Golog Jigme, Former Tibetan Political Prisoner Testifies Before the European Parliament


BRUSSELS – Golog Jigme, former political prisoner and human rights defender testified before the European Parliament’s Subcommittee on Human Rights in Brussels yesterday.

“I was born in a nomad’s family in Eastern Tibet. I am a non-violent freedom fighter. I am a human rights defender. I am a filmmaker. I made a documentary called Leaving Fear Behind. Because of this, the Chinese authorities arrested and tortured me,” he said as he began his testimony. He was imprisoned three times and tortured by the Chinese authorities for making the documentary Leaving Fear Behind and for involvement in March 2008 peaceful protest in Labrang. After his first arrest in 2008, he was tortured by the Chinese authorities for 51 days.

“Once, they hung me forward with my back against the chair,” he said. “Both my ankles were shackled below the chair’s seat and wrists shackled on the chair’s small metal table. My feet were not touching the floor. It was like hanging on the chair. The weight of my whole body was borne by my shackled ankles and wrists. This made me feel that my chest was going to split into two and all my intestines were going to fall onto the floor. I became very dizzy and could not see properly.”

The Chinese security officials beat him on his back with tiny metal sticks, kicked him and gave him electric shocks in his mouth. “The pain the chair caused when they hung me was too extreme to feel any of the pain caused by the metal sticks or the kicking. When they gave me electric shocks, I could feel nothing. I could only smell the burning of my own flesh,” he said.


The pain of thirst was the second worst torture for him. Due to heavy loss of blood during torture, “I felt like I was dying from thirst. I was only given a very small amount of water. Over time, I got used to hunger and sleep deprivation, but never to being thirsty,” he said.

He was arrested for the second time in 2009 and again in 2012. Fearing for his life during the detention in 2012, he managed to escape in the middle of the night. While he was hiding in the mountains, he learned that the Chinese police had put out a warrant for his arrest for murder, which he never committed.

He thanked the European Parliament and requested the Parliament to call on China to impose a moratorium on the settlement of Tibetan pastoral nomads and to allow diplomats, parliamentarians and journalists, free access to Tibet. Finally, he called on China to improve the living conditions of the over 2,000 Tibetan political prisoners currently in Chinese prisons who have been detained and sentenced for peaceful expression of views or non-violent dissent and for their immediate release.

He also appealed for the release of his friend Shokjang, a young Tibetan writer and blogger sentenced to three years in prison on 17 February 2016 after he wrote a blog post about an intense build up of Chinese security forces in the Rebkong area.

Speaking on China’s new counter-terrorism law, he said it gives an even larger scope for the penalization of almost any peaceful expression of Tibetan identity, acts of non-violent dissent, or criticism of ethnic or religious policies.


Mr Tőkés László, a senior member of the Subcommittee on Human Rights chaired the hearing. Dr Joëlle Hivonnet of the European External Action Service (EEAS) said in her statement, “We were humbled by his (Golog Jigme) testimony. It is important for us to hear first hand information.”

Golog Jigme had met the Council of the EU’s Working Party on Human Rights (COHOM) and the Asia-Oceana Working Party (COASI) Chairs, as well as officials from the European External Action Service (EEAS) on Monday. “I know what it is to live under Communist rule because I grew up in Romania,” said Mr László in his concluding remark.

Golog Jigme had a detailed meeting with Amnesty International, Human Rights Watch and International Federation for Human Rights yesterday morning.  In the evening he spoke to the members of the Tibet Interest Group in the European Parliament and “Leaving Fear Behind” documentary was screened.

He arrived in India in May 2014. The Swiss authorities granted him political asylum in 2015. He is visiting Brussels to share first-hand account of his experience in a Chinese prison and his way to freedom. His visit was jointly organised by the International Campaign for Tibet and Bureau du Tibet, Brussels.


Golog Jigme:

“First of all, I would like to greet every one of you. My name is Golog Jigme. I was born in a nomad’s family in Eastern Tibet. I am a non-violent freedom fighter. I am a human rights defender. I am a filmmaker. I made a documentary called “Leaving Fear Behind”. Because of this, the Chinese authorities arrested and tortured me. Why did I make this documentary? The Chinese were propagating lies about the situation in Tibet. I wanted to show the real situation inside Tibet.

In this documentary, the Tibetan people are speaking out the reality in Tibet under Communist China’s occupation. In Tibet, there is no human freedom, no freedom of expression, no freedom of movement, no freedom of language, no freedom of religion, not even freedom of thought. Because of this situation, I made this documentary.

In 2008, there was a huge uprising all over Tibet. I participated in these protests. For making the documentary and taking part in these protests, the Chinese arrested me three times. You wouldn’t believe how the Chinese security forces arrested me, a Tibetan Buddhist monk. Over 60 policemen and over 300 military officials came and arrested me. When they arrested me, they pointed two rifles at my head. They beat me with their rifle butts. I was knocked to the ground and was bleeding. My whole body was soaked in my blood. That is how they arrested me. There were military vehicles all over the village. This is just shocking and unspeakable. That is how I was arrested in 2008.

So after arresting me, they tortured me in prison. I was subjected to a new torture method called the Iron Chair (the Chinese call it Lohuten). I was tortured naked on this chair day and night for 51 days.  ON this chair, they tortured me in three different ways;

  1. My wrists were cuffed on a small metal table attached to the chair, my chest and legs shackled to the Iron Chair.
  2. My chest and both legs shackled to the Iron Chair and my shoulders locked back. Then they hung me. This made me feel that my chest was going to split into two and all my intestines were going to fall onto the floor. I became very dizzy and could not see properly. I can never express how this torture felt.
  3. My wrists were cuffed on a small metal table, legs bent beneath the seat and cuffed below. Then they hung me. The weight of my whole body was born by my shackled legs and wrists.

They beat me on my back with tiny metal sticks, kicking me and giving electric shocks to my mouth. The pain the chair caused when they hung me was too extreme to feel any of the pain caused by the metal sticks or the kicking. When they gave me electric shocks, I could feel nothing. I only smelt the burning of my own flesh.

After a few weeks, the skin from my bottom began to rub off through the four holes cut into the iron chair seat.  I was removed from that iron chair occasionally, but then faced beatings on the floor. They shackled my arms around a stove’s chimney. The heat was so strong there was sweating coming from his face. My hands and chest were burned.

DSC_0357 - kopie
Lungta – TSG Belgium came to welcome and support Golog Jigme at the EU-Parliament.

The prison authorities wanted me to give them the names of the Tibetans who spoke in my documentary. Also they wanted to know who told me to participate in the peaceful protests. That is why they tortured me.

The pain of thirst was the second worst torture. Due to heavy loss of blood, I felt like I was dying from thirst. I was only given a very small amount of water. Over time, I got used to hunger and sleep deprivation, but never to being thirsty.

I am a non-violent freedom fighter and with great pride I can tell you that I did not betray one single person. I did not respond and they said, if you don’t speak, your mouth is of no use. And then with a lighter they burnt my lips three times. The pain was unbearable. I cannot express how this felt. That’s how I was tortured for 51 days. I am a living testimony of Tibetan people’s suffering in Tibet. It’s not only me. There are currently over 2,000 Tibetan political prisoners in Tibet.

I am at the European Parliament today to share with you, the torture and sufferings of my fellow Tibetans. But, the mental torture is worse than physical torture. Something you could not imagine. I still wonder why they tortured me mentally. It was terrifying. They forced me to denounce His Holiness the Dalai Lama and the Tibetan Youth Congress. They said no one could protect me. They said, “the West wouldn’t protect you. America won’t protect you. If there is someone who can protect you, you can call him now”. “There is no one who will save you. If we kill you now and put your body into the dustbin, no one will care about that”, they said. I went through a lot of hardship, but I always continued my activities for the Tibetan people. No matter how hard they tortured me, not even one day did I give up my fight for the Tibetan people.

In 2009, I was arrested for the second time. When I was arrested for the third in 2012, the Chinese guards told me that they would take me a medical examination. They said I might get pills or an injection if the doctors found anything. They were very firm and emphasized that I must follow the doctor’s orders exactly.

I was certain that my life was in danger. Fortunately, I was able to escape one night. While I was hiding in the mountains, I learned that the Chinese police had put out a warrant for my arrest for murder, which I never committed.

I did not want to leave my country. I wanted to continue my human rights work. But when my life was at risk, I had no choice but to escape. Many people risked their lives for my escape.

Today, I appeal to you. Please don’t’ pretend as if you don’t see and hear the Tibetan people’s suffering. Tibet has become like a prison under Chinese occupation. I escaped from this prison. I came to a free country. My body is in a free country but my heart will always remain with the suffering of my Tibetan brothers and sisters. When I think about what they go through, there is not a single day I feel happy being in a free country.

Our freedom struggle needs support from you. As I said, there are over 2,000 documented Tibetan political prisoners who are going through a lot of suffering and torture. Tibetans are protesting against Chinese rule through self-immolations. Over 140 heroes have self-immolated. So, it is important that we talk about these people and their plight and not act as if we don’t see them.

Tibetans are being killed in Tibet. I am always talking about the Chinese government as a terrorist state. Why? With weapons in their hands, they are killing people who are talking about freedom, democracy, about truth. What other name can we call them other than a terrorist state? This is a terrorist state. I want to request the following to the European Parliament;

  1. Call on China to impose a moratorium on the settlement of Tibetan pastoral nomads, which runs counter to scientific evidence pointing to the need for livestock mobility in ensuring the health of the grasslands and mitigating negative warming impacts on the environment of the Tibetan plateau.
  2. Urge the Chinese authorities to put an end to the annual closure of the Tibet Autonomous Region around 10th March and to allow foreigners, including independent experts, diplomats, parliamentarians and journalists, free access to Tibet at any time so that they can see the situation in Tibet for themselves.
  3. Call on China to improve the living conditions of the over 2,000 Tibetan political prisoners currently in Chinese prisons, and to immediately release all those Tibetans who have been detained and sentenced for peaceful expression of views or non-violent dissent (e.g: Shokjang, a young Tibetan writer and blogger sentenced to three years in prison on 17 February 2016 after he wrote a blog post about an intense build up of Chinese security forces in the Rebkong area); Express concerns about the new counterterrorism law, which in conflating ‘terrorism’ with an undefined ‘extremism’ linked to religion, gives an even larger scope for the penalisation of almost any peaceful expression of Tibetan identity, acts of non-violent dissent, or criticism of ethnic or religious policies.

I thank you very much for giving me this opportunity to speak in the European Parliament.”


WOESER – dichteres zonder angst


Tsering Woeser is een Tibetaans-Chinese schrijfster, dichteres en dissident blogster. Ze werd in 1966 geboren in Lhasa en stamt uit een gezin van fervente maoïsten. Haar jeugdjaren bracht ze door in Sichuan en stonden volledig in het teken van de Communistische Partij. In een recent interview met The New York Review of Books verklaarde ze lang een ‘rode’ kijk op de Tibetaanse kwestie te hebben gehad. Een reeks gebeurtenissen bracht daar geleidelijk aan verandering in. Zo studeerde ze literatuur aan de universiteit van Chengdu, waar ze zelf gediscrimineerd werd voor haar Tibetaanse afkomst. Ook kwam ze in contact met verboden literatuur zoals een Chinese versie van “In Exile from the Land of Snows” van John Avedon en de biografie van de Dalai Lama. Na de dood van haar vader begin jaren ‘90, zocht ze troost in de kloosters van Lhasa waar ze te werkgesteld was als redactrice. Ze won het vertrouwen van de monniken en hoorde hun versie van de rellen in 1989. Dit betekende het kantelmoment in haar schrijven en haar Tibetaans bewustzijn.


Met de publicatie van “Notes on Tibet” in 2003 trapte ze op de tenen van de autoriteiten. Ze verloor haar job en verhuisde naar Beijing. Dankzij de anonimiteit van de grootstad en de geneugten van het internet zette ze haar werk verder. Op haar blog “Invisible Tibet” schuwt ze de controverse niet en bericht ze uitgebreid en kritisch over de situatie van de Tibetanen. Haar werk leverde, naast verschillende internationale prijzen en onderscheidingen, de volle en constante aandacht van Chinese veiligheidsdiensten op. Publicatieverbod, pesterijen en huisarrest volgden elkaar in sneltempo op, maar konden de verspreiding van haar artikels en boeken niet tegengaan.

Wang Lixiong_Ilham Tohti_Woeser

Woeser woont met haar man, Wang Lixiong, in de Chinese hoofdstad Beijing. Als geschiedkundige en sociaal theoreticus is Wang begaan met de situatie van etnische minderheden in het algemeen en het lot van de Tibetanen in het bijzonder. Zijn uitgesproken mening en dissidente houding leverde hem eveneens een plaatsje op de zwarte lijst op. Het koppel ondertekende als een van de eersten Charta 08, het democratiseringspamflet opgesteld door Nobelprijswinnaar voor de Vrede Liu Xiaobo. De internetpetitie verscheen in 2008, riep op tot politieke hervomingen binnen de Volksrepubliek en werd ondersteund door honderden Chinese prominenten en intellectuelen, waaronder voormalige partijleden.


In 2011 kreeg Woeser de Prins Claus Prijs “voor haar moed om te spreken voor de mensen die worden onderdrukt of verzwegen, voor de aansprekende combinatie van literaire kwaliteit en politieke verslaglegging in haar werk, voor haar documentatie van en steun voor de Tibetaanse cultuur en voor haar actieve strijd voor zelfbeschikking, vrijheid en ontwikkeling in Tibet”. De Prins Claus Prijs eert individuen voor hun uitzonderlijke bijdrage aan cultuur en ontwikkeling. Het prijzenprogramma richt zich op experimenteel, moedig en belangrijk werk dat de vrijheid en ontwikkeling vergroot in gebieden waar mensen en ideeën worden onderdrukt of verzwegen. Huisarrest belette haar echter om de prijs uit handen van de Nederlandse ambassadeur in Beijing in ontvangst te nemen.

