Voor Boeddha en vaderland

Zelfverbranding en repressie: een gesprek met Kirti Rinpoche

openingsfoto

De zomer ligt ondertussen alweer ettelijke maanden achter ons. Velen konden genieten van een welverdiende vakantie, soms naar verre en exotische bestemmingen. De thuisblijvers, waaronder ondergetekende, namen voldoening met dagdromen. Om toch ietwat in de vakantiesfeer te raken nam ik eens een kijkje bij enkele niet nadergenoemde Chinese touroperators om te zien welke reistips zij in petto hebben. Wat dacht je van een rondrit doorheen de voormalige Tibetaanse provincie Amdo, enkele pitstops in de regio van Ngaba (Chinees: Aba, nvdr.) met een bezoekje aan het Kirti klooster als cultureel hoogtepunt?

Tijdens deze trip beleef je de authentieke Amdo-Tibetaanse religie, cultuur en haar bevolking maar ook de prachtige natuurlijke omgeving van Aba in de Autonome Tibetaanse en Qiang Prefectuur van de provincie Sichuan. Je kunt er genieten van indrukwekkende landschappen, exotische minderheden en een rijk aanbod van toeristische trekpleisters. Deze ontdekkingstocht doorheen Aba geeft je de zeldzame kans deel te nemen aan diverse rituelen in verschillende tempels, samen met pelgrims en de plaatselijke bevolking. Tijdens het ochtendgebed zie je Tibetaanse gelovigen rituele wandelingen maken in het Kirti klooster. Het klooster werd gebouwd in 1870 en is een van de meest prominente centra van het Tibetaans boeddhisme. Na meer dan 100 jaar is het uitgegroeid tot het grootste klooster in Sichuan. Dagelijks kan je de meer dan 1000 monniken gadeslaan die heilige teksten reciteren.

Het klonk alvast als een aanlokkelijke reisbestemming en de verleiding was dan ook groot om niet op ‘Book Now’ te klikken. Zeker als je leest dat het desbetreffende Chinese agentschap haar sporen in het toerisme wel verdiend heeft: Discover your way since 1959. Het moet druk geweest zijn in ’59. Een korte impressie van een bezoeker zou je finaal over de streep kunnen halen:

On 14 March 2013 chirping birds broke the silence of the peaceful morning and started the day. On the Qiatang Street, western suburb of Aba County, shops were opened; booths were set up and began to display their numerous belongings as usual; and shop owners were ready to woo the pedestrians to stop and buy. The sun rose. In the nearby Kirti Monastery, the most prominent Tibetan Buddhism monastery in the county, Buddhist devotees began to take ritual walk and monks started their day peacefully, chanting Buddhist scripture.

Garantie op een fijne en zorgeloze vakantie, zou je kunnen denken. Ware het niet dat sinds 2009 een derde van de ondertussen 122 zelfverbrandingen plaats vond in Ngaba, waarvan 22 monniken uit het Kirti klooster. Op 14 maart waren het nog de tijlpende vogels die  het stilzwijgen van een vreedzame ochtend doorbraken, daags voordien en twee dagen later waren het de brandende lichamen van respectievelijk Kunchok Wangmo (31) en Lobsang Thogme (28).

Kirti, brandhaard van verzet

Ngaba en het Kirti klooster vallen buiten de Tibetaans Autonome Regio (TAR) en worden door China niet erkend als Tibetaans grondgebied. Het klooster staat gekend als een van de grootste en invloedrijkste van de regio, en huist een sterk gevoel van Tibetaanse identiteit. Voor 2008 volgden meer dan 2500 monniken er een religieuze opleiding, vandaag zijn dat er nog 600. In de aanloop van de Olympische Spelen in Beijing haalde Kirti voor het eerst de internationale krantenkoppen. Na de anti-Chinese rellen in Lhasa verspreidden de demonstraties zich al snel over de rest van het Tibetaanse plateau, waaronder ook Ngaba. De Chinese People’s Armed Police opende toen het vuur op vreedzame en ongewapende demonstranten. Er vielen minstens tien doden en meerdere gewonden. Een jaar later stak een twintigjarige monnik uit Kirti, Tapey, zichzelf in brand uit protest tegen het Chinese beleid. Hij was de eerste Tibetaan – uit een ondertussen lange lijst – die deze drastische beslissing nam. Een precedent werd geschapen.

foto 1

De golf van zelfverbrandingen raakte pas echt in een stroomversnelling in 2011. Op de verjaardag van de protesten drie jaar eerder ontnam Phuntsok zich van het leven. De dood van de 20-jarige monnik veroorzaakte een golf van paniek en verhoogde de spanning in het gebied. Honderden monniken en burgers kwamen op straat uit solidariteit voor de overleden jongeman. Uit angst voor verdere onlusten werd het klooster hermetisch afgesloten en zwaar bewapende patrouilles hielden het de klok rond in de gaten. Volgens bepaalde bronnen verlieten enkele honderden monniken het klooster en werden minstens 300 onder hen gearresteerd. Tot op vandaag wordt het klooster onderworpen aan een scherpe controle. De pijnlijke reeks zelfverbrandingen die hierop volgenden maken ondertussen deel uit van het collectief bewustzijn en de hedendaagse Tibetaanse geschiedenis.

De man die het zijn persoonlijke missie maakte de escalerende situatie in Tibet onder de aandacht te brengen is de hoofdabt van het Kirti klooster. Hij groeide op in Amdo en werd op vijfjarige leeftijd erkend als de reïncarnatie van de 10de Kirti Rinpoche. In het kielzog van de Dalai Lama ontvluchtte hij Tibet in 1959 richting India. Na jaren religieuze studie en toewijding in het Sera klooster in Zuid-India behaalde Kirti Rinpoche de hoogste academische graad binnen het Tibetaans boeddhisme van geshe (equivalent van doctor in de theologie, nvdr.). Net als vele andere kloosters uit Tibet kreeg ook Kirti een zusterafsplitsing in India om de traditie verder te zetten.

Drie generaties onderdrukt

In maart ondernam Kirti Rinpoche een Europese tour om de Tibetaanse zaak te bepleiten. Hij sprak ondermeer voor de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in Genève en ontmoette verschillende politici en ngo’s in Amsterdam, Berlijn en Londen. Ook Brussel werd vereerd met een bezoek. Zijn halt in de Belgische hoofdstad leidde tot protest van de Chinese ambassade. Niet zonder resultaat. Bepaalde afspraken met het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Senaat werden geannuleerd en gewijzigd op het laatste moment. Het Europees Parlement opende wel zijn deuren en Kirti Rinpoche kreeg de gelegenheid de toestand in Tibet aan te kaarten voor de Subcommissie Mensenrechten.

De vertegenwoordigers van de VN en de verschillende Europese en Belgische parlementariërs zijn goed ingelicht over de situatie in Tibet. Helaas zorgen de economische banden met China ervoor dat velen terughoudend zijn zich openlijk uit te spreken over de kwestie. Toch blijf ik hopen op echte steun. Ook met de Chinese autoriteiten zou ik graag in dialoog gaan, maar tot nog toe zijn ze niet ingegaan op mijn uitnodiging”, liet Kirti Rinpoche weten tijdens onze ontmoeting in Brussel.

