelijke tekst, namelijk de Verklaring van Rome. Deze verklaring werd gesteund door alle aanwezigen en dus door vele volksvertegenwoordigers en partijen van over de hele wereld. Op deze manier sturen we een krachtige boodschap naar China: we steunen Tibet in zijn vraag naar meer en betekenisvolle autonomie. De conferentie maakte het mogelijk om internationale parlementsleden samen te brengen voor de verdediging van de Tibetaanse zaak. Het is onze taak als parlementariër om onze regeringen in de juiste richting te duwen voor Tibet.

–       Naast volksvertegenwoordiger bent u ook advocaat, Mr. Hendrickx. Een tijdje geleden werd de bevoegdheid van Spaanse rechters om zich over in het buitenland gepleegde misdaden uit te spreken beperkt (De wet maakte het mogelijk dat genocide of misdaden tegen de menselijkheid konden vervolgd worden ook al hadden ze geen verband met Spanje. Een zaak die Chinees geweld in Tibet moest aanklagen werd als eerste stopgezet, nvdr).

MH: “Het is een spijtige zaak dat onder zware internationale druk de Spaanse wetgeving werd veranderd. We mogen ons zeker niet laten intimideren door China en moeten blijven geloven in de democratie. Er zijn nog andere wegen die kunnen bewandeld worden: de weg van de diplomatie, van het overleg en van volksnationaal overleg zoals hier vandaag gebeurt. Onze partij steunt daarom de Tibetaanse zaak als eerste stap in de richting van een wereld van democratieën.”

–       Tot slot, wat betekent Tibet voor jullie?

PVDD: “Tibet lijkt me een ongelooflijk fascinerend land en ik hoop het ooit te kunnen bezoeken. Ik heb wel al het genoegen gehad de Dalai Lama te mogen ontmoeten. Ik vind het voornamelijk niet kunnen dat op wereldniveau culturen en religies, kortom mensen, worden onderdrukt. Zo kan een globaliserende wereld niet werken. ‘Eenheid en verscheidenheid’, het devies van de Europese Unie, daar zou China nog een lesje van kunnen leren. Respecteer de mensenrechten van je volkeren en probeer je land ‘één’ te houden, net zoals Europa ook probeert haar diversiteit te behouden. Ik wil Tibet en de rijke cultuur zeker beter leren kennen. In Azië heb ik al veel boeddhistische kloosters bezocht maar spijtig genoeg nog nooit in Tibet zelf. Momenteel geraak je het land niet zomaar binnen en ik vrees dat dit na deze manifestatie zeker niet meer voor me zal lukken.”

JB: “Tibet, dat zijn mensen en een cultuur met belangrijke tradities die moeten zien te overleven. Net zoals andere culturele en etnische groeperingen hebben de Tibetanen het recht op een leven met waardigheid en respect.”

GL: “Ik ben er jammer genoeg nog niet geweest maar het land spreekt me enorm aan. Als ik vrienden er over hoor vertellen of Tibetanen ontmoet in het parlement is de bewogenheid over de regio zodanig groot dat het niet anders dan ongelofelijk mooi kan zijn. Hopelijk geraken we ooit in een ‘Free Tibet’!”

MH: “Voor mij staat Tibet symbool voor een zware onderdrukking van de mensenrechten en de gerechtvaardigde strijd voor onafhankelijkheid. Een strijd die men al decennia lang tracht te verzwijgen.”

–       Met deze afsluiter dank ik jullie voor het gesprek.

De eerste ‘World Parliamentarians’ Convention on Tibet’ (WPCT) vond plaats onder de impuls van een Indische parlementaire werkgroep voor Tibet. In 1994 kwamen parlementariërs voor de eerste keer samen in New Delhi om een internationaal netwerk te creëren. De basisgedachte van de conventie werd op die eerste samenkomst vastgelegd: ondersteuning van betekenisvolle onderhandelingen tussen de afgevaardigden van de Dalai Lama en China, promotie van geweldloosheid en de creatie van een uitgebreid actieplan en netwerk tussen parlementariërs van verschillende partijen zou het doel zijn.

De laatste editie kwam er op initiatief van de Tibetaanse Regering in Ballingschap (TRB) en werd gesteund door de Italiaanse parlementaire werkgroep voor Tibet en de International Campaign for Tibet Europe. Onder de aanwezigen bevonden zich de Dalai Lama, de Kalon Tripa Samdhong Rinpoche en 200 parlementsleden waaronder 18 leden van de TRB.

Afgevaardigden van het Europees Economisch en Sociaal Comité kwamen er getuigen over hun recente bezoek aan de Tibetaans Autonome Regio. Isabel Hilton, CEO van China Dialogue en auteur van ‘Op zoek naar de Panchen Lama’, gaf een uiteenzetting over de globale strategieën van China. Lodi Gyari, de speciale afgevaardigde van de Dalai Lama, sprak er over de Sino-Tibetaanse dialoog.

Naast een handvol professionals kwamen ook enkele slachtoffers van het Chinese bewind aan het woord. Een van de overlevenden van het Nangpa La-incident bracht een getuigenis. Lobsang Choedhen vluchtte in 2006 samen met een groep Tibetanen over de Nangpa La-pas richting Nepal. Onderweg werden ze opgemerkt door de Chinese grenspolitie die met scherp schoot. Lobsang kon ontkomen en vond een tijdelijke schuilplaats bij enkele bergbeklimmers die in de regio aanwezig waren. Het nieuws en de beelden van de schietpartij met dodelijke slachtoffers ging de hele wereld rond. (Bron: Tibetan parliamentary and policy research centre, www.tpprc.org)


Text and photo’s © Han Vandenabeele, mei 2010