Woeser brengt haar boeken uit in het Chinees (hoewel ze Tibetaans spreekt, heeft ze de taal nooit leren lezen en schrijven, nvdr.) waarvan een groot deel reeds vertaald is naar o.a. het Engels, Frans en Tibetaans. Haar kritische houding zorgde ervoor dat haar blogs en gedichten verboden zijn in China. In het Westen wordt ze gelauwerd en geprezen en biedt ze een unieke kijk op de Tibetaanse problematiek. Tibetoloog Robert Barnett omschreef haar als “een dichteres die vergeten is bang te zijn”. Een greep uit haar werk:

Voices from Tibet: Selected Essays and Reportage

Voices from TibetMet een verzameling van verhandelingen en reportages bespreekt “Voices from Tibet” de omwentelingen van de Chinese groei en de impact op Tibet en haar inwoners. Het boek werpt een licht op de lokale frustraties en de gevolgen hiervan: de onrusten in 2008 en de Chinese veiligheidsmaatregelen als reactie hierop. Het schrijven van Woeser en haar man Wang Lixiong vertegenwoordigt een zeldzame (Chinese) kijk op de Tibetaanse zaak.

Uitgeverij Univ Hawaii Pr (2014) – 136 pagina’s – ISBN 978-0824839512


Immolations au Tibet

Immolations au Tibet: La Honte du monde
In dit kleinnood, geïllustreed door de Chinese kunstenaar Ai Weiwei, gaat Woeser dieper in op de golf van Tibetaanse zelfverbrandingen. Aan de hand van (gesproken en geschreven) citaten van de slachtoffers ontleedt ze de achterliggende oorzaken en redenen van deze wanhoopsdaden.

Uitgeverij Indigène (2013) – 48 pagina’s – ISBN 979-1090354494


Memoire interdite: Témoignages sur la Révolution culturelle au Tibet

Mémoire interditeNa de dood van haar vader, een legerofficier in het Volksbevrijdingsleger, probeerde ze een beeld te schetsen van een van de minst gekende perioden uit de Chinese geschiedenis: de Culturele Revolutie. Het sociaal experiment dat een einde betekende voor oude waarden en tradities, richtte tussen 1966 en 1976 een ware ravage aan in China en Tibet. Naast de publicatie van een fotoboek – ze erfde honderden foto’s uit die periode gemaakt door haar vader – volgde een verzameling van Tibetaanse en Chinese getuigenissen, overlevenden van de Culturel Revolutie.

Uitgeverij Gallimard (2010) – 566 pagina’s – ISBN 978-2070131150

Bronnen en bijkomende informatie:

  • High Peaks Pure Earth (www.highpeakspureearth.com)
  • The New York Review of Books – Beyond the Dalai Lama: An interview with Woeser and Wang Lixiong (nybooks.com)
  • Pen International (pen-international.org)
  • Prince Clause Fund for Culture and Development (princeclausfund.org)
  • Avedon John, In Exile from the Land of Snows, Uitgeverij Harper Perennial, 1997, 512 pagina’s, ISBN 978-0060977412

  • tekst © Han Vandenabeele – Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine, jaargang 2, uitgave 3, maart 2015.

Hoge pieken, diepe dalen




Tibetanen riskeren al meer dan een halve eeuw de gevaarlijke oversteek naar Nepal, richting India. Sinds de vlucht van de Dalai Lama kozen ongeveer 150.000 van zijn landgenoten voor een leven in ballingschap. Niet enkel om bij hun geliefde leider te zijn, maar ook voor degelijk onderwijs, zowel religieus als publiek: voor een nieuw leven met betere kansen. Het aantal vluchtelingen liep jaarlijks op tot soms enkele duizenden, maar daalde drastisch sinds de grootschalige rellen in de aanloop van Beijing 2008. Daar zorg(d)en strengere grenscontroles en een strakkere samenwerking tussen China en Nepal voor. Ook Dolma Palkyi en haar vriendin Kelsang Namtso waagden zich aan de hachelijke onderneming, ondertussen acht jaar geleden. Alles ging goed tot ze in het visier van de People’s Armed Police (PAP) verschenen. De paramilitaire tak van het Volksbevrijdingsleger opende het vuur, in het volle zicht van een groep bergbeklimmers. Kelsang stierf ter plaatse. Cameraman Sergiu Matei legde alles vast op film en de ‘Nangpa shooting’ haalde wereldwijd de krantenkoppen. Of toch voor even.

Ik zakte af naar Antwerpen voor een gesprek met Dolma. Ze ruilde India in voor België om er dichtbij haar zus te zijn. Haar enige familie buiten Tibet. Als kind beleefde Dolma een zorgeloze jeugd: ze groeide op in Juchen, een dorpje met een kleine tempel in de omgeving van Driru. Wanneer ze niet aan het spelen was of rondliep in de bergen, hielp Dolma haar moeder in het huishouden. “Met de leeftijd groeide al snel het besef van de Chinese bezetting. Zo luisterde ik vaak gesprekken tussen mijn moeder en broer af. Als monnik voelde hij de volle impact van China. Moeder vertelde ook vaak verhalen van vroeger. Ik droomde van de Dalai Lama en wou vooral hem zien.”

– Als 16-jarige, in 2006, besloot je Tibet te verlaten. Geen onoverwogen beslissing, lijkt me?

“Ik speelde al langer met de idee, maar het juiste moment liet op zich wachten. Op een dag bracht Kelsang de verlossende boodschap: binnen een etmaal zouden we vertrekken. Met lood in de schoenen ging ik naar mijn moeder. Ze reageerde eerst boos uit bezorgheid. Uiteindelijk aanvaardde ze mijn keuze, maar niet zonder een lama te raadplegen. Hij voerde een mo-ceremonie uit: een soort orakelsysteem. De ceremonie kende gelukkig een gusntige uitkomst. Alleen het geld voor de gids vormde een probleem. Dankzij de verkoop van geneeskrachtige paddenstoelen raapten we het nodige bij elkaar. Om geen argwaan te wekken ging ik ‘voor de buitenwereld’ op pelgrimstocht naar Lhasa. Bij het afscheid mocht niemand zijn verdriet tonen.”


– Je hoort vaak verhalen over dubieuze gidsen. Hoe verliep het jullie?

“In Lhasa bestond onze groep uit 17 mensen. Na enkele dagen pikte een vrachtwagen ons op aan de stadsrand. Uiteindelijk zaten we met 75 personen opeengepakt! Een grotere groep betekent grotere risico’s. De spanning steeg, geen zitplaatsen en kinderen die huilden… Normaal zouden we doorrijden tot vlakbij de Nepalese grens. Daarvoor betaalden we extra en namen we minder voedsel mee. Maar na de derde dag stopte de rit en gingen we te voet verder. Meer dan twintig dagen. Daar speelde de gids het niet eerlijk. Aan de andere kant wist hij onderweg wel waar we veilig konden overnachten of voedsel kopen.”

– Op 30 september bereikten jullie Nangpa La, een bergpas op bijna zesduizend meter hoogte en belangrijke vluchtroute richting Nepal.

“Onze groep raakte gesplitst. Die ochtend bereikten wij als eerste een tentenkamp met toeristen (minstens zestig bergbeklimmers waren dat moment aanwezig in Advance Base Camp aan Mount Cho Oyu, nvdr). Uitgehongerd probeerden sommige onder ons aan voedsel te geraken. Ik wilde ook, maar wist niet hoe het te vragen. Ondertussen naderden in de verte enkele mensen. Ik kon niet uitmaken wie het was: de rest van de groep of politie? Opeens hoorden we luide knallen, net vuurwerk, en … soldaten. Een oudere non, geveld door hoogteziekte, had ondersteuning nodig. Kelsang besloot voor haar te zorgen. De rest moest doorzetten. Iedereen probeerde te vluchten. We zaten op een steenworp van de grens.

– Je raakte gescheiden van Kelsang, met de vrijheid binnen handbereik.

“De kogels floten langs onze oren. Een man uit Kham viel, geraakt in het been, neer. Een soldaat riep dat we geen kant op konden. Ik hoorde een schreeuw en een bepaald gevoel bekroop me. Het is moeilijk uit te leggen. Eenmaal de grens over was het angstvallig wachten op de anderen. Op Kelsang. Ik wilde terug om haar te zoeken. Samen uit, samen thuis. Maar de anderen hielden me tegen omdat het te gevaarlijk was. Via enkele schuiladressen kwamen we uiteindelijk terecht in het Tibetan Refugee Reception Centre (TRRC) in Kathmandu.”

                    Murder in the high Himalay_cover2 Tibet murder in the snow


De grenspolitie nam eenderde van de groep in hechtenis. Meer dan veertig vluchtelingen wisten het TRRC te bereiken. Daar kreeg Dolma de bittere pil te slikken. “Kelsang was gestorven. Ik stortte compleet in en huilde constant.” Veel tijd voor verwerking kreeg ze niet. Tibetanen die na 1989 het grondgebied betreden krijgen twee weken om het land terug te verlaten. Een Nepalese buiging voor China. Een gentlemen’s agreement met de Verenigde Naties zou de vluchtelingen wel veilige doorgang naar India garanderen. Getuigenissen over gedwongen uitwijzingen en een recent rapport van Human Right Watch wijzen eerder op de zorgwekkende situatie voor Tibetanen in Nepal.

– Dolma, het spreekwoord zegt dat tijd alle wonden heelt.

“In het begin kon ik het niet plaatsen. De hele gebeurtenis was ook constant in de media. Nu bekijk ik alles door een andere bril. Het is belangrijk erover te praten zodat de wereld het niet vergeet. Het helpt onze zaak en geeft Kelsangs dood een betekenis. Aan de Chinezen vraag ik slechts een enkele gunst: respecteer onze vrijheid! Door de teugels een beetje te laten vieren zou er wat minder druk op onze samenleving liggen. Dat zou al een verschil maken.”


Onder het klimgezelschap in Advance Base Camp bevond zich de Roemeen Sergiu Matei. Geschockeerd filmde de professionele cameraman het hele gebeuren en getuigde later openlijk over het incident. Sommige klimmers keerden de Tibetanen de rug toe. Uit angst voor China en hun klimcarrière. Sergiu ging een stapje verder. Ondanks een verbod van de kampverantwoordelijke ontfermde hij zich over een Tibetaanse jongeman die zich schuilhield in het toilet. We vroegen Sergiu om even kort terug te blikken.

“Door Choedon te helpen, hielp ik mezelf. Ik kon de angst in zijn ogen lezen en herkende me in hem. Alsof zijn hart in mijn lichaam klopte. Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik eraan terugdenk. De gevolgen konden me niks schelen, de bergen nog minder. ik wilde hem een veilig gevoel geven en kalmeren. Het voelde juist aan en gelukkig hebben de Chinezen hem niet gevonden. Het is misschien wel de grootste verwezenlijking van mijn leven.”

– Voor de eerste maal werd digitaal vastgelegd wat we eigenlijk vreesden. Harde bewijzen hebben een hoge prijs.

“Ik voelde me er niet goed bij. Was mijn camera het geweer uit mijn legerdienst… Ik schoot ze allemaal neer, zonder aarzelen. Aan de andere kant bewijst de film dat dergelijke – idiote – politiek vroeg of laat tegen de lamp loopt, waardoor ik me wat beter voel. Weet je, op het moment ondernam niemand iets, behalve Pavle Kozjek (de Sloveense fotograaf en bergbeklimmer stierf in 2008 in het Karakoramgebergte, nvdr) en mezelf. Achteraf hebben sommigen het verhaal misbruikt om in de belangstelling te staan. Ze gebruikten de dood van Kelsang Namtso uit zelfbelang en verdienden er geld aan.”

sergiu-matei-dalai-lama - kopie

– Wat je gedaan hebt is belangrijk. Het geeft een glimp van de realiteit in Tibet. Ook Zijne Heiligheid de Dalai Lama wilde jou graag ontmoeten.

“Ik heb hem vlakaf verteld wat ik gezien heb. Hij bedankte me en zei dat het resultaat van mijn twee minuten opname hem vijftig jaar gekost heeft. De Dalai Lama is waarschijnlijk de enige betrouwbare persoon in dit hele verhaal. Het is moeilijk voor hem om zijn cultuur en natie te bevrijden na meer dan een halve eeuw onderdrukking. Ik hoop het beste voor hem en zijn volk.”

– Ik vroeg Dolma Palkyi of de pijn verzacht met de tijd. Zij kon het plaatsen. Hoe vergaat het jou?

“Verstand komt met de jaren. Al doe je nog zo hard je best de waarheid te verdedigen, er zal altijd van geprofiteerd worden. Ik zal eerlijk met je zijn. Ook de toekomst van Tibet zie ik somber in. Voor je het weet maakt het ook deel uit van een vervlogen geschiedenis. Allemaal door zelfbelang. Winston Churchill zei dat geschiedenis geschreven wordt door de overwinnaars. In dit geval dus China. Het is hard om dit te beseffen. Ik heb de waarheid gefilmd en maak er deel van uit, maar alles vervaagt door leugens.”

Sindsdien heeft Sergiu geen berg meer beklommen. Op 30 september 2006 kruisten – door toeval of karma – de paden van verschillende mensen op de Nangpa La pas. Kelsang Namtso stierf, maar is helemaal niet vergeten. Haar dood raakte het leven van groepsgenoten, alpinisten en de Chinese grenspolitie. Al luidde het vanuit Beijing officieel zelfverdeding.

Bronnen en achtergrondinformatie:

1. Tekst en foto Dolma © Han Vandenabeele.
2. Een versie van dit interview verscheen eerder in Tibet.nu, magazine over Tibet in alle facetten, nummer 13, najaar 2014. Voor meer info zie http://www.tibet.nu.