Geografisch gezien vond het merendeel van de zelfverbrandingen plaats in Ngaba en de historische grens tussen China en Tibet. Volgens Kirti Rinpoche zijn ze het gevolg van drie generaties Tibetanen die extreem geleden hebben onder de Chinese repressie. In 1935 plunderde het Rode Leger tijdens de beruchte Lange Mars lokale kloosters en eiste de graanreserves op. Voor de eerste maal in de Tibetaanse geschiedenis teisterde hongersnood de bevolking. Ook de ouders en familie van de rinpoche werden hiermee geconfronteerd.

diagram3diagram2diagram1

Sinds 1959 voelde zijn generatie ten volle de impact van de Chinese bezetting. Zowel Kham als Amdo werden reeds in 1956 onderworpen aan democratische hervormingen die het einde betekenden van de traditionele samenleveing. Na de mislukte volksopstand in Lhasa volgde de rest van het Tibetaans plateau. Tot slot is er de huidige generatie van jonge Tibetanen, allen opgegroeid onder de Chinese vlag. Sinds 2008 hebben ook zij aan den lijve ondervonden waartoe China in staat is:

De jongeren hebben hun leven geofferd om aandacht te vestigen op hun benarde situatie, zowel voor de Chinese autoriteiten als voor de internationale gemeenschap. Ze hebben geen ander alternatief. Binnen het kader van geweldloos verzet is dit het enige dat hen nog rest zonder anderen te kwetsen.Wat niet wil zeggen dat we dit aanmoedigen. Sikyong Lobsang Sangay (eerste minister van de Tibetaanse regering in ballinschap, nvdr.) heeft op meerdere gelegenheden opgeroepen om niet zo’n extreme stappen te ondernemen. Maar ik heb de moed niet hen te vragen te stoppen zonder een waardige uitweg aan te bieden. Enkel afgaan op een bepaald gevoel of een emotie is onvoldoende. Het zouden slechts holle woorden zijn.”

Zelfverbranding uit naam van Boeddha

Kirti Rinpoche erkent dat China de regio economisch heeft ontwikkeld, maar stelt wel de vraag wie hier voordeel uit haalt. Volgens hem zorgt de infrastructurele vooruitgang er enerzijds voor dat ontgonnen grondstoffen gemakkelijk getransporteerd kunnen worden richting het binnenland. Anderzijds werkt het de toevoer van Chinese immigranten en militaire troepen in de hand. “De beperkingen op onze vrijheid van meningsuiting, religie en onze manier van leven leidden tot grote frustraties onder de bevolking. Jarenlange onderdrukking zonder enige uitlaatklep hebben deze drastische acties in de hand gewerkt.

Of zelfmoord niet indruist tegen de boeddhistische leer? Een argument dat China vaak aanhaalt om de zelfverbrandingen te veroordelen en te criminaliseren. Rinpoche verklaarde dat jezelf opofferen in dienst van anderen de basis is van de boeddhistische filosofie. Zelfdoding voor persoonlijke redenen, zoals een familiedrama, valt niet te rechtvaardigen. Maar de zelfverbrandingen staan in dienst van de 6 miljoen Tibetanen en zijn niet ingegeven door eigenbelang. In de geschiedenis van de Boeddha vinden we verhalen terug die dit ondersteunen.

De Tagmo Lujin vertelt hoe de Boeddha zijn lichaam opofferde om een hongerige tijger en haar jongen te voeden. Op Namo Buddha, een berg 40 kilometer ten oosten van Kathmandu, staat een oude stoepa om die gebeurtenis te herdenken. Het symbool voor de uiltieme menselijke opoffering is uitgegroeid tot een van de meest belangrijke perlgrimsoorden in Nepal.

Ondertussen staat Kirti nog steeds onder strenge controle. Hoewel het uitgangsverbod is opgeheven en een groot deel van leger zich heeft teruggetrokken, is de sfeer nog steeds gespannen. Politie in burger en de vele heropvoedingscampagnes moeten ervoor zorgen dat de monniken in het Chinese gareel lopen. “Alle klooster zijn onderworpen aan patriottische heropvoedingscampagnes. Monniken en nonnen zijn verplicht de Dalai Lama te verwerpen en moeten zowel de grondwet als het strafrecht bestuderen. Regelmatig worden ze verhoord en gevraagd of hun denkwijze gewijzigd is. Zo niet wordt er gedreigd met de vernietiging van het klooster. Gelukkig zijn er in Kirti nog steeds belangrijke lama’s zodat de monniken de kans krijgen hun studies te vervolledigen. In vele andere kloosters is dit niet meer het geval.

Dialoog en samenwerking

In de jaren 80 betekende de liberale opendeurpolitiek van Deng Xiaoping voor een radicale koerswijziging binnen de Volksrepubliek. Economische hervorming en de voorzichtige omschakeling van staats- naar markteconomie maakten China tot de huide economische grootmacht. Er kwam meer openheid naar de buitenwereld toe en toeristen kregen voor het eerst de mogelijkheid Tibet te bezoeken. Op die golf van vooruitgang kreeg ook Kirti Rinpoche de kans om door China en Tibet te reizen. Vrij gaan en staan was desondanks deze wind of change niet aan de orde.

foto 2

Het waren andere tijden en de restricties wogen zwaarder door dan vandaag. Het hele bezoek was tot in de puntjes voorbereid met geen ruimte voor afwijking. De lokale bevolking kon zich onmogelijk tegen China verzetten of uitspreken voor onafhankelijkheid. In ballingschap hadden we de vrijheidheid om onze stem te laten horen. Tijdens mijn bezoek vroeg een van onze Chinese begeleiders wat ik had geleerd. Ik antwoordde hem in het Chinees om niet te spreken, geen vragen te stellen en niets te doen. Dat was de gang van zaken. Het was ook mijn intentie om de 10de Panchen Lama te ontmoeten, hoewel ik dit niet op voorhand had aangekondigd. Na een maand wachten in Chengdu kreeg ik eindelijk de toestemming om naar Beijing te gaan voor een audiëntie. Eenmaal aangekomen bleek de Panchen Lama – toevallig – vertrokken te zijn. (lacht) Ik mocht hem wel contacteren via de telefoon met de garantie dat niemand zou meeluisteren.

Rinpoche benadrukt tot slot het belang van dialoog met China, hoewel hij niet kon bevestigen of er momenteel offieuze contacten plaatsvinden tussen Dharamsala en Beijing. De laatste officiële onderhandelingen dateren ondertussen van januari 2010. De regering in ballingschap staat open om de gesprekken terug op te starten, helaas zonder resultaat. “Het is zoals klappen met een hand. Zolang Beijing niet ingaat op de uitnodiging kunnen we weinig doen. Het verleden heeft onze landen verbonden. Door de eeuwen heen onderhielden we contacten met elkaar, met de priester-patroon relatie als fundament. We hebben dan ook niets tegenover de Chinese bevolking.”