Tibetan Protests in the EU capital on the occasion of International Human Rights Day

DSC_0509 - kopie (2)

BRUSSELS, December 10 – Under the organization of the Tibetan Community in Belgium and The Representative Office of His Holiness the Dalai Lama in Brussels, Tibetans, European Tibet supporters and international representatives gathered today on the occasion of International Human Rights Day. With an early afternoon timing, the demonstration started at the Schuman roundabout, the heart of the EU institutions. A large crowd, consisting of more than 250 Tibetans, Europeans and international friends of Tibet gathered on the square, in order to express their support for freedom and justice, for the respect of human rights in Tibet and to declare their feelings of empathy with those suffering in Tibet.

The rainy weather did not discourage the participants, but, on the contrary, eager Tibetans and internationals were holding numerous signs with slogans, posters as well as Tibetan, EU and Belgian national flags. Their symbols aimed to express solidarity with the human rights injustice happening in Tibet and to promote their appeal for a more decisive international approach towards China in the Sino-Tibetan human rights dialogue.

The demonstration was opened with the National Anthem of Tibet and with a minute of silence for the people who self-immolated. Flyers were delivered on behalf of International Campaign for Tibet (ICT), who projected an image onto the EU Council building of the Dalai Lama and Xi Jinping meeting in order to convey a strong message of the urgent need for such an event. Vincent Metten, EU Policiy Director of ICT, stated: “There has been no meeting between Chinese officials and representatives of the Dalai Lama since January 2010, the longest period since dialogue re-started between the two sides in 2002. While the Chinese government has sought to downplay the situation, the self-immolations expose a crisis in the Beijing leadership’s Tibet policy.”

The participants got to hear the Statement of the Sikyong – the speech of Dr. Lobsang Sangay, which was delivered on the occasion of the 23rd Anniversary of the Conferment of the Nobel Peace Prize to His Holiness the Dalai Lama.

DSC_0458On this occasion, his speech was delivered to the demonstrators, friends and supporters of Tibet by Mr. Ngodup Dorjee, The Representative of His Holiness the Dalai Lama in the Office of Tibet in Brussels. In his statement, Mr. Dorjee accentuated the role of His Holiness as the ultimate and respectfully acknowledged symbol of compassion and non-violence, while he similarly expressed deep sorrow for the ongoing crisis and the self-immolations in Tibet. As he expressed by the words of Dr. Sangay, Tibetans have shown their non-acceptance of unjust and humiliating policies through various means since the 1960s, however, the self-immolations since 2008 marked the time of the largest and most intense unrest. Since then, thousands of Tibetans from all walks of life protested against hardline Chinese policies, standing for a sustained non-violent Tibetan resistance against the occupation of Tibet and the repression against Tibetans.

As Mr. Dorjee continued further, Dr. Sangay called on all Tibetans and friends to make 2012 a Tibet Lobby Year and expressed his thanks to the many Tibetans and Tibet support groups for their continuous collaboration. Thanks to their work and thanks to many Tibetans’ activism abroad, significant official statements of support were signed, resolutions in parliaments and congress in the EU, France, Italy and the United States were adopted, while several statements were proclaimed by parliamentarians in Australia, Brazil, Canada, EU, France, Germany, Italy, India, Japan, South Africa and others.

By thanking to the international community for all of its efforts, Mr. Ngodup Dorjee called for launching a ‘Solidarity with Tibet’ campaign for the year 2013 and called for declaring May 17th the Solidarity Day for Tibet, in line with the words of Dr. Sangay.

Following the transmission of the statement of the Prime Minister of the Tibetan Exile Government, Mr. Ngodup Dorjee thanked the participants, Tibetans as well as new and old friends of Tibet for their ongoing fundamental support and expressed continued good health for His Holiness the Dalai Lama.


Also Inge Hermans, President of Friends of Tibet – Tibet Support Group Belgium, addressed the people in a passionate way: “Today marks the  64th International Human Rights Day but it’s no reason for a celebration. It is more a day of deep shame. Still, we want to use this occasion to expose the destructive and dishonorable situation in China and Tibet regarding human rights. As we speak there have been 95 cases of self-immolations inside Tibet.

After the messages, the crowd started its organized march towards the Chinese Embassy, where the end rally was held, shouting slogans like ‘UNO, Wake Up’, ‘Long live Dalai Lama’ and ‘Release Panchen Lama’.

1. text © Erika Patho,
2. photo’s © Han Vandenabeele, december 2012

Onrust en repressie stijgen in de Tibetaanse provincies Amdo en Kham

Het rommelt op het dak van de wereld. In de voormalige Tibetaanse provincies Amdo en Kham doorbrak de stem van verzet de laatste maanden de stilte. Deze gebieden vallen buiten de Tibetaans Autonome Regio (TAR) en worden door China niet erkend als Tibetaans grondgebied.

In de buurt van het Kirti-klooster ontnam op 16 maart de monnik Phuntsok zich van het leven door zelfverbranding. Het is niet de eerste maal dat er slachtoffers vallen in de omgeving van het klooster. Gelegen in de Tibetaanse Autonome Prefectuur Ngaba – de voormalige Tibetaanse provincie Amdo – staat Kirti gekend als een van de grootste en invloedrijkste kloosters van de regio, met een sterk gevoel van Tibetaanse identiteit. Precies drie jaar eerder opende de Chinese People’s Armed Police het vuur op vreedzame en ongewapende demonstranten. Er vielen toen minstens zeven doden en meerdere gewonden. In 2009 stak Tapey, eveneens monnik in Kirti, zichzelf in brand uit protest tegen het Chinese beleid.

De dood van de 20-jarige Phuntsok veroorzaakte een golf van paniek en verhoogde de spanning in de regio. Honderden monniken en leken kwamen op straat uit solidariteit met de overleden monnik. Uit angst voor verdere onlusten werd het klooster hermetisch afgesloten door een blokkade in de vorm van een muur en prikkeldraadomheining. Zwaar bewapende patrouilles houden het klooster de klok rond in de gaten en elke vorm van communicatie met de buitenwereld is verboden. Door de blokkade komt de toelevering van water en voedsel voor de 2500 monniken in het gedrang.

De Chinese patrouilles gebruiken deze incidenten naar aloude gewoonte als een legitieme manier om Tibetanen te arresteren en zonder eerlijke vorm van proces te berechten. Volgens bepaalde bronnen hebben al enkele honderden monniken Kirti verlaten en zijn minstens 300 onder hen gearresteerd. Verschillende monniken werden reeds berecht en veroordeeld tot meerdere jaren opsluiting.

Bovendien worden er verschillende Tibetaanse burgers uit de lokale gemeenschap vermist, onder wie de jongere broer en een oom van de monnik die zichzelf in brand stak. De monniken worden onderworpen aan een rigoureuze patriottische heropvoedingscampagne, waar ze de Chinese grondwet, het strafrecht en regels voor religieuze zaken moeten bestuderen. Tot nu toe zijn de oudere monniken er in geslaagd de gemoederen te kalmeren, maar naarmate de bezetting voortduurt heerst er angst voor een verdere escalatie. De gebeurtenissen in het Kirti-klooster lieten ook de internationale gemeenschap niet onberoerd. De Europese Unie veroordeelde China’s aanpak.

Ook in Kardze, in de oostelijke regio van Kham, kwamen Tibetanen op straat om hun ongenoegen te uiten. Tijdens de heilige boeddhistische maand van Saka Dawa kwamen monniken en nonnen op vreedzame wijze de straat op en scandeerden slogans voor de terugkeer van de Dalai Lama en een vrij Tibet. De protesten werden hardhandig neergeslagen en zette Beijing er toe aan een enorme troepenmacht in de regio te stationeren. Ondanks de opgelegde restricties in Kardze vierden duizenden Tibetanen de 76ste verjaardag van de Dalai Lama op 6 juli. Enkele nonnen werden ondertussen veroordeeld tot drie jaar cel voor hun aandeel in de protesten.

Text and photo’s © Han Vandenabeele, juli 2011

Belgische VN rapporteur benadrukt het belang van Tibetaanse nomaden

Het behoud van de nomaden en hun levenswijze werd ook nog eens onderstreept door Olivier De Schutter, speciale rapporteur van de Verenigde Naties inzake het recht op voedsel. Naast zijn functie bij de VN is Olivier De Schutter ook actief in de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties en doceert hij Europees recht en rechtstheorie aan de Katholieke Universiteit Leuven. Tijdens zijn bezoek van 15 tot 23 december 2010 reisde de VN rapporteur op officiële uitnodiging door China. In zijn rapport verklaarde hij dat China in de laatste 30 jaar gigantische economische en sociale vooruitgang heeft geboekt. Miljoenen mensen werden uit de armoede getild (van 652 miljoen tot 135 miljoen tussen 1981 en 2004). Toch staat China nog voor grote uitdagingen.

“These challenges include improving the situation of people living in rural areas and the situation of rural migrant workers, improving security of land tenure and access to land, making a transition towards more sustainable agriculture, and addressing the areas of nutrition and food safety.”

Hoewel de voedselzekerheid enorm verbeterde benadrukte De Schutter dat het recht op voedsel uit vier aanvullende componenten bestaat. Om beschikbaarheid te garanderen moet er voedselveiligheid zijn op nationaal niveau. Daarop moet het voedsel toegankelijk zijn voor alle – ook kwetsbare – regio’s. Daarnaast moet er voldoende aandacht gegeven worden aan de toereikendheid van het voedsel, de voedingswaarde. Tot slot moet het voedselsysteem duurzaam en toekomst gericht zijn.

“At the same time, the massive transition of the Chinese economy and society over the past generation, as well as the threats represented by land degradation and climate change, have brought about their own challenges. Industrialization and urbanization increase pressure on farmland. Since 1997, China has lost 8.2 million hectares of arable land due to urbanization and forest and grassland replanting programmes… This shrinking of arable land represents a major threat to the ability of China to maintain its current self-sufficiency in grain.”

Hij maande de Chinese overheid aan hun politiek inzake nomaden en herders te herzien. Door allerhande beperkingen hebben de nomaden geen andere optie dan de verkoop van hun dieren en zich te hervestigen. Hij hoopt dan ook dat China investeert in de rehabilitatie van de graslanden en in dialoog gaat met de nomaden.

“Nomadic herders in Western Provinces and Autonomous Regions, especially in the Tibet (Xizang) and Inner Mongolian Autonomous Regions, are another vulnerable group. The Grassland Law adopted in 1985 both in order to protect grassland and in order to modernize the animal husbandry industry towards commodification has now been complemented by a range of policies and programmes, including ‘removing animals to grow grass’ and ‘returning farmland to forest’.”

“These programmes seek to address the degradation of pasture lands and control disasters in the low lands of China. They include measures such as grazing bans, grazing land non-use periods, rotational grazing and accommodation of carrying capacity, limitations on pastures distribution, compulsory fencing, slaughter of animal livestock, and the planting of eucalyptus trees on marginal farmland to reduce the threat of soil erosion. While there is little doubt about the extent of the land degradation problem the herders should not be put in a situation where they have no other options than to sell their herd and resettle.”

“The Special Rapporteur encourages the Chinese authorities to engage in meaningful consultations with herding communities, including in order to assess the results of past and current policies, and examine all available options, including recent strategies of sustainable management of marginal pastures. He also encourages the Chinese authorities to invest in rehabilitating pasture, and to support remaining nomads with rural extension. The potential of livestock insurance programmes should also be explored, as tested successfully in Mongolia. Such programs, which pay nomads to restock and recover after a major disaster, encourage nomads to keep herds at much smaller scale as they would not fear losing their herding activity after such disasters if covered by such insurances.”

Het recht op voedsel is misschien een atypisch voorbeeld van mensenrechten. Naast politieke en civiele rechten van individuen definieert de VN ook het recht op voedsel, wat eveneens een recht op land impliceert. De collectieve rechten van 2.5 miljoen nomaden die gedwongen worden te verhuizen worden geschonden. De missie vond plaats tijdens het goedkeuringsproces van het 12de vijfjarenplan van de Chinese Volksrepubliek.


1. http://www.rsfood.org
2. text and photo’s © Han Vandenabeele, juli 2011

“Nomaden hebben het Tibetaanse plateau leefbaar gemaakt, alleen zij weten hoe het moet”

Tibet-activist en academicus Gabriel Lafitte over de noodzaak van verantwoorde ontwikkeling in Tibet

In maart keurde het Chinese Volkscongres het nieuwe vijfjarenplan goed, een reeks economische doelstellingen dat aan zijn 12de editie toe is. Voor het eerst gelanceerd in 1953, kort na de oprichting van de Volksrepubliek, creëerden de doelstellingen doorheen de decennia zowel voorspoed als catastrofes, zoals het tweede vijfjarenplan of de Grote Sprongvoorwaarts. In de volgende vijf jaar zal Beijing zijn pijlen voornamelijk richten op een ecologisch verantwoorde economie, kernenergie en meer sociale gelijkheid. Hoog op de agenda staat ook het terugdringen van broeikasgassen met 17 procent. China neemt dan ook een vijfde van de wereldwijde uitstoot voor haar rekening en ondertekende – net zoals de VS – het Kyoto-protocol niet. Daarnaast moet de binnenlandse consumptie gestimuleert en de import afgeremd worden. Ander belangrijk punt is het verkleinen van de sociale ongelijkheid – uit angst voor sociale onrust misschien – waardoor de verstedelijking moet aangewakkerd worden. Dit gaat gepaard met de creatie van 45 miljoen jobs en de constructie van 36 miljoen woningen voor families met een laag inkomen. De komende vijf jaar zijn volgens premier Wen Jiabao dan ook van cruciaal belang voor de economische transformatie van moederland China.

Enkele weken later – op 1 april – vond in Brussel een seminarie plaats waar het vijfjarenplan uit de doeken werd gedaan voor een internationaal publiek. Onder de aanwezigen bevond zich de Australische academicus en Tibetoloog Gabriel Lafitte. Als independent scholar en public policy analyst werkt hij al meer dan 30 jaar met Tibetanen en schreef tal van artikels en publicaties over geschikte ontwikkelingsmodellen voor Tibet, de exploitatie van grondstoffen, nomaden en urbanisatie. Als expert inzake milieu en ontwikkeling is hij dan ook een veelgevraagde gastspreker en -schrijver. Naast een professionele carriere als docent Aziatische studies aan de universiteit van Melbourne, waar hij recent op pensioen ging, vervult Gabriel Lafitte reeds meerdere jaren de rol van consulent van de Environment & Development Desk (EDD). Het EDD is het departement van de Tibetaanse Regering in Ballingschap dat milieu en ontwikkeling in Tibet monitort en de publieke opinie hierover informeert. Diezelfde 1 april, in de late namidag, hadden wij een onderhoud met Gabriel in het Tibetbureau in Brussel. Bij zijn intrede stak hij meteen van wal.

“Er was een grote diplomatieke delegatie uit China te gast in Brussel met als doel de ‘verkoop’ van hun nieuw jarenplan. Niet alleen aan EU-parlementariërs maar ook aan politieke analysten, journalisten en allerhande inlichtingenbureaus, al heb ik geen flauw idee over welke inlichtingen het ging (lacht). Ik had de mogelijkheid, wat de meeste Tibetanen nooit zullen krijgen, om een vraag omtrent Tibet te stellen aan een Chinese minister. Dergelijke kansen zijn me dierbaar. Maar je kent hun typische antwoorden èn toch zei hij iets interessant. Mijn vraag sneed het thema ‘water’ aan: China gebruikt water uit Tibet zonder de Tibetanen hiervoor te compenseren. Hij erkende dat de gebieden – en dus de mensen die hun voordeel halen uit het water – lager liggen dan het Tibetaanse plateau. Die manier van denken komt meer en meer voor in het debat rond klimaatsverandering en conservatieprojecten. In theorie noemen ze dit Payment for Environmental Services. Als ik mijn bossen en rivieren puur en niet-ontwikkeleld wil houden en mijn buurman plukt daar de vruchten van, dan moet daar iets tegenover staan. In de praktijk is dit niet zo simpel en moet er nagegaan worden hoe het mechanisme in elkaar zit: wie betaalt, wie incaseert… het roept vele vragen op. Maar het is een goed teken dat die Chinese minister het argument aanhaalde.”

“Ik heb juist een week Berlijn en enkele dagen Kopenhagen achter de rug. Nu doe ik Brussel aan en er volgen nog London en Wenen. Ik ben continue aan het spreken over milieu en ontwikkeling. De laatste 12 jaar werk ik op de EED in Dharamsala. Elk jaar ga ik voor enkele maanden naar India en werk er samen met de nieuwe generatie jonge Tibetanen. Zij moeten de wereld inlichten over Tibet hoewel ze geboren zijn in ballingschap. Ze hebben de kans niet om Tibet te bezoeken, wat het extra moeilijk voor hen maakt. In het begin was ik van plan te helpen met het zoeken naar inkomsten en het analyseren van rapporten. Iedereen op het bureau heeft minimum een universitair diploma uit India en vaak nog een tweede aan een westerse universiteit behaald. Een zeer mooie verwezelijking van deze generatie. Het enige probleem is dat ze gewoon waren essays te schrijven maar om een groot publiek te bereiken moet je schrijven met een zekere passie, with heart. Uiteindelijk werd een deel van mijn job hen aan te moedigen hun teksten meer te Tibetaniseren (lacht).”


“De meesten denken bij Tibet aan steden zoals Lhasa, de potala en de kloosters maar er is weinig urbanisatie in Tibet. In de 14de en 15de eeuw waren zelf kloosters traditioneel gezien tenten. Als je vandaag in Tibet rondrijdt en een berg overgaat zie je vaak maar een gebouw in de vallei, een klooster. Het maakt geen deel uit van een stad en bevindt zich ver weg van de drukte en het verkeer. De gebouwen staan geïsoleerd met enkel wat nomadententen in de nabijheid. Het is goed om mensen er aan te herinneren hoe het Tibetaanse landschap er uitziet.”

“Het zijn deze graslanden die volgens China in verval zijn geraakt en de oplossing voor dit probleem is het verplaatsen van nomaden. Archeologen hebben ontdekt dat nomaden al 9000 jaar in Tibet wonen. Dus met uitzondering van de laatste vijftig jaar, they seem to be doing alright. Volgens het 12de vijfjarenplan zullen ze allemaal verdwenen zijn tegen 2013. Daarom moeten we nu iets ondernemen en daarom ben ik in Brussel.”

Op het Tibetaanse plateau leven 2.5 miljoen nomaden die gedwongen worden zich te vestigen in barakken en betonenen blokken. Dit proces verloopt op een gigantische schaal. In the middle of nowhere springen dergelijke nederzettingen als paddestoelen uit de grond. In hun nieuwe omgeving zijn hun traditionele skills compleet nutteloos en China voorziet niet in aangepaste scholing. Mensen gaan van een betekenisvol naar een betekenisloos leven en dit met alle gevolgen vandien: alcoholisme, huishoudelijk geweld… kortom vernielde levens. Het gaat hier om een mobiel volk en het is juist die mobieliteit dat hen in staat stelt duurzaam te leven.”

“Nomaden hebben niet de know-how voor een stadsleven. Je kunt mensen niet zomaar veranderen en zeker niet op die manier. Weet, ik ben Australiër en het beleid doet met sterk denken aan de manier waarop wij vroeger de aboriginals behandelden, 100 jaar geleden.Toen zeiden we ook dat het voor hun eigen goed was. Jullie mensen zijn aan het uitsterven, jullie kunnen niet overleven in de woestijn. Gelukkig is er veel veranderd. Nu zouden we ze niet verplaatsen maar met hen samenwerken, met de nodige finaniciële steun en technische hulp. De nomadenkinderen zijn de toekomst van Tibet, maar het is een uitzichtloze.”

“De Chinese propaganda machine doet dan ook het nodige om de nomaden een aangenaam leven voor te spiegelen. De posters en affiches adverteren comfort: mooie woningen met elektriciteit, negen jaar basisonderwijs voor de kinderen en toegang tot de moderne economie. Een heel nieuwe en spannende wereld die voor hen opengaat. In realiteit zijn er heel veel settlements waar er geen school is en het enige publieke gebouw is een politiekantoor. Sommigen vallen mee, bij anderen is de situatie zeer triestig. Het varieert erg en er zit geen rechtlijnigheid in hun aanpak en beleid. In de jaren ’80 waren er nochtans mobiele scholen. Vroeger begreep men dat het niet noodzakelijk was de nomaden te settelen om de kinderen van een opleiding te voorzien. In Mongolië, ten tijde van de Sovjet-Unie, bereikten de nomadenkinderen een niveau van ongeveer 100% geletterheid. Er werd zwaar geïnvesteerd in onderwijs zoals goede kostscholen en een schoolrooster ingedeeld volgens het leven van de nomaden.”

Wetenschappelijk bewijs

“China heeft wetenschappelijke onderzoekcentra verspreid over het Tibetaanse plateau op plaatsen waar de kwaliteit van het gras zeer slecht is. Die gebieden worden nauwkeurig afgebakkend en dieren mogen er niet meer grazen wat resulteert in meer gras. Ze formuleren dit op de typische marxistische manier: de dialectiek tussen gras en dieren. Hoe meer dieren je hebt, hoe minder gras en omgekeerd. Tibetanen zien dit anders en zijn er altijd in geslaagd evenwicht te behouden.”

“Volgens de Chinezen zijn nomaden primitief, dom en ongeciviliseerd. Vanuit Chinees standpunt begint beschaving op de graslanden door het gras naar de dieren te brengen. Omgekeerd ben je primitief en een slaaf van de natuur. De samenleving begint wanneer je plant, oogst, voorraad opslaat en dieren gevangen houdt. Dit is de allereerste stap op de lange ladder naar beschaving en – uiteraard – staat bovenaan de communistische partij als voorbeeld voor iedereen. Beijing is geobsedeerd door het woord ‘beschaving’. Tijdens de briefing vandaag kwam het constant aan bod. Nu streven ze vooral naar ‘ecologische’ beschaving. Hun doel de beste te zijn is nogal dominerend (lacht).”

“De meeste grote internationale organisaties blijven weg van dergelijke projecten en geven zeker geen rechtstreekse steun. In het verleden zijn er wel enkele bedrijven op een negatieve manier betrokken geweest. Zo financieerde een Duitse firma de vergiftiging van heel wat dieren op de graslanden zoals marmotten en stokstaartjes. Volgens Chinese wetenschappers zijn dergelijk ongedierte een oorzaak van de degradatie van de graslanden. Internationale wetenschappers beweren juist dat ze een gevolg of een symptoom zijn van verval. Volgens hen zijn die bepaalde dieren keystone species en staan ze in het centrum van het ecosysteem. Ze eten de wortels in de grond maar zorgen door het omwoelen dat er lucht in de aarde komt. Maar als je hen vergiftigd zullen grote dieren zoals wolven, beren en gieren ook vergiftigd worden. Er is gelukkig weinig internationale betrokkenheid hierbij maar aan de andere kant is er ook weinig internationale interesse voor dit onderwerp.”

“De nomaden hebben altijd in evenwicht met hun omgeving geleefd waardoor de impact op het eco-systeem gering was. Als mobiel volk maakten ze extensief gebruik van het land: ze gebruikten alles behalve de meren en de bergtoppen boven de sneeuwlijn. China koos voor een intensief landgebruik: urbanisatie, treinen, industrie… kortom geconcentreerde ontwikkeling. Gebieden zonder menselijk nut moeten ontvolkt worden. Op het Chinese binnenland in mindere mate en heb je nog steeds grote boederijdorpen.”

“De nomaden hebben het Tibetaans plateau leefbaar gemaakt doorheen de eeuwen en zij zijn de enigsten die weten hoe ze dat moeten doen. Tibet moet terug een beschermd gebied worden. Dit is ook wat de Dalai Lama in 1989 in Straatsburg verkondigde. Hij verklaarde dat Tibet een refuge of toevluchtsoord moest worden voor de wereld. Een plaats dat ‘natuurlijk’ moet blijven en tegelijk een mooie economische toekomst zou hebben met toeristen van over de hele wereld.”

Global warming

“China heeft zich altijd terughoudend opgesteld tegenover internationale verdragen over broeikasgassen, de uitstoot van koolstofdioxide en vervuiling. Volgens Chinese wetenschappers heeft de opwarming van de aarde ook zijn voordelen. Als je hedendaags China opdeelt in verschillende klimaatzones dan vermindert de vegetatie naarmate je dichter bij Tibet komt. Chinese studies wijzen aan dat bij een klimaatstijging van 4 graden -hoewel er internationaal wordt gestreeft voor een maximale stijging van 2 graden – Tibetaanse gebieden in aanmerking zouden komen voor agricultuur. Zelfs met een daling van 10 procent regenval dan nog zou Tibet uiterst geschikt zijn voor Chinese agricultuur.”

“Opeens zou Tibet ‘beschikbaar’ zijn, wat zeer belangrijk is in het Chinese denken. Van alle 55 nationale minderheden zijn de Tibetanen samen met de Oeigoeren uit Xinjiang de enige twee die nog niet geassimileerd zijn. De Tibetanen zitten als een visgraat vast in de keel van China, die niet in staat is ze door te slikken of er vanaf te geraken. Een pijnlijke zaak voor alle partijen en niemand weet wat te doen. Een van de fundamtale redenen waarom China er nog niet in slaagde Tibet volledig te absorberen is het falen van hun klassieke strategie. Bij de kolonisatie van Binnen-Mongolië, maar ook in de 18de en 19de eeuw tijdens de verovering van Sichuan en Yunnan, gebruikten ze een dubbelledige aanpak: soldaten en boeren. Ze stuurden hun soldaten om te veroveren en hun boeren om voedsel te voorzien. De boeren creëerden een Chinese bevolkingslaag met een eigen markt, een zelfbedruipende economie voor de Chinese kolonisten. Er is een groot verschil tussen veroveren en heersen. Veroveren kan vanop het paard maar om echt te heersen moet je afstappen en iets doen. Alleen in Tibet was die strategie niet succesvol. Om simpele klimatologische redenen. Het is gewoon te koud in Tibet voor Chinese agricultuur. In de jaren ‘50 probeerden de Chinezen verschillende soorten gewas te planten maar alles mislukte, met een ongeziene hongersnood als gevolg.”

“Als je kijkt welke invloed de klimaatsveranderingen nu reeds op Tibet hebben dan is dat rampzalig. Zo is er in de maanden september en oktober al een stijging in neerslag. Dat is de de periode van het oogsten. Teveel neerslag kan leiden tot het rotten van de oogst. De stijging van het klimaat zorgt er weer voor dat de permafrost sneller begint te smelten. Normaal begint dit in de lente, wanneer de wortels in de aarde schieten en het ijs omgezet wordt in water. Wanneer dit proces vroeger start is het water reeds gesmolten voordat de wortels groot genoeg zijn. Op deze manier zullen de vele draslanden – China noemt ze moerassen – die Tibet rijk is stilaan verdwijnen.”