Ook de verschillende support groepen (TSG) kunnen hier aan bijdragen. Door in dialoog te treden met Chinezen moeten we hen inlichten over de werkelijke situatie. Daarom is permanente scholing en verder onderzoek cruciaal volgens Kirti Rinpoche. “Jullie invloed is niet te onderschatten. Hoewel we al lang op jullie kunnen rekenen, moet de steun voor Tibet nog meer groeien, in kwantiteit en kwaliteit. Het is evenzeer belangrijk dat de verschillende TSG’s goede contacten met elkaar onderhouden en samenwerken. Probeer zoveel mogelijk Tibet te bezoeken om de situatie met eigen ogen te aanschouwen.” Dan toch maar een reis boeken richting Ngaba?


1. Tekst en foto’s © Han Vandenabeele
2. Dit artikel verscheen eerder in Lungta Magazine – nr. 1 – http://www.lungtatibet.be

Europese Unie door het vuur voor Tibet?

Derde EU-conferentie ‘Tibet in Flames’ doet hoop in rook op gaan

28 maart – Lobsang Sherab een 20-jarige monnik uit het Ganden Tenpeling klooster in Ngaba steekt zichzelf in brand. Als negenjarige trad hij toe tot een klein klooster gelegen in de provincie Sichuan. Oktober vorig jaar trok de jonge man naar Kirti om er verder te studeren. Twee dagen na zijn  terugkeer in zijn geboortedorp overgiet hij zich met benzine en steekt het vuur aan de lont. Lobsang sterft ter plaatse.

Dezelfde ochtend blaast ook Jamphel Yeshi zijn laatste adem uit. Voor het oog van honderden landgenoten en media koos hij twee dagen eerder voor een laatste daad van verzet in hartje Delhi. De toon voor het bezoek van de Chinese president Hu Jintao aan India was gezet. Jamphel Yeshi haalde de krantenkoppen, de Tibetaanse wijk  werd afgezet, Hu trok zijn schouders op en de wereld draaide door.

Die woensdag werd in de Europese Unie wel stilgestaan bij het stijgende aantal zelfverbrandingen in Tibet, waarvan de teller toen op 35 levens stond (momenteel is dit aantal gestegen tot 51, nvdr). ALDE of de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa organiseerde de conferentie ‘Tibet in Flames: the unfolding personal and collective tragedy of the Tibetan people’ in het Europees Parlement. Het seminarie was aan zijn derde proefstuk toe en stond onder leiding van Europarlementariërs Edward McMillan-Scott, vice-president inzake Democratie en Mensenrechten, en Kristiina Ojuland, lid van de Estse Hervormingspartij, als moderators van dienst.

Sir McMillan-Scott stak in het verleden zijn steun voor Tibet en de mensenrechten in China – het meest repressieve regime ter wereld, aldus de vice-president – nooit onder stoelen of banken. In 2009 bezocht hij de Tibetaanse hongerstakers van het Youth Congress voor de Chinese ambassade in Brussel. Vorig jaar kwam hij zijn steun betuigen aan Dr. Lobsang Sangay tijdens diens bezoek aan de EU. Hij bracht al meerdere bezoeken aan China en was de eerste politicus die in 1996 Tibet kon bezoeken na een driejarig verbod: “I followed the unfolding tragedy of the Tibetan people ever since. Sinds de Chinese bezetting verloren al 1,2 miljoen Tibetanen hun leven. In het laatste jaar is de situatie nog tragischer geworden met de zelfverbrandingen van meer dan 30 Tibetanen. Gebeurtenissen uit 2011 die volgens Time Magazine de minste publiciteit kregen, en dat blijft zo anno 2012. De beelden van de 27-jarige Jamphel Yeshi in New Delhi waren schokkend. Hij stierf  deze ochtend. Hopefully his sacrifice was not in vain. Daarom vraag ik een minuut stilte uit respect voor zij die zich opofferden, zij zijn geen slachtoffers.

GEEN WOORDEN MAAR DADEN

In het eerste deel van de conferentie ging het panel dieper in op de aard van zelfverbranding en de situatie ter plaatse. Ms Rigzin Genkhang van het Tibetbureau in Brussel vertegenwoordigde de Tibetaanse regering en gaf de aftrap. Ms Genkhang was van mening dat ze net wel het slachtoffer zijn van zes decennia lang Chinees wanbeleid. “Je moet niet ver kijken om de échte oorzaak te zien. Deze jonge mensen zijn geboren en opgegroeid onder de Chinese vlag. Het zijn geen verstotene of terroristen zoals de Chinese overheid beweert. De Tibetaanse regering en Zijne Heiligheid de Dalai Lama betreuren de zelfverbrandingen. Ze hebben verschillende malen opgeroepen om het leven te respecteren en niet over te gaan tot dergelijke extreme acties. Desondanks blijven Tibetanen zichzelf in brand steken. Beijing neemt zijn verantwoordelijkheid niet op zoals het een echte overheid betaamt en duidt de Dalai Lama aan als schuldige. Zijne Heiligheid is deel van de oplossing, niet van het probleem.“ Ms Genkhang onderstreepte de steun van de internationale gemeenschap als uitermate belangrijk voor de Tibetanen en de geweldloze strijd. Tot slot riep ze op voor de aanstelling van een speciale coördinator voor Tibetaanse zaken binnen de EU. Een agendapunt dat al enkele jaren op de tafel ligt maar waar tot op heden weinig gehoor werd aangegeven. Andere panelleden schaarden zich achter deze gedachte.

“Al drie jaar opeenvolgend worden deze seminaries gehouden dankzij de inzet van verschillende EU-parlementariërs. Ik heb de kans gekregen aan alle drie deel te nemen, als spreker of panellid. Daarom zou ik een tussentijdse evaluatie willen maken inzake het verloop en de beoogde doelen: er zijn weinig geboekte resultaten! Aan de ene kant zijn dergelijke initiatieven goed en geven ze de nodige morele steun. Aan de andere kanten lossen zo’n highlevel events weinig verwachtingen in. Sinds 2008 vragen we om een onafhankelijke delegatie naar Tibet te sturen. Vorig jaar werden de fundamenten gelegd voor een dergelijk missie. In Dharamasala hadden de vluchtelingen, Tibetaanse leiders en activisten hoge verwachtingen. Kort daarop werd het bezoek van het EP aan Tibet geannuleerd met als reden: de grote hoogte van het Tibetaans plateau zou gezondheidsproblemen met  zich kunnen meebrengen”, aldus journalist en auteur Roy Strider.

De Estlandse mensenrechtenactivist schreef reeds meerdere boeken over Tibet en is columnist voor ‘Tibet Sun’ en ‘Postmees’, de grootste krant in Estland. Hij woonde een tijdlang in Nepal en reisde uitvoerig door Tibet en India.Ondertussen staken meerdere Tibetaanse monniken, nonnen en burgers zichzelf in brand. Een noodkreet dat niet gehoord wordt. Hoeveel Tibetanen moeten er nog branden vooraleer conferenties overschakelen van woorden naar daden. We hebben het punt bereikt waarbij lobbyen met woorden geen zin meer heeft. We moeten lobbyen met acties. De vraag is niet of de Europese Unie groot of klein is in de wereld maar of ze eigenlijk wel iets kan betekenen. Vandaag moeten we reageren, er is geen tijd meer voor uitstel. Alstublieft, stuur een onderzoekscommissie naar Tibet.” Strider eindigde zijn discours met een passage uit de afscheidsbrief van Jamphel Yeshi.

“My beloved fellow countrymen- inside Tibet and in exile. What I want to convey here is the concern of the six million Tibetans. At a time when we are making our final move toward our goal – if you have money, it is the time to spend it; if you are educated it is the time to produce results; if you have control over your life, I think the day has come to sacrifice your life. The fact that Tibetan people are setting themselves on fire in this 21st century is to let the world know about their suffering, and to tell the world about the denial of basic human rights. If you have any empathy, stand up for the Tibetan people. We demand freedom to practice our religion and culture. We demand freedom to use our language. We demand the same right as other people living elsewhere in the world. People of the world, stand up for Tibet. Tibet belongs to Tibetans. Victory to Tibet!”

DE TAAL VAN VERZET

Lama Jabb groeide op in het noordoosten van Tibet en werkt als onafhankelijk onderzoeker. Hij studeerde en heeft eveneens les aan de Universiteit van Oxford. Lama Jabb plaatste de zelfverbrandingen in een historische context. Volgens Jabb beschouwen velen de recente golf van opstanden als ongezien in de Tibetaanse geschiedenis maar schept het verzet uit de jaren ’50 en ’60 een duidelijk precedent dat vaak over het hoofd wordt gezien. Verzet tegen China is er immers altijd geweest: “De meeste mensen kennen de grote uprising in Lhasa en de vlucht van de Dalai Lama die daar op volgde. Weinig mensen weten dat voor ’59 de provincies Amdo en Kham massaal in opstand kwamen. De ongeregeldheden bereikten een hoogtepunt na de invoering van zogenaamde democratische hervormingen. Maatregelen die het traditionele sociale systeem bedreigden. Dit zijn dezelfde gebieden waar nu de zelfverbrandingen voorkomen. De geschiedenis herhaalt zich. Vijftig jaar geleden vochten de Tibetanen in naam van de dharma en voor hun welzijn. Vandaag klimmen ze op de barricades voor het behoud van hun taal en identiteit. Het falen van het Chinese bestuur is dan ook de oorzaak van de recente golf zelfverbrandingen.”

Vervolgens ging Dechen Pemba dieper in op het internetgebruik  en bloggedrag in Tibet en China. Ze werd geboren in Groot-Brittannië en verhuisde in 2006 naar Beijing om er Chinees te studeren aan de universiteit. Tijdens haar verblijf reisde ze verschillende malen naar Tibet tot ze in 2008 terugkeerde naar Europa.

Momenteel is Dechen Pemba hoofdredactrice van de website ‘High Peaks Pure Earth’ (www.highpeakspureearth.com) , een site die Tibetaanse en Chinese blogs vertaalt naar het Engels. Ze liet weten dat de zelfverbrandingen niet goed gedocumenteerd werden online, mede door de zware internetcensuur. Enkel Woeser vormt hierop de uitzondering met haar blog ‘Invisible Tibet’. Daar rapporteert ze op dagelijkse basis over de verschillende gevallen van zelfverbranding en maakt daarvoor gebruik van de beschikbare berichtgeving uit zowel mainstream media als sociale netwerken. Haar blog is echter niet toegankelijk binnen China, idem voor Facebook en Twitter.

Toch zijn er volgens Pemba verschillende mogelijkheden om zich uit te drukken, namelijk door poëzie en proza. “Via woordspelingen en allerhande metaforen maken Tibetanen hun mening kenbaar op het net. Dan kan je lezen hoe groot het respect is voor hen die hun leven hebben opgegeven. Dergelijke stemmen ontbreken vaak in het internationale debat: de stemmen in Tibet. Helaas zijn veel blogs een kort leven beschoren. In februari dit jaar waren deze en gelijksoortige websites niet meer toegankelijk en van het net gehaald. Maar het leeft. Wij proberen zoveel mogelijk teksten te vertalen zodanig dat ze een groter publiek bereiken. Een van de gedichten over zelfverbranding heet ‘Mourning’ of ‘Rouwen’, geschreven door Sengdor in oktober vorig jaar.

“The sadness of living is more painful than death
Unbearable sorrow turned you all into glowing red skeletons
The mouth quivers with flames
The hands are pierced with flames
Flames burn in the breast
Rosary beads of fire scatter to the ground
Look at the smoke rising from the monastery’s golden roof
Look at the doors of each monk’s cell
In every moment
After a storm bursts on one grassland
Another storm bursts on the other grassland
Following the direction of the wind
Dark shadows move accordingly”

Professor Françoise Robin trok de lijn verder en focuste op de heropleving van de Tibetaanse taal en de protesten die ermee gepaard gaan. Al jaren doet ze onderzoek in Tibet rond de hedendaagse Tibetaanse literatuur, film en het internet. “De Tibetaanse taal heeft een heel lange geschiedenis en het alfabet kent haar ontstaan in de 7de eeuw. Je mag gerust stellen dat het een van de rijkste literaire schatkamers van de wereld is. Taal is een fundament van hun identiteit en civilisatie. Het Chinese beleid heeft aanleiding gegeven tot  twee grote, taalgerelateerde opstanden.

De eerste periode dateert van 2010 toen leerkrachten en leerlingen in Amdo op straat kwamen tegen de aangekondigde ‘tweetalige’ schoolhervormingen. De geplande hervormingen deelde het Tibetaans een ondergeschikte rol toe ten opzichte van het Mandarijns. De schoolgemeenschappen in Gansu en Qinghai eisten respect voor hun identiteit en wensten in het onderwijs het Tibetaans als hoofdtaal. Honderden mensen kwamen op straat. Eind 2011 en begin dit jaar lieten studenten opnieuw van zich horen. Protesten met 500 tot 1000 demonstranten. Dat zijn grote groepen als je weet dat Tibet slechts 2 inwoners per vierkante kilometer kent. Het algemeen ongenoegen en de onrust zorgden ervoor dat ook nu de ‘taalkaart’ werd gespeeld. In die gebieden heerst een sterk gevoel van zelfbewust zijn.

Maar het zijn niet enkel studenten die demonstreren, ook tal van ‘grassroots’ organisaties zijn actief. Zo wordt er binnen verschillende organisaties geijverd om enkel Tibetaans te spreken onder elkaar. Ook op officieel niveau zijn er initiatieven. De Qinghai Nationalities University zendt vrijwilligers naar Hualong om er de lokale bevolking hun taal terug te geven. De regio is hoofdzakelijk moslimgebied maar de bevolking bestaat voor een derde uit Tibetanen, volledig gesiniseerd in de laatste vijf decennia. Al 2000 studenten namen deel aan het project.”