“Volgens Chinese berekeningen zit er dankzij de opwarming van de aarde nog een giganische bonus aan te komen dankzij de smeltende gletsjers. Voor de rest van de eeuw zou dit een stijging van zeker 20 procent meer water met zich meebrengen. Waarom zouden ze verdragen moeten ondertekenen om het klimaat onder controle te krijgen? China als grote vervuiler kreeg natuurlijk al de nodige kritiek van de internationale gemeenschap. Daarop creëerden ze tal van groene zones en nationale parken… die allemaal in Tibet liggen. Het beschermd gebied in Tibet is groter dan alle nationale parken in China samen. Aan een kant is dit goed nieuws want en deel daarvan moet beschermd worden. Zoals de Chang Tang, een woestijn op grote hoogte dat niet bewoond is en waar de dieren in de zomer hun jongen komen baren. Maar China heeft het beschermd gebied enorm uitgebreid met een regio waar alle grote rivieren beginnen en waar de nomaden wonen. Voor hen is het wetenschappelijk noodzakelijk om alle nomaden te verplaatsen. Om meer gras te laten groeien en de watervoorziening van China te beschermen.”

“Je hebt nog een andere regio in de provincie Yunnan waar de Three Parallel Rivers stromen. Je vindt er de Yangtze en de meest internationale rivier van Azië, de Mekong, terug. China overtuigde Unesco ervan de regio te erkennen als werelderfgoed maar pakte het slim aan. Enkel de diepe dalen waar de rivieren in stromen werden beschermd, de feitelijke rivierbedding niet. Daar worden nog steeds hydrodammen gebouwd. De constructie van dammen in Tibet is aan haar tweede hoogtepunt toe. In de jaren ‘60 vond de eerste piek plaats maar weinig mensen weten dit. In die periode was China compleet paranoïa en zag overal vijanden waaronder Amerika en de Sovjet-Unie. Ze kozen Tibet uit als minst bereikbare plaats voor de andere grootmachten. Als voorbereiding op een derde wereldoorlog voltrok zich een ware industriële en militaire revolutie in Tibet. Het grootste meer van Tibet vormde het bouwwerf voor de nucleaire raketten van hun duikboten. Dat is nauwkeurig vastgelegd door Amerikaanse historici. Meer zelfs, wat de Chinezen vroeger ‘Atomic city’ noemden is nu een gigantische attractie. Uiteraard niet voor westerlingen, maar voor patriotische Chinezen. Er is een grote markt voor dergelijk ‘rood’ toerisme.”


“In het 12de vijfjarenplan neemt ook mijnbouw een prominente plaats in. Hoewel dit reeds op grote schaal voorkomt staan er drie specifieke mijnen aan te komen, allemaal koper en goud. De mijnen bevinden zich in de omgeving van de grootste steden van de Tibetaans Autonome Regio: Shigatse, Chamdo en Lhasa. Het gaat hier over een sterk ontwikkelde mijnindustrie. Niet alleen zal er voor miljoenen tonnen opgehaald worden maar de sites zijn ook voorzien van een smelterij waar alles chemische geconcentreerd zal worden tot puur metaal. Dit gebeurt met de hulp van een Canadees bedrijf dat medeëigenaar is. Dergelijke industrie zorgt uiteraard voor veel afval. De rijkste opslagplaatsen in de wereld bevatten minder dan 1 procent koper of nog minder voor goud. Per definitie moet je 100 ton stenen opgraven, vervolgens vermalen tot poeder en gedurende een week chemisch koken om een concentraat te verkrijgen dat uit 25 procent koper bestaat. Gigantische hoeveelheden elektriciteit zetten het concentraat om in puur metaal. In de gesteenten zitten ook grote hoeveelheden lood en zink die niet gerecupereerd worden. Je blijft dus zitten met afval van zware metalen dat in de omgeving wordt begraven lang nadat de werken zijn afgelopen. Het ergste is dat al de opslagplaatsen zich in een straal van 5 kilometer van de Yarlung Tsongpo bevindt, op de rand van Tibets grootste rivier. Voordat het mijnen van start ging hebben wetenschappers van de universiteit van Oost-Finland het water van verschillende rivieren getest. Ze concludeerden dat er op natuurlijke wijze al veel zware metalen in het water zitten want Tibet is een jong land dat nog steeds aan het rijzen is.”

“Naast goud en koper wordt er ook op grote schaal lithium ontgonnen. Jaarlijks wordt er 1000 ton lithium gerecupereerd uit de droge zoutmeren voor de productie van mobiele telefoons, digitale camera’s, raketten en zelfs antidepressiva. Zo is er een Chinees bedrijf dat zich toelegt op de bouw van elektrische wagens, waar je veel batterijen en dus lithium voor nodig hebt Het bedrijf kondigde aan dat ze over een monopolie beschikte van een zoutmijn in het verre westen van Tibet. Een zeer ontoegankelijk gebied. Je zou even goed zout kunnen gaan winnen op de Noordpool. Zo zijn ze zelfs in geslaagd hun aandeelprijs op de Hongkong Stock Exchange op te krikken. In de zoutmeren van Qinghai is het probleem veel erger. Het klimaat wordt droger en zorgt voor de verdamping van het water wat resulteert in gewoon zout. Het zout kan kristaliseren op verschillende manieren wat kan leiden tot sodium, magnesium en potassium, de basis van chemische meststoffen. Zout is niet alleen noodzakelijk voor menselijke voeding maar is eveneens een basiscomponent in de plastiekproductie. Samen met olie en gas zorgt dit ervoor dat alle ingrediënten voor een petrochemische industrie aanwezig zijn. En Tibet heeft een giganistche petrochemie, ook al willen de meeste westerlingen daar niets over weten! We hebben graag een romantisch beeld van Shangri la.”

Wereldbank & Nationale Geheime Dienst

“Naar aanleiding van het 9de vijfjarenplan had China een waslijst van verbeteringen opgesteld voor het wegwerken van de armoede. Ze overtuigde de Wereldbank een project te financiëren: de hervestiging van 60.000 moslims in de provincie Qinghai. In een afgelegen gebied, waar olie en zoutmijnen aanwezig zijn, planden ze een dam waardoor irrigatie mogelijk zou worden zodanig dat een grote groep Han Chinezen er een nieuw leven konden stichten. De Wereldbank wist niet dat het over een etnisch Tibetaans gebied ging want het maakte geen deel uit van de TAR. De Tibetanen konden dit niet zelf tegenhouden. Daarom moest een groep westerlingen dit onderzoeken. We hebben de Wereldbank geconfronteerd en hoewel ze vastberaden waren om het project te steunen begon de twijfel toe te slaan. Het was dan ook een controversieel plan van China en er kwam een compromis. In theorie gingen ze doorgaan met het project maar in praktijk moest er ter plaatse onderzocht worden. Ze legden de nodige druk op China en een onderzoekscommissie zou toegelaten worden en met de lokale bevolking kunnen praten.”

DSC_0008 - kopie

“We waren met drie personen, waaronder een Amerikaanse onderzoeker en een Tibetaanse vriend als lokale gids. Het was een zeer moedige beslissing van hem om zich kandidaat te stellen als tolk, wetende wat de risico’s konden zijn. Ik had hem 24u bedenking gegeven maar hij wilde enkel weten of we succesvol gingen zijn. Ik verzekerde hem dat de rest van de wereld zeker op de hoogte ging gebracht worden en dat we het project konden tegenhouden. Hij twijfelde geen minuut. Dus samen gingen we op missie naar China goed wetend dat de kans bestond dat de Chinezen hun beloftes niet gingen nakomen. We hebben het zeer openlijk aangepakt, ze wisten dat we kwamen en… natuurlijk arresteerden ze ons. Ik heb het plezier gehad om zeven nachten door de Chinese nationale geheime politie ondervraagd te worden.”

“Er werd me constant gevraagd waar ik exact geweest was sinds mijn aankomst in China. Telkens opnieuw om me uit te putten en telkens probeerden ze me te betrappen op tegenstrijdigheden. Uiteindelijk waren ze daar niet in geïntereseerd. Belangrijker waren mijn activiteiten in de Australische Tibet Support Group. Ik had zogezegd het verkeerde visa, was geen officiële afgevaardigde van de Wereldbank en had een verboden plaats gezien. We waren geen toeristen want we stelden te veel vragen en hadden daarom een journalisten visa nodig. Onze chauffeur – die ons toegewezen was – had ons langs een gevangenis gereden waardoor we een verboden plaats hadden gezien. Ik wou gerust schuldig pleiten want als westerling kunnen ze me alleen het land uitzetten. Ik had geen angst voor martelingen hoewel ze zeiden dat ze alles konden doen wat ze wilden. Was ik een Tibetaans, ik zou het echt geloven. Ik heb een klein beetje ervaren wat vele Tibeanen meemaken. Mijn Tibetaanse vriend, die nu in Dharamsala woont en werk voor Wildlife Trust India, is zeer bekwaam en intelligent en we hadden een strategie afgesproken in geval van arrestatie. Het was zeer simpel en de Chinezen zouden het wel aanvaarden: play stupid. Op een gegeven moment waren ze ons beu en werden we buitengezet. Mijn Amerikaanse vriend heeft ernstig geleden tijdens de ondervraging. Uiteindelijk viel hij uit het raam van de derde verdieping. Onze inspanningen zijn niet voor niets geweest en de Wereldbank zette het project still. Tibetanen in Tibet zien dit als een van hun grootste overwinningen. Het toont aan dat TSG en Tibetanen in Tibet succesvol kunnen zijn tegen Beijing.”

Bronnen en achtergrondinformatie:

1. Wie meer wil weten over het lot van de Tibetaanse nomaden en de ontwikkelingen in Tibet kan terecht op www.rukor.org. “Rukor is een woord dat zelfs veel Tibetanen niet kennen. Het wordt enkel gebruikt door de nomaden die daarmee een cirkel van tenten bedoelen. Het is een traditionele manier van beslissingen nemen. Als je kijkt hoe China te werk gegaan is met de nomaden, zit je tussen extremen. Van communes tot individuele gezinnen. Rukor is de middenweg. Voor Tibetanen is er altijd een Middle Way,” aldus Gabriel Lafitte. Extra informatie vind je ook terug op www.tibet.net waar rapporten van het DIIR terug te vinden zijn.
2. text and photo’s © Han Vandenabeele, juli 2011

“Ik zie het als mijn taak te streven naar vrijheid: als monnik sta je in voor het geluk van anderen.”

Een eerlijk gesprek met een van de toonaangevende leiders van de Tibetaanse vrijheidsstrijd

Drie jaar lang zat Venerable Bagdro opgesloten. Twee jaar ervan zat hij vast in de beruchte Drapchi-gevangenis. Hij belandde er toen hij na een korte opleiding in het Ganden-klooster zijn leven riskeerde eind jaren ’80 voor de bescherming van zijn land en bevolking. Anno 2009 is zijn passie en vastberadenheid sterker dan ooit. In juni was Bagdro in België en we lieten hem uitvoerig aan het woord over zijn verleden, heden en de toekomst.

“Ik heb mijn land nooit gekend als onafhankelijke natie. Toen ik opgroeide als kind heb ik Tibet altijd onder Chinese controle geweten. Mijn ouders kenden onze geschiedenis en cultuur maar vertelden er nooit over. Ze hadden de Culturele Revolutie aan den lijve ondervonden en wisten waartoe de Chinezen in staat waren. Overal waren er spionnen en geheime agenten, de Chinese variant van de KGB. Zo creëerde Mao een sfeer van angst en oefende hij controle uit over de bevolking. Niemand voelde zich veilig. Voordien was mijn vader zelf monnik maar uiteindelijk trouwde hij toch. Tijdens mijn jeugd waren mijn ouders niet praktiserend, uit angst. Er was geen religieuze vrijheid.”

“Ik ging naar een Chinese school die ze in mijn plattelandsdorp hadden gebouwd. Daar leerden we enkel propaganda. De Chinese leerkrachten verklaarden dat religie en zeker het Tibetaans boeddhisme vergif waren. Volgens hen berokkende spiritualiteit schade aan de bevolking en de economie. Deze heropvoeding zorgde ervoor dat ik niets te weten kwam over mijn Tibetaanse achtergrond . Ik droeg zelfs een badge van Mao om mijn jas (lacht). I had no idea!”

– Wat waren de lichtpunten die je leven wat kleur gaven?

“Als kind was ik dol op appels maar die werden niet verkocht in ons dorp. Mijn vader ging nu en dan naar Lhasa of een ander dorp en bracht er dan enkele mee als verrassing. Hij sneed ze in kleine stukjes en verdeelde ze onder de kinderen. Ik had toen een broer en drie zussen. We genoten van kleine dingen want we waren een arme familie. Ik vergezelde mijn vader vaak naar de hoofdstad. Hij probeerde wat geld te verzamelen en ik ging bedelen om tsampa. In de restaurants waar ik kwam jaagden ze me vaak weg. Ik kreeg vele keren meppen. Uiteindelijk konden we toch wat bijeen sparen om eten te kopen. Een goede maaltijd deed ons toen het meest plezier.”

Kloosterkamers met Mao-posters

– Toen je ouder werd maakte je een keuze die je leven grondig zou veranderen: je werd monnik.

“Thuis werd de situatie onhoudbaar, we leden honger. Om de druk op mijn ouders te verlichten besloot ik in het klooster te treden. Zo hadden ze een mond minder te voeden. De Tibetaanse gemeenschap is diep religieus en doneert zelfs voedsel aan de kloosters. Dit gebeurt nog steeds de dag van vandaag.”

“Ook het politieke landschap veranderde na het overlijden van Mao. De bestrijding van corruptie en de heropleving van de economie stonden hoog op het agenda. Deng Xiaoping trad aan als nieuwe president van China: een zeer intelligente man die een hoge opleiding had genoten in Parijs. Deng was een zakenman en hij zorgde ervoor dat China vele en grote handelscontracten afsloot met Europa en Amerika.”