Er ontstaat volgens Professor Robin een groter burgerlijk bewustzijn onder de bevolking wat zorgt voor een tegenreactie van de overheid: organisaties krijgen het aan de stok met officiële instanties, websites worden gesloten en tal van intellectuelen, dichters en ecologisten worden gearresteerd en verdwijnen.

EUROPESE BEPERKINGEN

Daarmee liep de eerste helft van de conferentie op zijn einde. In het tweede deel werd de respons van de EU betreffende de Tibetaanse crisis verder toegelicht door verschillende leden van het Europees Parlement. Kristiina Ojuland leidde het panel in: “Het afgelopen jaar heeft ons parlement via enkele resoluties getracht een sterk signaal te geven omtrent de Tibet kwestie. Toch moet ik toegeven dat de inspanningen langs de kant van de Europese Raad en Commissie niet zo duidelijk en scherp omlijnd zijn. Natuurlijk willen we snel resultaten maar we moeten de capaciteiten van de EU in rekenschap nemen. Het EEAS (European External Action Service, het departement binnen de Commissie dat het crisisbeleid regelt, nvdr.) is nog maar een jaar effectief in werking. We blijven achter de aanstelling van een Tibet-coördinator staan. Ook het idee om een Europese delegatie te sturen, zoals eerder vernoemd, is nog niet volledig dood gebloed. We moeten deze ideeën blijven pushen.”

Eerst kwam de Tibet Intergroup aan bod met Thomas Mann en Eva Lichtenberger, respectievelijk voorzitter en vice-voorzitter. De groepering telt meer dan 100 parlementsleden en zorgt ervoor dat Tibet op de Europese agenda blijft. Vooral Eva Lichtenberger had interessante doch alarmerende commentaren te delen. Naast haar jarenlange participatie in de Intergroup maakt ze eveneens deel uit van de delegatie voor betrekkingen met de Chinese Volksrepubliek. “Dat verbaast sommigen misschien, maar het creëert extra kansen om Tibet aan te kaarten met onze Chinese tegenpartij. Wat ik dan ook doe. Het was in deze hoedanigheid dat ik Tibet bezocht en voor zij die het zich afvragen: we hebben het overleefd! Het is dus absurd om de grote hoogte als excuus te gebruiken. Natuurlijk werd het bezoek in ‘goede’ bannen geleid en China toonde wat ze wenste te tonen. Desondanks waren de problemen niet weg te steken en zichtbaar voor iedereen die het wilde zien.

Een ad hoc delegatie alleen is niet voldoende. Er moeten ook  specialisten inzake mensenrechten aan deel nemen, met kennis van dossiers. De reden waarom we nu de banden aanhalen met de Mensenrechtencommissie, to join forces. Helaas heeft de president van de China-delegatie, hoe zeg ik dit beleefd, weinig oren naar mensenrechten. Dit bevordert de situatie uiteraard niet. De Europese lidstaten kennen een niet geziene angst voor de economische macht van China. De steun voor Tibet binnen Europa staat op een dieptepunt. Er wordt enkel gekeken naar de korte termijn opbrengsten waardoor de Tibetaanse zaak op de achtergrond verdwijnt.

Last but not least was het de beurt aan Dr Gerhard Sabathil, Director for Strategy, Coordination and Analysis. Het panel hoopte dat de aanwezigheid van het EEAS de nodige duidelijkheid zou komen scheppen over de rol van Europa binnen de Sino-Tibetaanse kwestie. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen. “De EU betreurt de situatie in Tibet en het stijgende aantal zelfverbrandingen. We zijn ons bewust van de stijgende repressie en strakke controle in de kloosters. Op een consistente manier brengen we de problematiek ter sprake met de Chinese autoriteiten. Keer op keer kaarten we dit aan, bij elke gelegenheid. Onze bedenkingen worden echter telkens weg gezwaaid. China benadrukt de ontwikkeling en vooruitgang in Tibet en wijst  externe krachten aan als reden van de onrust.

Een speciale coördinator zou geen meerwaarde kunnen betekenen aan de reeds geleverde inspanningen. Dergelijk persoon zou waarschijnlijk geen toegang krijgen tot de regio. Ook de Amerikaanse afgevaardigde is nog nooit toegelaten. We hopen dat de dialoog tussen de gezanten van de Dalai Lama en Beijing terug worden opgestart (het laatste onderhoud dateert van januari 2010, nvdr.). Enkel deze gesprekken kunnen tot een constructieve oplossing leiden. De aanstelling van coördinator is voor ons dus geen streefdoel want we streven naar resultaten. Een afgevaardigde zou China tegen de haren kunnen strijken en het diplomatische proces tegenwerken.”

CHINA LAAT ZICH HOREN

Uitspraken die de nodige reacties los maakten uit het publiek. Het EEAS bleef herhalen dat een aanstelling niet opportuun is en een meerwaarde zou betekenen aan het Tibet-dossier. Misschien moeten ze het dossier nog eens van naderbij bekijken?

Daags voor de conferentie schreef de Chinese staatskrant Xinhua een scherp artikel waarin de Dalai Lama vergeleken werd met Hitler en de Nazi’s. Beschuldigingen die het lijstje van ‘jakhals’ en ‘wolf in schapenvacht’ vervolledigen. Een reactie op recente uitspraken van de Dalai Lama over migratiestop en het belang van de eigen taal. “The remarks of the Dalai Lama remind us of the cruel Nazis during the Second World War” en “How similar it is to the Holocaust committed by Hitler on the Jews!” sprak de officiële website.

Enige tijd later was de Engelse versie van het artikel niet meer te bezichtigen. Vreemd… Ook de zelfverbrandingen werden de ‘dalai clique’ aangewreven, zoals te lezen staat op chinatibet.people.com, eveneens een officiële staatskrant:

“Now it is clear that the self-immolations are nothing but staged scenes directed by the Dalai Lama group, serving
their separatist motive and agenda. In any sense, self-immolation is violent, brutal and extreme, going against human nature, morality and tenets of Buddhism. Reasonable people won’t endorse such behaviors. However, instead of condemning self-immolations, the Dalai Lama honored these innocent victims as heroes and martyrs, glorifying self-immolation as a non-violent means to seek the so-called justice and freedom.”

Ondanks dergelijke uitspraken en 35 zelfverbrandingen later acht Europa het duidelijk niet nodig om extra maatregelen te treffen en houd ze vast aan haar strategie. Tibet blijft een heet hangijzer binnen de wandelgangen van de Europese Unie. Zo warm dat niemand het durft of wil aanraken. Roy Strider sloeg de nagel op de kop met de vraag ‘of de Europese Unie, groot of klein, überhaupt iets kan betekenen.


Text and photo’s © Han Vandenabeele, march 2012

“Ik ben het resultaat van 50 jaar democratie en geweldloosheid”

De Tibetaanse eerste minister Lobsang Sangay over zijn beleid, China en de Dalai Lama.