“In die periode werd de tiende Panchen Lama vrijgelaten uit de gevangenis na jaren huisarrest wegens kritiek op de Partij. Na zijn vrijlating bleef hij echter opkomen voor de rechten van de Tibetanen in Tibet. Hij is nooit gevlucht. De Panchen Rinpoche zette partijleden onder druk voor betere gezondheidszorg en onderwijs. Ook ijverde hij voor vrijheid van religie. Het was mede dankzij hem dat er vele scholen en kloosters heropend werden. De Chinese politiek versoepelde en het land opende geleidelijk aan zijn grenzen voor de buitenwereld. Met mondjesmaat bereikte buitenlands nieuws onze regio’s en zagen we voor het eerst westerse toeristen in ons land. Amerikanen of Europeanen met blond haar en blauwe ogen, we dachten dat ze van een andere wereld kwamen. Maar die mensen waren zeer vriendelijk, ze gaven eten en geld aan de kinderen.”

– Ondanks meer openheid was het leven in het Ganden-klooster verre van ideaal?

“In het Chinese politiebureau moest ik toestemming vragen om monnik te worden. Het verkrijgen van die toelating duurde meer dan een jaar. Toen het eindelijk zover was traden we met tien nieuwe monniken toe. Onze taak bestond vooral uit werken. Ik hielp in de keuken en zorgde voor thee en soep. Ik genoot van het leven tussen de kloostermuren. Ik had nu ook geen honger meer. Mijn situatie ging erop vooruit: het klooster redde mijn leven en voorzag me van een goede opleiding. Ik leerde lezen en bestudeerde veel religieuze teksten. Maar ook in het klooster ontsnapten we niet aan de Chinezen.Er was zelfs een politiekantoor in Ganden. Ik verstond er niets van. Wat deden agenten in een klooster? Ze waren er niet om ons te beschermen maar om ons in de gaten te houden. Alle monniken kregen foto’s van Mao, Stalin en andere communistische figuren. Ze vertelden ons dat het godheden waren en dat we ze in onze kamer moesten ophangen. Daarnaast kregen we les over het communisme. Dit maakte allemaal deel uit van de heropvoedingscampagnes waaraan we werden onderworpen.”

– In het klooster werd je bewust van je Tibetaanse identiteit en achtergrond?

“Op een dag zat ik ergens afgezonderd religieuze teksten te lezen toen twee Amerikaanse toeristen de kamer binnenkwamen. Ze spraken Tibetaans en vroegen me of ik de Dalai Lama kende. Voor mij was de Dalai Lama geen echte persoon maar een soort beschermheilige. Ik viel compleet uit de lucht toen ze me vertelden dat de Dalai Lama een bestaand man was die in Dharamsala, India, woonde. En dat hij onze leider was en niet voorzitter Mao. Ze gaven me wat geld en het boek van Zijne Heiligheid ‘My land and My people’. Met het geld kocht ik enkele kaarsen zodat ik ‘s nachts kon lezen. Volledig in shock vielen alle puzzelstukjes samen. Nu begreep ik waarom mijn jonge zus gestorven was, waarom we arm waren en wat de Chinezen in Tibet deden. Ik was volledig overstuur.”

“Meer toeristen bezochten Tibet en zo leerde ik telkens nieuwe dingen bij. Ze vertelden me over de strijd van de Dalai Lama en de overheid in ballingschap. Mijn gekregen boek gaf ik door aan andere monniken. Aangezien een monnik instaat voor het geluk van anderen, zag ik het als mijn taak te streven naar vrijheid. Als monnik is ons eigen leven niet belangrijk, we staan in dienst van de mensheid. Ik schreef brieven waarin ik de terugkeer van de Dalai Lama eiste, opkwam voor de vrijheid van Tibet en China opriep het land te verlaten. Overal hing ik posters op: in het klooster, het dorp en zelfs het politiekantoor. Hoewel ik bang was om gearresteerd te worden, moest ik dit doen. Het was mijn plicht.”

Onrust op het dak van de wereld

“In ’87 sprak de Dalai Lama zich voor het eerst uit over autonomie voor het Amerikaanse Congress en het Europese Parlement in Straatsburg (het vijfpuntenplan voor de vrede, nvdr). Als reactie daarop kwamen vele monniken van Drepung en Sera op straat in Lhasa. De Chinese overheid reageerde met militaire macht en vele monniken werden gedood en gevangen genomen. Het jaar erop was er het grote Monlamfestival in de Jokhang-tempel in Lhasa. We werden verplicht er aan deel te nemen niet uit religieuze vrijheid maar als propagandastunt voor de buitenwereld. Meer en meer soldaten kwamen de stad binnen waaronder ook veel spionnen. Via bepaalde bronnen hadden we vernomen dat een deel van de militairen zich verkleed had als monnik. Er had zelf een geheime vergadering plaatsgevonden in het Yak-hotel. Daar werden de soldaten gebriefd over wat ze te doen stond tijdens de betogingen: Chinese burgers slaan en veel geweld gebruiken om de echte monniken in een slecht daglicht te plaatsen.”

– Na het Monlam-festival op vijf maart 1988 kwamen jullie op straat. Wat ging er toen door je heen?

“Om negen uur kwamen we op straat en we hadden ons voorgenomen tot het uiterste te gaan. Ik was bereid mijn leven te geven voor de vrijheid van mijn land en voor het omverwerpen van de Chinese dictatuur. Het was verschrikkelijk. In het begin gebruikten ze traangas maar schakelden al snel over op echte wapens. Ik vergeet het nooit hoe ze een Tibetaans meisje van 8 of 9 jaar doodschoten (slikt even). Een kogel recht in haar hart. Soldaten drongen de Jokhang binnen, het spirituele centrum van de Tibetanen. Daar gooiden ze jonge monniken naar beneden en vernielden vele heilige voorwerpen zoals thanka’s en Boeddhabeelden. Er lagen mensen met gebroken ledematen en overal was er bloed. Die praktijken komen overeen met de terreur van Hitler en zijn nazi’s. Ze schoten op moeders en op kinderen. Die dag staat in mijn geheugen gegrift. De Chinese leiders en politie weten niet wat liefde en mededogen is voor hun medemens.”

– Je raakte zelf gewond en kon een tijdje onderduiken, een onzekere toekomst tegemoet?

“De dag na de demonstratie kwam het leger naar het Ganden-klooster en arresteerde 85 monniken. Het klooster werd een militair kamp. Ze plaatsten een beloning van 1000 yuan op mijn hoofd en hingen overal mijn foto op. De politie kwam naar mijn ouderlijk huis en veroorzaakte vele problemen voor mijn familie. Ik kon niet vluchten uit angst dat ze hen zouden kwetsen. Daar hebben ze me dan ook gearresteerd.”

Leven achter tralies

“In het politiekantoor was het over koppen lopen. Overal lagen Tibetanen die zwaar mishandeld waren. Toen heb ik de hel gezien: pijn, bloed en angst. Mijn bewakers begonnen me al snel te martelen. Dag in, dag uit (stil). In het begin was ik zo kwaad dat ik fantaseerde over een wapen om me te verdedigen. Maar geleidelijk aan veranderde iets. Het drong tot me door dat mijn ondervragers en beulen ook leden. Het was hun job. Ze hadden geen keuze. Anders konden ze hun gezin niet onderhouden. De beslissingen en het beleid kwamen van hogerhand. Ze hadden een moeilijk leven en op een vreemde manier respecteerde ik hen ook. Maar het bleef héél hard. Er waren genoeg momenten dat ik vroeg om er een einde aan te maken. Ze dwongen me om namen te noemen, maar nooit heb ik iemand verraden. Ze legden geregeld brieven voor in drie talen – Tibetaans, Chinees en Engels – waarin stond dat Tibet deel uitmaakte van China. Ondertekenen zou voor mij de vrijheid betekend hebben. Ik weigerde en moest als straf met mijn knieën op gebroken glas zitten. Ze sloegen me continue en duwden sigaretten uit in mijn gezicht. Soms gebruikten ze zelfs een metalen staaf. Ik heb niet getekend.”

– Het leven in de gevangenis lijkt onvoorstelbaar voor ons.

“We hadden altijd honger en dorst want ze gaven ons weinig en minderwaardig eten. Op een geven moment woog ik 39 kg. We zaten toen met 100 politieke gevangen in Drapchi. De situatie was er onhoudbaar. De bewakers haalden uitwerpselen uit de toiletten en kookten er soep mee. Als we weigerden ervan te eten werden we geslagen. Gelukkig waren er enkele Tibetaanse bewakers die ons soms wat extra te eten gaven. Op een zekere dag moesten we elk om de beurt naar de ziekenboeg. Er werd ons voorgelogen dat we bloed moesten geven ter controle van onze gezondheid. Later hoorden we dat het bloed bestemd was voor ziekenhuizen in het Chinese binnenland.”

“Na mijn vrijlating was ik in zeer slechte toestand zowel fysiek als mentaal. Mijn oud kloosterleven kon ik niet heropnemen. Gebrandmerkt als crimineel kon ik niet anders dan vluchten naar India. We wandelden telkens ’s nachts want overdag was het te gevaarlijk. Er kon altijd grenspolitie rondlopen. Werden we gesnapt dan zouden er nog grotere problemen volgen, zeker voor mijn ouders. Mijn wens om de Dalai Lama te ontmoeten gaf me de kracht om door te zetten. Ik had een taak te vervullen: de wereld inlichten over de situatie in Tibet. Dat heb ik dan ook gedaan en doe ik nog steeds. Ik sprak voor het Britse en Europese parlement, reisde de wereld rond en schreef verschillende boeken.”

– Uiteindelijk bereikte je India en kon je de Dalai Lama ontmoeten. Een keerpunt in je leven?

“Toen ik de Dalai Lama voor het eerste zag zei ik dat ik mijn geloof in geweldloosheid had verloren. Weet je, de strijd naar vrijheid verloopt niet altijd vredevol. Zo was de onafhankelijkheid van India meer dan alleen maar Mahatma Gandi. Hetzelfde gebeurde in Europa tijdens WO II. Hadden de Europese en Amerikaanse troepen hun krachten niet gebundeld tegen Hitler, dan was er hier nooit vrede gekomen. Idem voor Zuid-Afrika met Nelson Mandela. Het is heel mooi, al die betogingen voor Tibet en de interesse voor de Dalai Lama. Het probleem is echter dat niemand aan onze zaak wil raken. De Tibetaanse vrijheidsstrijd is niet politiek of economisch rendabel genoeg.”

– De Dalai Lama heeft nochtans een grote fanbase waaronder vele wereldleiders.

“Wanneer de Dalai Lama onlangs Nederland bezocht (4 en 5 juni, nvdr) kwam er een massa volk op af. Maar over de Tibetaanse kwestie werd er niet gesproken. Als ze zoveel respect hebben voor de Dalai Lama waarom doen ze dan niets. Zo mocht de Dalai Lama niet spreken voor de Verenigde Naties in 2001 tijdens de peacemeeting. Waarom niet? Het ging toch over de vrede?”

“Zijne Heiligheid wordt overal uitgenodigd en krijgt vele onderscheidingen. Zeer goed allemaal, maar hij blijft een vluchteling uit Tibet. Hij heeft een zeer grote last op zijn schouders en dit tot de dag dat hij sterft. Zes miljoen Tibetanen zijn afhankelijk van één man. Iedereen wil hem ontmoeten maar niemand doet iets concreet. Vele Westerlingen zijn geïnteresseerd in het Tibetaans boeddhisme. Ze sluiten zich aan bij Tibetaanse lama’s in hun land maar denken enkel aan eigen lijden. Indien Siddharta enkel aan zichzelf had gedacht dan was hij in al zijn weelde in zijn paleis gebleven. Maar hij ging de wereld in en zag oude, zieke en stervende mensen. Hij stak de handen uit de mouwen en stichtte zo het boeddhisme, door anderen te helpen. Tegenwoordig zijn er zoveel verschillende vormen dat velen het enkel op zichzelf toepassen en niet daar buiten. Het is een modetrend geworden. Daarom moet ik er alles aan doen om de Tibetaanse kwestie onder de aandacht te houden. Het is mijn levenswerk.”

– Is het soms niet hard om telkens je verhaal te vertellen en alles te herbeleven?

“Soms maken de herinneringen me erg verdrietig en mis ik mijn familie. Er is geen contact meer sinds mijn vlucht naar India. Daardoor heb ik het gevoel dat mijn geest en lichaam nog steeds niet vrij zijn. Ik kan niet terug naar mijn eigen land, dan vlieg ik de cel in. Ik blijf een gevangene ook al leef ik nu in een democratisch land. Mijn identiteit wordt bepaald door een vluchtelingenpaspoort. Gaan en staan waar ik wil kan niet. Reizen betekent voor mij een berg papierwerk. Dat is geen echte vrijheid. Ze mogen ons dan een Belgische of Zwitserse nationaliteit geven, we blijven Tibetanen. Ons bloed en lichaam blijft voor altijd verbonden met Tibet.”

Tijd voor actie

“Nu concentreer ik me op een rechtszaak die sinds vorig jaar in Spanje loopt. Samen met enkele andere monniken zoals Palden Gyatso (In het boek ‘Vuur onder de sneeuw’ vertelt Palden Gyatso zijn verhaal, hij zat meer dan 30 jaar gevangen, nvdr) spannen we een rechtszaak aan tegen vier Chinese leiders. Het gaat hier over huidig president Hu Jintao, zijn voorganger Jiang Zemin, de gouverneur van Lhasa Zhang Qingli en Li Peng, voormalig eerste minister. Ik heb enkele gerenommeerde advocaten gevonden die onze zaak willen vertegenwoordigen. Het is de bedoeling ze te laten veroordelen voor het schenden van de mensenrechten en het plegen van culturele genocide.”

“Op dit moment vliegen Tibetanen de cel in en worden ze gefolterd en gedood. Sinds de Olympische Spelen in Beijing is de situatie alsmaar verslechterd. Enkel betogen is niet meer genoeg. De tijd dringt en er is nood aan concrete actie. We kunnen niet enkel staan roepen voor ambassades, er is meer nodig en daarom stap ik naar het gerecht. Morgen stuur ik trouwens een oproep naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. In ’99 werd Milosovic door het tribunaal berecht voor gelijkaardige feiten.”