Tijdens zijn bezoek aan Europa stond België hoog op de agenda. De eerste minister van de Tibetaanse regering in ballingschap had een afspraak in het Europese Parlement en stond de Tibet Support groepen van de Benelux te woord. Wij waren dan ook present toen Dr. Lobsang Sangay zondag 27 november arriveerde aan het Radisson Blu in Antwerpen. Op de stoep schudden we elkaar vriendschappelijk de hand en trokken naar een vergaderzaal op de eerste verdieping van het hotel. Daar stak hij opgewekt – en zichtbaar uitgerust – van wal.

“Het is de eerste keer in lange tijd dat ik nog eens acht uur geslapen heb. Ik doe in 12 dagen 7 Europese landen aan en dat is best vermoeiend. Ik ben toegekomen in Zwitserland en had een overvolle agenda. Ondanks een gigantisch jetlag moest ik er onmiddellijk invliegen. Er waren verschillende meetings gepland waar er in totaal 400 mensen méér kwamen opdagen dan ingeschreven. Dat gaf me een ongelooflijke energieboost. Daarna bezocht ik Berlijn, Oslo, Kopenhagen en Parijs. Overal heb ik met politici, activisten en Tibetanen gepraat en ook de belangstelling van de media zat goed. Maar België en de conferentie in het Europese parlement krijgen de main focus. Ik moet er spreken op de Tibet Intergroup Conference on Genuine Autonomy. Vandaag is trouwens de 106de dag sinds mijn inauguratie en dus valt de conferentie op de 108ste dag, een gunstig getal.”

–          Als boeddhist hecht u waarschijnlijk veel waarde aan de numeriek?

“Wel, ik stond erop dat de inzegeningsceremonie als Kalon Tripa van start ging op 8 augustus om 9 uur, 9 minuten en 9 seconden. Dit naar analogie met het startsein van de Olympische Spelen in Beijing drie jaar eerder. Daarmee wou ik een symbolische statement maken want ook de Chinezen hechten veel belang aan getallen. Op die dag vieren we trouwens ook de verjaardag van Guru Rinpoche, de Indische yogi die het boeddhisme over Tibet verspreidde. Met cijfers kan je ver gaan. Daarnaast kunnen, vanuit een Tibetaans standpunt, nog andere zaken gunstig zijn. Zo getuigde ik enkele weken geleden voor de Mensenrechtenraad in het Amerikaanse congres op dezelfde plaats waar de Dalai Lama zijn Vijfpunten-plan voorstelde. Dinsdag ben ik in het Europese parlement aanwezig waar hij het Straatsburg-voorstel bekend maakte. Ik beschouw dit als auspicious.”

Kandidaat van de verandering

–          Hoe staat u tegenover het politieke pensioen van de Dalai Lama, veel Tibetanen wensten dat hij zijn positie behield?

“Het was de wens van Zijne Heiligheid om de macht over te dragen maar langs alle kanten werd gevraagd en zelfs gesmeekt om aan te blijven. Ook tijdens de tweede Special Meeting in Dharamsala werd hierover een petitie gehouden. Toch weigerde de Dalai Lama en zei dat als hij een constitutionele monarchie moest leiden zoals in Groot-Brittannië, men hem dan eerst een koningin moest geven (lacht). We moeten zijn wens respecteren maar hij blijft onze grootste spirituele en morele leider. Dat staat buiten kijf. Toen Zijne Heiligheid jong was droeg de regent de politieke macht aan hem over. Vandaag volg ik hem op als democratisch verkozen leider. Dit was zijn ultieme doel. Die beslissing is er natuurlijk niet van vandaag op morgen gekomen. Tijdens de voorronde werd duidelijk dat ik het vertrouwen van heel wat Tibetanen genoot. Voor de Dalai Lama was dit een indicatie dat het geschikte moment was aangebroken.”

–          De media spreekt van een nieuw hoofdstuk binnen de hedendaagse Tibetaanse geschiedenis?

“Je mag het juist niet zien als een nieuw hoofdstuk. Dit is het gevolg van een natuurlijke evolutie en een voortzetting van de politieke autoriteit van Tibet. Het was de vijfde Dalai Lama die in 1642 voor het eerst de religieuze en wereldlijke leiding van Tibet combineerde. Dit systeem werd in stand gehouden tot de huidige, 14de Dalai Lama. It was his long cherished goal om de macht door te geven aan een democratisch verkozen leider. Daardoor valt de politieke legitimiteit nu op de schouders van de eerste minister. Net zoals het machtscentrum is verplaatst van Lhasa naar Dharamsala. Het is gewoon een natuurlijke continuïteit. Ook al portretteert de Chinese media mij als een terrorist en noemt de Chinese overheid mijn aanstelling illegaal. Ik ben spiritueel gezegend door Zijne Heiligheid en ben rechtsgeldig verkozen door de Tibetaanse bevolking. Mijn aanstelling krijgt ook internationale erkenning, wat nog eens ondersteund zal worden door EU-parlementariërs op de conferentie. Ik mag mezelf daarom de wettige en democratische verkozen politieke leider van de Tibetanen noemen. Sinds zijn aankomst in Dharamsala in 1959 was het de droom van de Dalai Lama om een seculiere, democratische maatschappij te vormen. Dat gebeurde systematisch: jaar na jaar en decennia na decennia.“

–          Drie seculiere kandidaten streden voor de post van Kalon Tripa, je mag spreken van een mentaliteitsveranderingen binnen de gemeenschap?

“Ik was de change kandidaat en de mensen stemden voor verandering. Het is de stem van de politieke meerderheid, niet de stem voor de juiste of verkeerde eerste minister. Op het vlak van administratie kan je spreken van een complete scheiding van Kerk en Staat maar de verkiezingscampagne verliep volgens boeddhistische principes. Na een debat in Dharamsala deelden mijn tegenspeler Tenzin Tethong en mezelf een 12 uur durende taxirit naar Delhi. Toen we daar aankwamen – en dat kan misschien een les zijn voor de leden van het EU-parlement – waren er slechts twee kamers vrij in het hotel. Een voor de organisatoren van het debat en de andere kamer voor ons twee. Doorheen de campagne belden en mailden we elkaar frequent en deelden campagnetips. Voor, tijdens en na de verkiezingen zijn we vrienden gebleven. Dat is misschien de praktische invulling van de Dalai Lama zijn visie rond boeddhistische democratie. Tijdens de campagne heb ik vele gemeenschappen bezocht verspreid over Azië, Amerika en Europa. Het was geen gemakkelijke opdracht om het kiezerspubliek te bereiken want Tibetanen leven wereldwijd verspreid over dertig landen. Aan de andere kant moesten bijvoorbeeld de nomaden uit Lhadak vele uren door een sneeuwstorm lopen om, hopelijk op mij, te stemmen. De inspanningen waren wederzijds. Tibetanen van Australië tot Alaska, van Dharamsla tot Brussel over Washington DC namen deel aan de verkiezingen. We mogen dus met trost verkondigen dat het verkiezingsproces goed verlopen is.”

–          Wat zijn de aandachtspunten van de huidige regering?

“Op korte termijn wordt onderwijs onze hoogste prioriteit. We moeten er naar streven om binnen de tien jaar 10.000 professioneel opgeleide Tibetanen te tellen onder de bevolking in ballingschap (er wonen 150.000 Tibetanen buiten Tibet, nvdr). In Tibet zelf moeten we ijveren voor 100.000 hoger opgeleiden. Maar ons uiteindelijke doel is het werk en de erfenis van de Dalai Lama verderzetten. In bepaald opzicht leidde ik een goed en comfortabel leven in de VS waar ik 16 jaar verbonden was met de universiteit van Harvard. Er werd me vaak gevraagd waarom ik dat leven wou opgeven om terug te verhuizen naar India. Wel, het antwoord is simpel: als Tibetaan moeten we eigenaarschap nemen van onze beweging en strijd. Maar ik ben niet de enigste. Ook minister Dicki Choyang van het departement Informatie heeft een goede carrière in de PR opgegeven om mijn regering te vervoegen. We hebben altijd succesvolle Tibetanen gehad die terugkeren naar Dharamsala om onze strijd kracht bij te zetten. Als wens en visie van de Dalai Lama en als hoop voor de mensen in Tibet is het onze plicht. Naast onderwijs vormen ook gezondheid en economie belangrijke concentratiepunten.”

Geweldloosheid en zelfverbranding

–          De laatste gesprekken met China dateren van januari 2010, wat zijn de vooruitzichten inzake de Sino-Tibetaanse dialoog?

“We hebben de laatste 50 jaar geïnvesteerd in democratie en geweldloosheid en ik ben daar het resultaat van. Als je dergelijke principes vertegenwoordigt kan een oplossing er alleen komen via dialoog. Daarom is Middle Way de te volgen weg en streven we naar betekenisvolle autonomie binnen het kader van de Chinese grondwet. De Tibetaanse zaak komt vaak op de tweede plaats maar Tibetanen blijven strijden met of zonder de steun van de internationale gemeenschap. Door ons te negeren zenden wereldleiders een verkeerd signaal uit: met democratie en geweldloosheid boek je geen resultaten. Andere vrijheidsbewegingen en autoritaire regimes trekken daar ook hun conclusies uit, wat alleen tot meer geweld kan leiden. Wij zijn de laatste twee jaar vragende partij geweest om de dialoog met China terug op te starten. Helaas heeft Beijing daar tot op heden geen gevolg aan gegeven. Misschien zal daar volgend jaar verandering in komen wanneer China nieuwe leiders zal aanduiden.”

–          Hoewel Middle Way het officiële beleid bepaald zijn er ook (veelal jonge)Tibetanen die eerder voor Rangzen of onafhankelijkheid en gewelddadige strijd zouden opteren.

“In de jaren ’50 was mijn vader een monnik toen hij zich aansloot bij het verzet, Chushi Gangdruk. Toen ik studeerde aan de universiteit van Delhi was ik een van de leiders van het Tibetan Youth Congress (een organisatie die streeft voor de onafhankelijkheid van Tibet, nvdr). Ik heb dus zelf een bepaalde evolutie doorgaan. Nu sta ik voor autonomie maar heb begrip voor Rangzen. Iedereen kent wel iemand in zijn familie die te lijden heeft of had onder het Chinese beleid. Mijn nonkel is neergeschoten door de Chinezen – point blank. Daarop moest mijn tante, die zwanger was, elke week door het dorp paraderen en werd ze tot schande gemaakt. Uiteindelijk pleegde ze zelfmoord door in een rivier te springen. Dergelijke tragische verhalen zijn schering en inslag. Toch moeten we vasthouden aan geweldloosheid. Dit heeft ook een praktische kant: er zijn 6 miljoen Tibetanen tegenover 1.3 miljard Han-Chinezen. Hoewel we non-violence hoog in het vaandel dragen, betekent dit niet dat we de Chinezen moeten aanvaarden en tolereren. Dat is onze kracht. Doorheen de jaren heb ik vele Chinezen ontmoet en ik kan je verzekeren dat het niet altijd gemakkelijk was om met hen te communiceren. Maar dialoog blijft de te volgen weg. Ik begrijp hun frustraties en we hebben een democratisch systeem dat vrijheid van meningsuiting onderschrijft. Er moeten verschillende stromingen en opinies zijn binnen de gemeenschap. Dat is gezond voor een democratie. Eenmaal die visies tot een scheuring leiden dan wordt het wel problematisch.”

DSC_0253

–          De Tibetaanse strijd mag dan geweldloos zijn, toch ondernemen verschillende Tibetanen de laatste maanden extreme maatregelen.

“Tibetanen in Tibet hebben altijd duidelijke signalen geven dat ze in een hulpeloze situatie zitten. Sedert 2008 gebeurt dit heel frequent en er braken toen protesten over het hele plateau uit. Tibetanen leven onder een officieuze staat van beleg en vooral de kloosters hebben het zwaar te verduren. Kijk maar naar het Kirti-klooster waar de geloofsgemeenschap verminderd is van tweeduizend naar zeshonderd monniken. De rest is verdreven, gearresteerd of verdwenen. De monniken worden zwaar onderdrukt door het Chinese regime wat leidt tot wanhoopsdaden zoals zelfverbranding. Sinds maart zijn er al 11 gevallen van zelfverbranding geweest. Zes daarvan zijn gestorven, van de anderen weten we niets. Waarom kiest iemand om te sterven? Als je een keuze hebt, wil je leven. Hoe ver moeten die mensen dan niet gedreven worden om over te gaan tot dergelijke wanhoopsdaden. Jezelf in brand steken is gruwelijk en extreem pijnlijk. Zijne Heiligheid en de CTA ontmoedigen dan ook elk protest in Tibet omdat we de gevolgen kennen.”

–          Hoe kan je zoiets tegenhouden?

“Ik heb een Tibetaan gesproken die in Nepal zichzelf in brand had gestoken en het overleefde. Hij vertelde me dat bij een eerste poging zijn vriend – aan wie hij had toevertrouwd – hem had tegengehouden. Een maand later slaagde hij er wel in. Deze mensen handelen individueel en voelen zich extreem eenzaam en wanhopig. Dat is ook de reden waarom het even duurt vooraleer we weten wie ze zijn en hebben we niet altijd een foto van hen. Ik probeer met mijn trips naar de VS en de EU een signaal van hoop te sturen naar de mensen in Tibet. Alle teksten en resoluties worden vertaald en Tibet terug binnen gesmokkeld. Misschien heeft het toch een beetje effect want er zijn al een tijdje geen zelfmoordacties geweest (Helaas stak enkele dagen later een monnik zichzelf in brand in de Tibetaans Autonome Regio, de 12de sinds maart 2011, nvdr).“

Twee maten, twee gewichten

–          Kan de Chinese grondwet een middel zijn om de strijd te winnen?