“Ook Saddam Houssein werd veroordeeld, met de hulp van Amerika. Ze kennen gerechtigheid en daar geloof ik in. De Chinese president Hu Jintao is veel gevaarlijker dan die twee mannen samen. Waarom zouden we hem dan niet aanklagen. Het Internationaal Gerechtshof en de Amerikaanse politiek prediken gerechtigheid, dus… Hierbij roep ik iedereen, zowel Tibet Support-groeperingen als de Tibetaanse gemeenschap op om deze actie te steunen.”

“Vorig jaar waren er veel rellen en Tibet was niet uit het nieuws te slaan. Er kwam kritiek van verschillende wereldleiders op China. Maar die druk op de Chinese overheid hield niet lang stand en werd zoals gewoonlijk teruggedraaid. Vergeten. Mensenrechten in Azië, China of Tibet renderen niet. De machthebbers hebben enkel oog voor economie en zaken. Het maakt me echt bedroefd.”

Onafhankelijkheid of Middenweg?

“De enige reden waarom ik eind jaren ‘80 op straat kwam was voor vrijheid. Voor mijn aankomst in India had ik nog nooit van autonomie gehoord. Ik kan niet onder Chinese vlag leven en ik voel me al evenmin Chinees. Mijn geest is verbonden met Tibet en niet met Mao of de communistische ideologie. Voor mij zou het niet mogelijk zijn morgen naar mijn geboorteland terug te keren onder de noemer van autonomie. Er is teveel gebeurd en daarom streef ik naar onafhankelijkheid. Ik heb geen problemen met Chinese burgers want zij lijden ook, maar wel met de Communistische Partij. Sommige Tibetanen willen autonomie? Geen probleem. Maar dan moeten ze de Chinese wetgeving en het rechtssysteem kennen. De meesten kennen dit echter niet en zijn vaak niet bereid het te leren. Het merendeel kent zelf geen Chinees. Hoe kan je samenleven als je elkaar al niet verstaat?”

“Wat de Dalai Lama doet is zeer belangrijk. Hij is 24 op 24 bezig met de Tibetaanse zaak en doet alles wat in zijn kunnen ligt. Al meer dan vijftig jaar probeert hij verandering te brengen. Er vonden acht onderhandelingsrondes plaats tussen de vertegenwoordigers van de Dalai Lama en de Chinese Partij. Allemaal zonder resultaat. En toch werd er vorig jaar, tijdens de speciale vergadering in Dharamsala, beslist om de Middenweg te blijven steunen. Die 500 mensen die toen samenkwamen hebben de toekomst van Tibet in hun handen. Ze stellen echter geen nieuwe ideeën voor, enkel autonomie.”

– Hoe zie je de toekomst van de Tibetaanse zaak na het overlijden van de Dalai Lama?

“De Tibetaanse kwestie zal vergeten worden na de dood van Zijne Heiligheid. Nu is er een wereldwijde belangstelling voor de Dalai lama en via hem komt de Tibetaanse zaak ook onder de aandacht. Maar met zijn overlijden zal de interesse voor Tibet verdwijnen. Ik ben hier nu op uitnodiging van ‘Vrienden van Tibet’ om mijn verhaal te vertellen, niet om Belgisch staatsburgerschap te verkrijgen of om euro’s te rapen. Ik ben hier voor de Tibetanen en onze strijd. Dat wil ik promoten. Nu is de Dalai Lama 74 jaar, binnen 10 tot 15 jaar zou het weleens gedaan kunnen zijn. Dan beginnen onze problemen nog maar. De Chinezen weten dit maar al te goed en wachten gewoon af. (opgewonden) Nu is de tijd voor actie! Naast het aanspannen van rechtszaken moeten we massaal boeken vertalen in het Chinees. Op die manier kunnen we de Chinese bevolking sensibiliseren. Ik ken veel Chinezen, goede mensen, en zij doen vaak meer dan Tibetanen om dingen te veranderen.”

– Hoe ziet een gewone dag in je leven als monnik eruit?

“Een praktiserend monnik ben ik niet. Of ik zit in Dharamsala, waar ik woon, of ik reis de wereld rond. Thuis bereid ik mijn speeches voor en werk ik aan nieuwe boeken. Mijn activisme is een fulltime job. Ik heb al zes boeken geschreven en probeer altijd een goed antwoord te formuleren voor de Chinese overheid. Mijn laatste boek gaat over 6 Tibetaanse professoren. Deze mensen hebben het zwaar te verduren gehad tijdens de Culturele Revolutie maar hebben hun geheimen kunnen bewaren. Voorlopig is het enkel in het Tibetaans te verkrijgen, maar een Engelse vertaling zal niet lang op zich laten wachten. Deze kennis is te belangrijk om verloren te laten gaan.”

“Naast politiek hou ik me bezig met het chanten van Tibetaanse gebeden en traditionele liederen. Met muziek bereik je meer mensen dan met lezingen alleen. De laatste jaren heb ik vaak opgetreden in Duitsland. Ze zijn er dol op keelzang en hebben interesse in mijn verhaal. Het heeft me acht jaar gekost voor ik het goed onder de knie had. Sommige van die liedjes gaan zeer diep en daar moet je veel en lang voor oefenen. Ook de combinatie van traditionele en westerse muziek vind ik boeiend. In Duitsland kwam er zelf een keyboard en een elektronische harp aan te pas. Muziek is een internationale taal. Op die manier heb ik vele interessante mensen leren kennen zoals Chris Michell, een fluitiste uit Groot-Brittannië. Samen hebben we een CD opgenomen, ‘Tibetan Freedom Chants’, waarop ook de nonnen van Drapchi te horen zijn. In Dharamsala leerde ik een Engelsman kennen, zijn naam was Lyrikool Lipz en hij kon verschillende klanken maken met zijn stem. (lacht) Hij produceerde een beat met zijn keel en kon het ritme aanpassen. Over zijn muziek zat ik Tibetaanse gebeden te chanten, zo’n samenwerkingen zijn altijd leuk.” (zie ook www.youtube.com/watch?v=J3j2Lj0-dGU )

Nog een laatste boodschap?

“Ik wil de Chinese overheid laten inzien dat een oplossing er enkel komt via dialoog met de Dalai Lama. Face to face. De internationale gemeenschap moet China onder druk zetten om dit te realiseren. Daarnaast moeten alle Tibetanen en boeddhisten Zijne Heiligheid steunen. Echte steun, niet enkel mooipraterij. Verder kunnen alle Tibetsupport-groeperingen naar het Internationaal Gerechtshof stappen en rechtzaken aanspannen. Alleen kan je niets veranderen dus moeten we samenwerken want China is heel sterk zowel politiek, militair als economisch.”

– Veel succes met je acties en bedankt voor dit interview.

Text and photo’s © Han Vandenabeele, november 2009

Het leven zoals het is…in de schoot van het Chinese moederland

Dat Tibet er vanuit economisch oogpunt met rasse schreden op vooruit gegaan is, zal niemand ontkennen. Na de vreedzame bevrijding door China werd de Himalaya-staat op een moordend tempo de twintigste eeuw binnengeloosd. Volgens officiële Chinese cijfers investeerde Beijing sinds midden jaren ‘60 meer dan 11 miljard euro in de TAR, nog steeds de armste provincie van de Volksrepubliek.  Het bruto nationaal product (bnp), de barometer voor de welvaart van een land, steeg er het laatste decennium jaarlijks met 10 procent. Een verdubbeling van haar economie in de laatste vijf jaar werd dan ook beschouwd als de spreekwoordelijke kers op de taart. Niet slecht, moeten de Chinese leiders gedacht hebben, voor een land waar voorheen het wiel enkel gebruikt werd voor het draaien van gebedsmolentjes.

Deze gigantische economische boom van de laatste 10 jaar lijkt op papier een zeer mooie verwezenlijking, de realiteit toont toch anders aan. De Chinese autoriteiten investeerden in grote mate in immense projecten en prestigieuze openbare werken zoals de Qinghai-Tibet spoorweg, tunnels en de aanleg van een nieuw wegennetwerk. Dergelijke werken worden voornamelijk uitgevoerd door tijdelijke Chinese werkkrachten, die hun inkomen eerder naar huis opsturen dan terug in de locale economie te pompen. Het leeuwendeel van de investeringen verbeteren de infrastructuur van de stedelijke gebieden, terwijl achtergestelde regio’s zoals het platteland links blijven liggen.

Daarnaast spendeerde Beijing een groot stuk van haar jaarlijks Tibet-budget aan de uitbreiding van de overheid- en partijadministratie. Veel Tibetanen zijn tewerkgesteld in het gigantische ambtenarenapparaat, maar de belangrijkste functies worden nog steeds ingenomen door etnische  Han-Chinezen.  Waar in andere provincies het analfabetisme wordt aangepakt en er pogingen ondernomen worden om de loodzware bureaucratie lichter maken, staat dit in schril contrast met de Tibetaanse regio. Zowat de helft van de Tibetaanse bevolking is analfabeet en dus niet in staat deel te nemen aan de bloeiende economie, waar het Mandarijns de voertaal is. Al van op de schoolbanken ondervinden Tibetanen discriminatie en een gebrek aan respect voor hun identiteit. De lessen op de middelbare school en hoger onderwijs worden in het Chinees gegeven waardoor Tibetanen op voorhand al met een achterstand zitten.

Daar komt nog eens bij dat in de steden de hoofdmot van bloeiende zaken wordt gerund door -Beijing gesubsidieerde- Chinese immigranten. Uiteindelijk geniet voornamelijk de stedelijke bevolking van de economische vooruitgang en binnen de steden zijn het de Han-Chinezen en een minderheid van Tibetanen die hiervan kunnen mee profiteren. Het grootste deel van de Tibetaanse bevolking, 80%, leeft op het platteland en moet rondkomen met net geen euro per dag. De nomaden, boeren en herders zijn in grote mate zelfvoorzienend en van hun dieren afhankelijk voor hun levensonderhoud. Ook deze traditionele manier van leven ontsnapt niet aan China zijn huidige sprong voorwaarts.  In China’s strijd tegen de armoede werden de laatste jaren meer dan 250.000 boeren gedwongen in nieuwe dorpen te gaan wonen. Deze woningen in pseudo-Tibetaanse stijl ontbreken vaak elektriciteit, stromend water en tuintje zodat vele boeren gedwongen worden hun beesten van de hand te doen.  Een groot deel van de bouwkosten waren ook voor de bewoners hun rekening, waardoor de boeren zich diep in de schulden staken. Volgens de mensenrechtenorganisatie Human Right Watch zijn dergelijke campagnes niet gericht op armoedebestrijding maar eerder een manier om de verstedelijking te stimuleren en een uniforme en moderne façade te creëren voor toeristen. In het verleden werden inwoners van rurale gebieden al aangemoedigd om zich in steden te vestigen en hun traditionele manier van leven op te geven. Aangetrokken door de vele mogelijkheden van het stadsleven, worden Tibetanen snel met de neus op de feiten gedrukt.  Veelal beschikken ze niet over de nodige opleiding of connectie om de jobs uit te oefenen en staan ze in ongelijke concurrentie met geïmmigreerde Han-Chinezen.

Strike Hard en Patriottische Heropvoedingcampagne

Het was van eind jaren ’80 geleden dat in hoofdstad Lhasa grootschalige rellen uitbraken. Tibet kende daarvoor een periode van relatieve openheid en grotere religieuze vrijheid onder de impulsen van Deng Xiaoping. Een compensatie voor de excessen waaronder het land geleden had tijdens de Culturele Revolutie. De huidige Chinese president Hu Jintao was toen partijsecretaris van de autonome regio en reageerde kort en krachtig om een einde te maken aan de onrusten. Buitenlandse toeristen en journalisten moesten de regio verlaten, een immense troepenmacht nam de stad over en de staat van beleg trad in werking. Het brutale optreden van de ordediensten –er vielen toen 200 doden- ontsnapte echter niet aan het oog van buitenlandse bezoekers.  China’s harde aanpak van dissidenten escaleerde enkele maanden later op het Tienanmen plein en de Volksrepubliek ging een periode van internationale isolatie in en de binnenlandse hervormingen werden teruggeschroefd.

Beijing ondernam nieuwe maatregelen om de eenheid van het moederland te verstevigen met de lancering van een reeks Strike Hard campagnes. Dergelijke campagnes hadden midden jaren ’80 aanvankelijk het doel de stijgende criminaliteit en corruptie tegen te gaan op het Chinese binnenland. In Tibet kregen de acties een politieke dimensie en werd het een werktuig in het bestrijden van het Tibetaanse nationalisme. Dit gaf de ordetroepen en politie de nodige legitimiteit –in de mate dat ze die al nodig hadden- om hard op te treden. Willekeurige arrestaties, een gebrek aan rechtsbijstand, het afnemen van getuigenissen onder foltering en mishandeling leidde tot de dood en opsluiting van vele Tibetanen.

Het religieuze leven en tevens de kern van de Tibetaanse identiteit werd onderworpen aan patriottische heropvoedingscampagnes. Deze campagnes viseerden de kloosters en haar bewoners met een reeks nieuwe richtlijnen. Zo kwam er een limit op het maximum toegelaten aantal monniken of nonnen, werden de privé-vertrekken regelmatig onderworpen aan strenge controles op subversief materiaal en staat de verwerping van de Dalai Lama centraal. Zij die weigeren worden gearresteerd en opgesloten. Na vrijlating is een mogelijk herintreding in het klooster uitgesloten waardoor velen de gevaarlijke tocht over de Himalaya ondernemen om hun religieuze studies verder te zetten.