“De Tsjechische schrijver en politicus Vaclav Havel sprak over de power of the powerless en rechtspraak in een belangrijk middel om voor je rechten op te komen. China beweert een rechtstaat te zijn en wij willen betekenisvolle autonomie. Dit staat beschreven in de Chinese grondwet van 1982 en het Minderheidsbeleid van 1984. China beschouwt Tibet als een interne kwestie waar niemand tussenbeide moet komen. Toch komt Zhu Wei Qun, de officiële spokesperson van Tibet, in december naar de EU om zijn kant van het verhaal te doen. Tibet is geen intern probleem van China en ook geen territoriale, grondwettelijke of institutionele uitdaging. Er is enkel een gebrek aan politieke wil om de kwestie op te lossen. De Chinese grondwet onderschrijft het recht op speciale administratieve regio’s. Kijk naar Hong Kong of Macau waar het principe van ‘een land, twee systemen’ heerst. Beijing wil ook Taipei meer autonomie schenken, al denkt Taiwan daar anders over (de Volksrepubliek beschouwd het Oost-Aziatische eiland als een afvallige provincie maar in realiteit is Taiwan onafhankelijk, nvdr). Waarom zij wel en wij niet? Simpel, Beijing beschouwd de inwoners van die gebieden als Chinees. Mocht Tibet echte autonomie krijgen zou dit nochtans een mooie les zijn in politieke diversiteit en een meer gematigd China met zich meebrengen, een win-winsituatie voor beide partijen.“

–          Wat zal er gebeuren als de Dalai Lama sterft en een opvolger gekozen moet worden?

“Volgens de Dalai Lama zijn er twee mogelijkheden inzake zijn opvolging: reïncarnatie of emanation, waarbij hij gedurende zijn leven nog een opvolger aanduidt. Uiteraard zal China zijn eigen kandidaat naar voor schuiven. De Panchen Lama is daar het bewijs van. De Chinese panchen lama zit echter meer in Beijing dan in Lhasa en spendeert meer tijd op politieke meetings dan met het lezen van boeddhistische teksten. De Tibetanen weten wie het meest credibiliteit heeft. De Chinese Communistische Partij mag dan atheïstisch zijn, toch heeft ze blijkbaar een enorme interesse in reïncarnatie. Misschien moeten ze dan maar eens beginnen met de reïncarnatie van Mao en andere revolutionaire leiders te zoeken. De Dalai Lama liet weten dat hij een beslissing gaat nemen wanneer hij de leeftijd van 90 jaar zal bereiken. Hij is daar zeer specifiek in hoewel niemand weet hoelang hij zal leven. Zijne Heiligheid is altijd tien stappen voor op de rest en wij weten natuurlijk dat hij een lang leven zal leiden en 113 jaar zal worden. (lacht)”

–          Tot slot, in uw artikel ‘China in Tibet: Forty years of Liberation or Occupation’ (Harvard Asia Quarlley 1999) was u van mening dat het mogelijk was om de vriendschappelijke relaties tussen China en Tibet te herstellen. Deelt u, na meer dan een decennia, nog steeds die mening?

“Als er een keuze is moet het volgens mij mogelijk zijn om de goede relaties ten tijde van de Tang- en Yarlungdynastie te doen heropleven. De hardline politiek van de communistische partij verhindert dit jammer genoeg. Op het niveau van de gewone bevolking kunnen we dit zeker bereiken, maar na 60 jaar bezetting moeten we natuurlijk realistisch blijven. Daarom hebben we jullie steun nu meer dan ooit nodig. Ik wil jullie dan ook vragen om goed met ons te communiceren en ons op de hoogte te brengen van jullie activiteiten.”

–          Hartelijk dank voor dit gesprek.


Text and photo’s © Han Vandenabeele, november 2011

Onrust en repressie stijgen in de Tibetaanse provincies Amdo en Kham

Het rommelt op het dak van de wereld. In de voormalige Tibetaanse provincies Amdo en Kham doorbrak de stem van verzet de laatste maanden de stilte. Deze gebieden vallen buiten de Tibetaans Autonome Regio (TAR) en worden door China niet erkend als Tibetaans grondgebied.

In de buurt van het Kirti-klooster ontnam op 16 maart de monnik Phuntsok zich van het leven door zelfverbranding. Het is niet de eerste maal dat er slachtoffers vallen in de omgeving van het klooster. Gelegen in de Tibetaanse Autonome Prefectuur Ngaba – de voormalige Tibetaanse provincie Amdo – staat Kirti gekend als een van de grootste en invloedrijkste kloosters van de regio, met een sterk gevoel van Tibetaanse identiteit. Precies drie jaar eerder opende de Chinese People’s Armed Police het vuur op vreedzame en ongewapende demonstranten. Er vielen toen minstens zeven doden en meerdere gewonden. In 2009 stak Tapey, eveneens monnik in Kirti, zichzelf in brand uit protest tegen het Chinese beleid.

De dood van de 20-jarige Phuntsok veroorzaakte een golf van paniek en verhoogde de spanning in de regio. Honderden monniken en leken kwamen op straat uit solidariteit met de overleden monnik. Uit angst voor verdere onlusten werd het klooster hermetisch afgesloten door een blokkade in de vorm van een muur en prikkeldraadomheining. Zwaar bewapende patrouilles houden het klooster de klok rond in de gaten en elke vorm van communicatie met de buitenwereld is verboden. Door de blokkade komt de toelevering van water en voedsel voor de 2500 monniken in het gedrang.

De Chinese patrouilles gebruiken deze incidenten naar aloude gewoonte als een legitieme manier om Tibetanen te arresteren en zonder eerlijke vorm van proces te berechten. Volgens bepaalde bronnen hebben al enkele honderden monniken Kirti verlaten en zijn minstens 300 onder hen gearresteerd. Verschillende monniken werden reeds berecht en veroordeeld tot meerdere jaren opsluiting.

Bovendien worden er verschillende Tibetaanse burgers uit de lokale gemeenschap vermist, onder wie de jongere broer en een oom van de monnik die zichzelf in brand stak. De monniken worden onderworpen aan een rigoureuze patriottische heropvoedingscampagne, waar ze de Chinese grondwet, het strafrecht en regels voor religieuze zaken moeten bestuderen. Tot nu toe zijn de oudere monniken er in geslaagd de gemoederen te kalmeren, maar naarmate de bezetting voortduurt heerst er angst voor een verdere escalatie. De gebeurtenissen in het Kirti-klooster lieten ook de internationale gemeenschap niet onberoerd. De Europese Unie veroordeelde China’s aanpak.

Ook in Kardze, in de oostelijke regio van Kham, kwamen Tibetanen op straat om hun ongenoegen te uiten. Tijdens de heilige boeddhistische maand van Saka Dawa kwamen monniken en nonnen op vreedzame wijze de straat op en scandeerden slogans voor de terugkeer van de Dalai Lama en een vrij Tibet. De protesten werden hardhandig neergeslagen en zette Beijing er toe aan een enorme troepenmacht in de regio te stationeren. Ondanks de opgelegde restricties in Kardze vierden duizenden Tibetanen de 76ste verjaardag van de Dalai Lama op 6 juli. Enkele nonnen werden ondertussen veroordeeld tot drie jaar cel voor hun aandeel in de protesten.


Text and photo’s © Han Vandenabeele, juli 2011