De harde lijn van aanpakken werd nog meer versterkt en doorgetrokken naar het dagdagelijkse leven buiten de kloostermuren met de aanstelling van Zhang Qingli als huidige partijsecretaris in Tibet. Hij staat bekend om zijn onverzoenlijke uitspraken tegen elke vorm van separatistisch denken. Op zijn cv prijkt onder meer migratie van Han-Chinezen in Xinjiang, de autonome regio van de Oeigoeren en grensbeveiliging. Hij legt meer de nadruk op ideologische hervormingen in het kader van de ‘patriottische vorming’ en liet al vaker het achterste van zijn tong zien met uitspraken als ‘de partij is de echte boeddha voor de Tibetanen’ en ‘de Dalai Lama is de duivel met een menselijk gezicht en het hart van een beest’. Hij stelde dat de CCP is verwikkeld in een strijd op leven en dood met de Dalai Lama en zijn aanhangers. Een van zijn prioriteiten is de invloed van het boeddhisme onder overheidsbedienden een halt toe te roepen. Tibetaanse ambtenaren worden geregeld onderworpen aan marxistische studies en zijn verplicht kritiek neer te schrijven over de Dalai Lama. Het is overheidspersoneel ook verboden deel te nemen aan religieuze ceremonies of tempels te bezoeken.

Sedert september vorig jaar ging de Partij nog een stapje verder om haar invloed te laten gelden. Tulkus of gereïncarneerde lama’s worden pas erkend mits toestemming en goedkeuring van de Partij. Op die manier probeert Beijing de invloed van de Dalai Lama te verkleinen en eigen kandidaten naar voor te schuiven. De tulku’s staan in voor de training en vorming van nieuwe generaties jonge monniken en vormen een belangrijk onderdeel in het voortbestaan van de Tibetaanse cultuur.

Big China is watching you

Door de nadruk te leggen op statistisch cijfermateriaal zoals een stijgend bnp, gaat de Chinese overheid voorbij aan het feit dat de kloof tussen steden en platteland enerzijds en Chinese migranten en de locale bevolking anderzijds steeds groter wordt. Mooie presentatiecijfers doen president Hu Jintao en de zijnen dan wel in de handen wrijven, de onlusten die de afgelopen maanden uitbraken deed Beijing eerder naar de haren grijpen.  De vele economische verwezenlijkingen dekken duidelijk de lading niet. Een gebrek aan vooruitzichten, discriminatie en de constante druk op het traditionele Tibetaanse leven in al zijn facetten leidt tot grote frustratie onder de locale bevolking wat uiteindelijk in maart explodeerde.

Traditiegetrouw en op risico van eigen leven namen de monniken het voortouw in de vreedzame protesten. Op de herdenkingsdag van de grote opstand, 10 maart 1959, kwam een groep monniken van het Drepung-klooster de straat op om hun ongenoegen over het beleid te uiten. De cruciale timing, slechts enkele maanden voor de Olympische Spelen, zal niemand in Tibet ontgaan zijn. Met de ogen van de wereld op China gericht was het misschien een nu of nooit actie, wetende hoe hoog de prijs van verzet kan zijn. De monniken arriveerden nooit in Lhasa, arrestaties werd verricht en het klooster hermetisch afgesloten. De dagen daarop volgenden andere kloosters het voorbeeld van Drepung maar de situatie escaleerde op vrijdagavond toen de burgerbevolking in grote getallen op straat kwam. Jaren van frustraties werden botgevierd op Chinese eigendommen en de betogers lieten een ware ravage achter in het centrum van de stad.  In eerste instantie grepen de ordetroepen niet in en lieten ze de chaos gedijen, wachtend op orders van Beijing. In plaats van op scherp te schieten, schoten de beveiligingscamera’s en CCTV-nieuwsploeg beelden van de demonstranten.  Met Tienanmen in het achterhoofd en de impact van de media paste de Volksrepubliek goed op haar tellen. De leiders in Beijing wilden hun Olympische droom niet in rook zien opgaan en beslisten dit maal dat macht niet uit de loop van een weer komt maar uit de lens van een camera.  De propagandamachine draaide op volle toeren en met het betere knip- en plakwerk lanceerden de autoriteiten een heus mediaoffensief. De Chinese bevolking kreeg enkel plunderende en uitzinnige Tibetanen en een terughouden politie op hun beeldscherm  voorgeschoteld terwijl buitenlandse nieuwszenders gecensureerd werden en mobile telefoons geblokkeerd.

Aan de hand van de nieuwsbeelden werd ook een lijst van de 21 meeste gezochte Tibetanen opgesteld en verspreid op het internet en in de straten. Binnen enkele dagen, de deadline om zich vrijwillig aan te geven was maandag 17 maart om middernacht, werd de stad uitgekamd en werden er honderden arrestaties gedaan. Lhasa en Tibet, ondertussen vrij van buitenlandse pottenkijkers werd een  blinde vlek op de kaart en nieuws uit de regio sijpelde maar mondjes maat tot over de grenzen. Maar in het digitale tijdperk –ook op het dak van de wereld  slaan ze je met de ringtones om de oren- glipte het nieuws van de opstanden door de mazen van de Chinese firewall. Een golf van protesten verspreidde zich over Tibetaanse regio’s buiten de TAR. Ondertussen deden zich al meer dan 96 verschillende protesten voor verspreid over de Tibetaanse gebieden. Opvallend was dan ook dat het merendeel van de demonstraties plaats vond buiten de TAR. In de vroegere provincies Amdo en Kham kwamen boeren en nomadengemeenschappen op straat om hun respect te betuigen voor de slachtoffers. Het ging hier hoofdzakelijk over vreedzame protesten en  in een reeks gevallen werden staatseigendommen zoals politiebureaus plat gebrand. Het gaat hier over gebieden die volgens China nooit onder gezag van Lhasa gestaan hebben en waar er meer religieuze vrijheid is dan in de autonome regio

…en in ballingschap

In ballingschap werd het startschot gegeven door de ‘Tibetan People’s Uprising Movement’ in Dharamsala. De beweging zag het levenslicht in januari, toen de vijf grootste Tibetaanse ngo’s de krachten bundelden om  een nieuw draagvlak te creëren tegen de Chinese bezetting. Op die manier wilden de Tibetaanse ballingen globaal verzet ontketen via directe acties tegen China, in het licht van de naderende Olympische Spelen. In nagedachtenis van de slachtoffers van ’59 ijveren ze voor de bescherming van de Tibetaanse cultuur, religie en tradities. Volgens Tibetan Youth Congress, Tibetan Women’s Association, Gu-Chu-Sum, National Democratic Party of Tibet en Students for a Free Tibet (India) gebruikt China de Spelen als een legitimatie van haar bezettingspolitiek en acceptatie van de internationale gemeenschap. (zie verder in kader)

De meest opvallende actie vertaalde zich in een protestmars van Dharamsala naar Lhasa.  Deze ‘mars huiswaarts’ bracht die maandag honderden ballingen op de been. De Indische politie kwam echter snel tussenbeide, verschillende vreedzame betogers werden gearresteerd en onder huisarrest geplaatst. Ook in buurland Nepal ging de mars niet zonder slag of stoot van start. De Nepalese ordetroepen traden hardhandig op en er vielen tal van gewonden. Zowel in India als in Nepal mogen vluchtelingen niet deelnemen aan politieke activiteiten waardoor een verbod op betoging werd gelegd. Beide landen voelen ook de hete adem van de Volksrepubliek in hun nek en willen hun goede verstandhouding (en economische belangen) niet in het gevaar zien komen. Vooral Nepal komt meer en meer onder de invloedssfeer van China terecht en past haar politiek inzake de Tibetaanse zaak aan de wensen van de Volksrepubliek. Zo werden in het verleden Tibetaanse vluchtelingen teruggestuurd naar Tibet, waar hen een gevangenisstraf met aangepaste Chinese behandeling (lees: mishandeling) te wachten stond. Dit was het geval in 2003 toen 18 Tibetanen, waaronder 10 minderjarigen, uitgeleverd werden aan de Chinese autoriteiten in Tibet. Ze bekochten het met maandenlange opsluiting en mishandeling.

Wie is wie in exile

flash3005113690De Central Tibetan Administration (CTA) of de Tibetaanse Regering in Ballingschap werd opgericht in 1960 en claimt de rechtmatige en wettelijke overheid van Tibet te zijn.  De leden worden gekozen voor een legislatuur van 5 jaar (2006-2011). Het parlement bestaat uit 43 tot 46 leden waaronder enkele afgevaardigden van de Tibetaanse diaspora in Europa en Amerika, verschillende vertegenwoordigers van de drie traditionele provincies en leden van de 4 boeddhistische scholen en de bön-religie. Daarnaast kunnen er nog maximum  3 personen aangeduid worden door de Dalai Lama die zich onderscheiden op vlak van cultuur, wetenschap of de gemeenschap.  Elke Tibetaan van 25 jaar kan zich kandidaat stellen en de minimum leeftijd om te stemmen bedraagt 18 jaar. De oprichting van dit democratisch systeem was een van de grote veranderingen die de Dalai Lama in het leven riep na zijn vlucht uit Tibet. Lobsang Tenzin of  Professor Venerable Samdhong Rinpoche is eerste minister van de CTA nadat de Dalai Lama in 2000 besloot dat de Tibetaanse ballingen hun eigen regeringshoofd moesten kiezen. Hij won in 2001 met meer dan 80% van de stemmen. Net zoals andere overheden houd de regering zich bezig met het oprichten en onderhouden van scholen, gezondheidscentra, culturele activiteiten en economische ontwikkeling van de Tibetaanse gemeenschap. Hoewel de CTA door geen enkel land erkend wordt als feitelijke overheid ontvangt het financiële steun van overheden en internationale organisaties. De Tibetaanse regering in ballingschap was ook medeoprichter van de Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO), deze democratische en internationale organisatie waar minderheden en inheemse volkeren zonder internationale erkenning hun krachten bundelen om hun humanitaire en culturele rechten te beschermen.

DSC_0892Het Tibetan Youth Congress (TYC) is de drijvende kracht van het Tibetaanse verzet in ballingschap. Opgericht in 1970 nadat een eerste generatie vluchtelingen hun traditioneel en modern onderwijs afmaakten. Gewapend met een brandend verlangen om naar hun thuisland terug te keren en kennis van democratische politieke systemen streven ze naar de volledige onafhankelijkheid van de drie traditionele provincies van Tibet. Dit in tegenstelling tot het officiële discours van de Dalai Lama, die de onafhankelijkheidseis liet varen voor een meer pragmatische aanpak: meer autonomie binnen de Chinese grenzen. Deze onafhankelijke organisatie schreef zijn eigen grondwet neer en groeide uit tot de grootste ngo van Tibetaanse ballingen. De TYC beweert dan ook meer dan 30.000 leden in haar rangen te tellen. Ze beschouwen zichzelf als een instrument in dienst van de democratie dat aandringt op de nodige hervormingen binnen de Tibetaanse samenleving.

DSC_0119Het grote probleem met de jonge Tibetaanse democratie in ballingschap is het gebrek aan degelijke politieke partijen. Een variëteit aan politieke partijen met verschillende ideologieën is van belang voor een goed draaiend democratisch systeem. Als stap in de richting van een meerpartijenstelsel stuurde de Dalai Lama aan dat de TYC zich politiek zou organiseren. Ondanks de kans op verlies van een deel van de meer extreme achterband, primeerde het nationale en lange termijn belang en steunden ze het initiatief van de Dalai Lama. Uiteindelijk keurde het congres een resolutie goed waardoor de National Democratic Party of Tibet (NDPT) in 1994 officieel werd ingehuldigd.

Er was voor het eerst sprake van de Tibetan Women’s Association (TWA) in 1959. Tijdens de grote opstand in Lhasa hadden duizenden Tibetaanse vrouwen zich verenigd om te protesteren tegen de Chinese bezetting. Na de opstand vluchtten velen naar India waar voor een periode van 20 jaar verschillende vrouwenorganisaties  werden opgericht.  In eerste instantie ijverden de centra voor het behoud van traditionele ambachten en organiseerden workshops zodat de vluchtelingen konden instaan voor een eigen inkomen tijdens de beginjaren in ballingschap. In 1984 werd met de zegening van de Dalai Lama de TWA terug officieel in het leven geroepen. Vandaag heeft de organisatie meer dan 13.000 leden met meer dan 40 afdeling verspreid over vele landen zoals DSC_0859India, Nepal, VS en Canada. Het publiek sensibiliseren voor de vele misbruiken waaronder Tibetaanse vrouwen gebukt gaan in Tibet vormen nu het hoofddoel van de organisatie. De verschillende campagnes wijzen op de specifieke schendingen van vrouwenrechten zoals verplichte sterilisaties en abortussen.

Ex-politieke gevangenen van de Tibetaanse vrijheidsbeweging legden de fundamenten voor Gu Chu Sum (9-10-3) in Dharamsala begin jaren ’90. Het initiatief ging in eerste instantie uit van monniken en nonnen die de nodige ondersteuning wilden bieden aan gevluchte politieke gevangenen en Tibetanen die nog steeds opgesloten zaten. De organisatie dankt zijn naam aan de maanden waarin grote demonstraties plaats vonden in Lhasa: ‘Gu’ staat voor 27 september 1987, ‘Chu’ komt overeen met oktober van hetzelfde jaar terwijl ‘Sum’ een herdenking is van de opstand op 5 maart 1988. Hun activiteiten gaan van het aanleggen van een database van politieke gevangenen en hun behandeling in de gevangenis tot het publiceren van autobiografieën van ex-gevangenen en het organiseren van gezondheidszorg.

DSC_0193Students for a Free Tibet (SFT) werken in solidariteit met het Tibetaanse volk in hun strijd voor vrijheid en onafhankelijkheid. SFT is uitgegroeid tot een wereldwijde organisatie van jonge mensen die zich inzetten voor de Tibetaanse zaak. Door middel van educatie en geweldloze acties proberen ze de Tibetaanse zaak publiek te maken.

(text and photo’s © Han Vandenabeele, juli 2008)